qo‘ymoq

Значения

1. Qoʻldagi yoki umuman koʻtarib olingan narsani biror joyga oʻrnashtirmoq, joylashtirmoq.
2. Belgili holatda, tartibda joylamoq, joylashtirmoq.
3. Biror joy yoki narsaga tirab, taqab, qoʻndirib oʻrnashtirmoq, oʻrnatmoq.
4. Foydalanish uchun biror narsa bermoq.
5. qurmoq, solmoq.
6. Quriladigan, oʻrnatiladigan narsa oʻrnini belgilamoq, unga oʻrin qoldirmoq.
7. Belgili joyga, oʻringa oʻrnatmoq, mahkamlamoq; solmoq.
8. Birga, yonida olib ketmay, biror joyda qoldirmoq, tashlab ketmoq.
9. Saqlash uchun bermoq, topshirmoq.
10. Qoʻlidan, quchogʻidan, ixtiyori, tasarrufi va shu kabilardan chiqarmoq, boʻshatmoq.
11. Nazardan, eʼtibordan, navbat va shu kabilardan chetda qoldirmoq.
12. Nikohni bekor qilib, xotindan ajralmoq, xotinini taloq qilmoq.
13. Biror ish-harakatni bajarish uchun imkon, yoʻl, erk bermoq, ruxsat qilmoq.
14. Oʻstirmoq (soch, soqol, tirnoq haqida).
15. Yoʻlini ochib, biror tomonga, narsaga yoʻnaltirmoq, yubormoq(suv, gaz, bugʻ haqida).
16. (faqat da) Tark etmoq, tashlamoq, toʻxtatmoq, barham bermoq, yigʻishtirmoq.
17. Belgilamoq, aniqlamoq (baho, narx va shu kabilar haqida).
18. Nom, laqab qoʻymoq, nomlamoq.
19. ...deb bilmoq, hisoblamoq, fahmlamoq.
20. Biror ish, vazifaga tayinlamoq, belgilamoq.
21. Vositachi, vakil sifatida yoʻllamoq, foydalanmoq.
22. Biror narsani ishga solmoq, harakatga keltirmoq.
23. Namoyish qilmoq, koʻrsatmoq.
24. qoldirmoq; keyinga surmoq.
25. Muhokama, munozara uchun taqdim, taklif qilmoq.
26. Surtmoq, surkamoq.
27. Biror usulda, biror vosita bilan urmoq, tushirmoq, solmoq.
28. Biror belgi, ishora tushirmoq.
29. Biror holatda tutmoq, qoldirmoq.
30. ( bilan) Duchor qilmoq, yoʻliqtirmoq; qoldirmoq.
31. ( bilan) Biror maqsad, ish-harakat va shu kabilardan qoldirmoq.
32. Baʼzi otlarga birikib, qoʻshma feʼl hosil qiladi, ,
33. Yetakchi feʼl bildirgan harakatning bajarilishi bilan bog‘liq turli grammatik maʼnolarni ifodalaydi.
34. Boʻlishsiz feʼldan keyin boʻlishsiz shaklda kelib, birinchi feʼldan anglashilgan harakatning bajarilmay qolmasligini bildiradi.

Примеры

• Kitobingni partaga qoʻy.
• Yelkangdagi qopni yerga qoʻy.
• Chelakni shu yerga qoʻying, Gulnor, suvni men oʻzim eltaman. — Oybek — Tanlangan asarlar
• Hasanali iljaygan koʻyi qoʻltigʻidagi zarrin choponni olib, sandal ustiga qoʻydi. — Abdulla Qodiriy — Oʻtgan kunlar
• Dasturxonga non qoʻymoq.
• Boshga savat qoʻyib yurmoq.
• Qarol aravaning orqasiga kichkina shoti qoʻyib, oʻzi otni ushlab turdi. — Mirzakalon Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha
• Maston, yuki ogʻir aravani tortib borayotgan otday, oyoqlarini tirab, yuqoriga intilar, Turgʻunoy esa engashib, ikki kaftini tizzasiga qoʻyib, zoʻrgʻa-zoʻrgʻa qadam tashlar edi. — Abdulla Qahhor — Maston
• Yoʻlchi nayni labiga qoʻyib, butun zavqi bilan chala ketdi. — Oybek — Tanlangan asarlar
• Mehmonga stul qoʻymoq.
• Kampir bolalar oldiga issiq non va qaymoq qoʻydi.
• Qaldirgʻoch ayvonga in qoʻyibdi.
• Uyning eshigini shu tomondan qoʻyamiz.
• Moʻrini qayerdan qoʻyasiz?
• Derazaga oyna qoʻymoq.
• Uzukka koʻz qoʻymoq.
• U bolasini bogʻchaga qoʻyib, ishga boradi.
