so‘z

Meanings

1. Oʻz tovush qobigʻiga ega boʻlgan, narsa-hodisalar, jarayonlar, shaxslar, belgi va miqdorlarni, xususiyatlarni, harakat va holatni, aloqa va munosabatlarni nomlash uchun xizmat qiladigan, mustaqil lugʻaviy maʼnoga ega boʻlgan, shuningdek, turli grammatik maʼno va vazifalarda qoʻllanadigan eng muhim til birligi; gapning qurilish materiali.
2. Biror maʼno turiga, uslubga oid shunday birlik (tilda, nutqda ifoda vositasi sifatida).
3. Soʻzlashuvda, gapda, nutqda shunday vositalardan foydalanish qobiliyati, sanʼati.
4. Maqol; matal; ibora.
5. Gap, gap-soʻz, nutq.
6. Mish-mish gap, ovoza; igʻvo.
7. Oʻgit, pand-nasihat, taʼlim-tarbiya, iltimos yoki buyruq mazmunidagi gap.
8. Vaʼda, lafz; azm-qaror.
9. Oradan soʻz oʻtmoq (yoki chiqmoq) - kelishmovchilik roʻy bermoq, nizo chiqmoq.
10. Soʻz oʻyini - bir soʻzning turli maʼnolaridan yoki turli maʼnodagi shakldosh soʻzlardan foydalanib tuzilgan, turlicha tushunilishi mumkin boʻlgan ibora.