• [Yormat] Yoʻlchining hozirgina qishloqdan qaytib, singlisini xoʻjayinnikiga qoʻyib, bu yerga hangomalashish uchun kelganini bilgach, yigitning koʻnglini parishon qilishga botinmay, ancha vaqtgacha qiynaldi. — Oybek — Tanlangan asarlar
• Pulni omonat kassaga qoʻymoq.
• Koʻr tutganini qoʻymas, kar - eshitganini. — Maqol
• Toʻtiqiz shoxni qoʻyib yuborib, boʻgʻotdan koʻchaga qaradi. — Morzakalon Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha
• Otabek Kumushni qoʻyib, yerdagi atalani oldi. — Abdulla Qodiriy — Oʻtgan kunlar
• [Qudrat:] Amaldorning oʻzi kim? U boyni qoʻyib, kambagʻalni yoqlarmidi? — Nazir Safarov — Uygʻonish
• Shundoq xotinni qoʻyib yuborgansiz-a, afandixon. Siz ham bir kunmas-bir kun shu xotinning uvoliga qolasiz. — Said Ahmad — Hukm
• Oʻgʻlingni oldingga olsang-da, undan soʻrasang: "Qaysi xotining bilan boʻlishni xohlaysan? Xohlamaganingni qoʻy!" - deb. — Abdulla Qodiriy — Oʻtgan kunlar
• -Oʻz qilmishingizdan gapiring! -Axir, shoshmang, aytguncha qoʻyasizmi, yoʻqmi? — Abdulla Qahhor — Munofiq
• Doʻsti.. afandini ovqat yegani qoʻymasdan, ustma-ust savol bera boshladi. — "Latifalar"
• -Zaynabnisa, - dedi [Kumush], Zaynab qaradi, - bu kishini tashqariga chiqib yotishga qoʻymang, tuzukmi? — Abdulla Qodiriy — Oʻtgan kunlarKim qoʻyibdi - joʻnalish kelishigidagi kishilik olmoshlari yoki shaxs ifodalovchi soʻzlar bilan qoʻllanganda, shu soʻz bildirgan shaxsning tushum kelishidagi soʻz bildirgan narsaga haqqi yoʻqligi, unga munosib emasligi ifodalanadi.
• [Nuri:] Men uning koʻzini oʻyib olay, oshiq-maʼshuqlikni unga kim qoʻyibdi. — Oybek — Tanlangan asarlarOgʻiz ochgani qoʻymaydi - gapirishga imkon bermaydi, gapirtirmaydi.Oʻz ixtiyoriga (yoki erkiga, mayliga) qoʻymoq - ixtiyorini oʻziga bermoq, oʻziga tashlamoq.
• Oʻz erkiga qoʻying, ortiq zoʻrlamang, Erka koʻngli erk bogʻida yayrasin. — Gʻayratiy
• [Otabek] Otning boshini oʻz ixtiyoriga qoʻygan, ilgarigidek yurak oshiqishlari ichida otni tez yurishga qistamay.. keta beradir. — Abdulla Qodiriy — Oʻtgan kunlarOʻziga qoʻyib bermoq - hech aralashmay, butunlay oʻziga tashlab qoʻymoq.Qoʻymay yoki qoʻyarda-qoʻymay - tinchlik bermasdan, qistab, majbur qilib.
• Qoʻymay kinoga olib bormoq.
• Bir necha oy mobaynida qiz oʻzi xohlabmi yo Sidiqjon "asti qoʻymagani" uchunmi, boqqa yana bir necha marta tushib chiqdi. — Abdulla Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari
• Soch qoʻymoq.
• Soqol qoʻymoq.
• Tirnoq qoʻymoq.
• Eshikning bir tabaqasi gʻiyqillab ochildi. Qoʻngʻiznusxa moʻylov qoʻygan qora qosh bir kishining boshi koʻrindi. — Said Ahmad — Hukm
• Har yili bayramda yasan-tusan qilib, gajak qoʻyib.. Beshariqqa tushadigan Shovardi qizlari bayram kunlarini ham erkaklar bshtn bab-baravar ketmon urib, dalada oʻtkazishdi. — Abdulla Qahhor — Oltin yulduz
• Ekinlarga suv qoʻymoq.
• Qoʻying shunday gaplarni!
• Toʻyga borsang, toʻyib bor, yomonligingni qoʻyib bor! — Maqol
• Yoz yopinchigʻingni qoʻyma, qish - oʻzing bilasan. — Maqol
• Jinniligingni qoʻy, Mutal aka! — Abdulla Qodiriy — Oʻtgan kunlar
• Baho qoʻymoq.
• Diagnoz qoʻymoq.
• Arzon narx qoʻymoq.
• Aʼlo oʻqisam ham, oʻqituvchimiz "yaxshi" qoʻydi. — Abdulla Qahhor — Ayb kimda?
• Ot qoʻymoq.
• Sarlavha qo‘ymoq.