Examples

• Tub soʻz.
• Yasama soʻz.
• Qoʻshma soʻz.
• Soʻz birikmasi.
• Soʻz tarkibi.
• Soʻz yasalishi.
• Soʻzning tovush va maʼno tomoni bor. Lekin har qanday tovush yigʻindisi soʻz boʻlavermaydi. — "OʻzME"Kirish soʻz - 1) muqaddima, debocha, kirish.
• Haydar akaning odamlarga malol kelmaydigan.. kirish soʻzlari hammani xushhol qildi. — Mirzakalon Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha 2) gap boʻlaklari bilan sintaktik bogʻlanmagan, gapda soʻzlovchining bayon etilgan fikrga munosabatini, gap mazmunining yuqorida yoki quyida aytil(adi)gan fikrga bogʻlanishini va shu kabilarni bildirib keluvchi soʻz, , albatta, aytgandek, darvoqe.
• Dagʻal soʻz.
• Beadab soʻz.
• Soʻzdan soʻzning farqi bor, oʻttiz ikki narxi bor. — Maqol
• ..ne-ne oshiqlarni pad qilgan bu goʻzal juvon bir boʻz bolaning ikki ogʻizgina shirin soʻziga zor boʻlib, qorongʻilik qaʼriga umidsiz tikilib turardi. — Said Ahmad — Ufq
• Aftidan, borligʻimiz Mastura bilan band, quyunday charx urayotgan taassurotlar, fikrlar, tuygʻularni ifoda qilgani soʻz topolmas edik. — Abdulla Qahhor — Ming bir jon
• U soʻzda yoʻqroq. yash U kishining soʻzlari kitobda ham yoʻq, shunday maʼnoli.. ana soʻzga ustaligu. — Oybek — Tanlangan asarlar
• Qochirim soʻzlar.
• Hikmatli soʻzlar.
• Otalar soʻzi - aqlning koʻzi. — Maqol.
• Kumushning goʻzallik taʼrifini gʻoyibona eshitib, ogʻzining suvi keluvchi xotinli va xotinsiz orzumandlar "yotib qolguncha, otib qol!" soʻziga amal qilib, qutidornikiga sovchilarni turnaqator yubora boshlagan edilar. — Abdulla Qodiriy — Oʻtgan kunlar
• Samimiy soʻzlar.
• Notiqning soʻzlari.
• Soʻz soʻramoq.
• Maʼruzachiga soʻz bermoq.
• Soʻz aytmoq.
• Soʻz boshlamoq.
• Soʻzga chiqmoq.
• Soʻzga tushmoq.
• Soʻzini boʻlmoq.
• Soʻzni qisqa qilmoq.
• Soʻzini ogʻzidan olmoq.
• Direktor bilan oldindan kelishib olingan boʻlsa kerak, birinchi boʻlib Baqaloq soʻzga chiqdi. — Samar Nurov — Maysalarni ayoz urmaydi — 1983
• Soʻz boshladi chol titrab, Halqumiga kelib jon. — Abdulla Oripov — Yillar armoni
• Azizxon bir soʻz demay, mashinaning orqa oʻrindigʻiga chiqdi. — Said Ahmad — UfqSoʻz bermaslik - 1) gapirishga imkon bermaslik.
• Xotini Karim akaga soʻz bermaydi. Bir gap aytsa, betingda koʻzing bormi demay, qayirib tashlaydi. — Mamatqul Hazratqulov — Jurʼat 2) boʻysunmaslik.
• Qishloqi yoshligim sarpoychan chopar Soʻz bermay dekabr quyunlariga. — Abdulla SherSoʻz ochmoq - gapirishni boshlamoq.
• Muhabbat qissasidan soʻz ochib, qilsam gʻazalxonlik, Oʻqishgay ishq eli nazmimni koʻp zarrin kitob ichra. — Habibiy — DevonSoʻz erkinligi - insonning asosiy shaxsiy va fuqarolarning siyosiy huquqlaridan biri; oʻz fikrini ogʻzaki va ommaviy axborot vositalaridan foydalangan holda yozma bayon etish imkoniyati.
• Biz soʻz erkinligini soʻrar edik. — Abdulla Qodiriy — Kichik asarlar
• Demokratik mamlakatlarda ommaviy axborot vositalarining faoliyati soʻz erkinligiga asoslangan. — "OʻzME"Soʻz qotmoq - biror gap, soʻz aytmoq, gapirmoq.
• Zaynab tamom, tamom lol edi, Soʻz qotishga u behol edi. — Hamid Olimjon — Tanlangan asarlar
• El bor yerda soʻz bor. — Maqol
• Oʻlikmi-tirikmi - bilarmiz. Men ham qarab turmayman. Ammo soʻz tarqalmasin, ayt, xotining tilini qissin. — Oybek — Tanlangan asarlar
• Onaning soʻzini quloqqa olmoq.
• Kattalarning soʻziga kirmoq.
• Soʻzini ikki qilmaslik.
• Yomonning boʻzini olguncha, Yaxshining soʻzini ol. — Maqol
• Doʻst soʻzini tashlama, Tashlab boshing qashlama. — MaqolSoʻzini yerda qoldirmoq - buyruq yoki iltimosini bajarmaslik.
• Kumushning qarshi tushmagi toʻgʻrisida, albatta, ularning shubhalari yoʻq edi. Shuning bilan birga, ota-onaning soʻzini yerda qoldiradi, deb ham oʻylamas edilar, — Abdulla Qodiriy — Oʻtgan kunlarSoʻz(i)ga kirmoq - aytganini qilmoq, maslahat boʻyicha harakat qilmoq.
• Akasining soʻziga kirib, toʻy qilding, sharmanda boʻlding. — Said Ahmad — Ufq
• Boy afandi: "Mana xolos, agar man sizning soʻzingizga kirsam, toza sharmanda boʻlar ekanmiz", - deb.. meni xijolat qildilar. — Hamza — Tanlangan asarlar
• Soʻzida turmoq.
• Yigit soʻzi bir boʻlur. — Maqol
• Tursang soʻzingda - hurmat yuzingda. — Maqol
• [Avazxon:] Ey ota, padari buzrukvor, soʻzdan qaytish nomardning ishi. — "Malikai ayyor"
• Mansur endi Gavhar soʻzidan qaytmasligini tushunib toʻxtadi. — O‘tkir Hoshimov — Qalbingga quloq sol
• Birovga aytmaslikka soʻz beraman. — Said Ahmad — Yulduz
• Mir hazratlari bilan orangizdan biron soʻz oʻtgan, deb gumon qilurman. — Oybek — Navoiy
• Uy egasi dasturxon yozar ekan: -Umridan shuncha boʻlgandan keyin, xudo xohlasa, umri uzoq boʻladi, - deb soʻz oʻyini qixdi. — Abdulla Qahhor — Xotinlar

Source: Wiktionary