• Nega bunga Chittak, deb laqab qoʻydilaring ? — Abdulla Qahhor — Qanotsiz chittak
• Oʻzini yuqori qoʻymoq.
• [Otabek Usta] Olimni juda yuqori darajaga qoʻygandek, uning majlisi bilan ham ancha yengillashar.. edi. — Abdulla Qodiriy — Oʻtgan kunlar
• Gʻafforjonning fe’li maʼlum boʻlgani uchun koʻp kishi aybni Umriga qoʻyib yurar edi. — Abdulla Qahhor — Xotinlar
• Navbatchi qoʻymoq.
• Yomondan qorovul qoʻysang, yov yetti boʻlar. — Maqol
• Shu yigit meni olib kelib, MTSga qarashli choyxonaga qoʻydi. — Abdulla Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari
• Qizga sovchi qoʻymoq.
• Bir kun haligi sudxoʻr meni bir savdogar oʻrtog‘iga soʻratib odam qoʻyibdi. — Gʻ. Rasul — Adolat
• [Podsho:] -Qizimni oʻshanga beraman, xaloyiqqa jarchi qoʻyinglar, - dedi. — "Ertaklar"
• Shu qishdan qoldirma, oʻrtaga, albatta, boy togʻangni qoʻy. — Oybek — Tanlangan asarlar
• Patefon qoʻymoq.
• Radio qoʻymoq.
• Televizor qoʻymoq.
• [Yoʻlchi] Katta hovliga ters boʻlgan kamgak-panaroq joyda samovar qoʻyish, oʻtin yorish bilan mashgʻul boʻldi. — Oybek — Tanlangan asarlar
• U ashulani "Koʻcha bogʻi"dan boshladi, ovozini baralla qoʻyib.. zoʻr ilhom bilan aytdi. — Mirzakalon Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha
• Ali bor tovushini koʻyib ashula qildi. — Abdulla Qodiriy — Oʻtgan kunlar
• Kino qoʻymoq.
• Konsert qoʻymoq.
• Tomosha qoʻymoq.
• Hordiq kunlari shahardan chiqadigan avtomobil shu yerda [maktab sahnida] kartina qoʻyib berar edi. — Abdulla Qahhor — Asror bobo
• U sutning yarmini ukasiga qoʻydi.
• Sigir yemdan nishxoʻrt ham qoʻymabdi.
• Oʻzimizning Mallavoy aka bir oʻtirganda bitta qoʻyni kalla-pochasi bilan yeb, terisini nonushtaga qoʻyadi. — Abdulla Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari
• [Sidiqjon] Toʻgʻon boshiga borishni ertaga qoʻyib, kunni shu yerda oʻtkazdi. — Abdulla Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari
• Shior qoʻymoq.
• Masalani kun tartibiga qoʻymoq.
• U yana Oyqiz oldiga qator-qator soʻroqlar qoʻyib, oʻqishga borishini quvvatlagani uchun chin dildan tashakkur bayon qilardi. — Sharof Rashidov — Boʻrondan kuchli
• Qoshga oʻsma qoʻymoq.
• Yaraga dori qoʻymoq.
• Yod qoʻymoq.
• Xina qoʻymoq.
• Surma qoʻymay muncha ham, jonon, qarodir koʻzlaring. — Muqimiy
• Peshonangga baxt bitgan ekan, bolam. Boʻyi boʻyingga teng, qoshi-koʻzi surma qoʻygandek qop-qora. — Parda Tursun — Oʻqituvchi
• Shapalok (tarsaki) bilan qoʻyib yubormoq.
• Musht qoʻymoq.
• Soʻroq alomati qoʻymoq.
• Ikki nuqta qoʻymoq.
• Qoʻl qoʻymoq.
• Birovni yolgʻiz qoʻymoq.
• Tinch qoʻymoq.
• Boʻsh qoʻymoq.
• Erkin qoʻymoq.
• Xoli qoʻymoq.
• Mana Yoʻlchiboy. Togʻni ursa, tolqon qiladigan yigit. Qizimizni och-yalangʻoch qoʻymasdi. — Oybek — Tanlangan asarlar
• Tashvishga qoʻymoq.
• Uyatga qoʻymoq.
• Xijolatga qoʻymoq.
• Oʻzim bir balodan zoʻrgʻa qutuldim-u, domla meni yana baloga qoʻymoqchi. — Abdulla Qahhor — Sarob
• Yoʻldan qoʻymoq.
• Mashqdan qoʻymoq.
• Choʻmilishdan qoʻymoq.
• Oʻyindan qoʻymoq.
• Shoqosimni ishdan qoʻymaslik uchun, u ikki-uch minutda voqeani soʻzlab berdi. — Oybek — Tanlangan asarlar
• Yosh qizni olganing bir sari, endi buni oʻqishdan qoʻyib, kurortga olib ketayotganing nimasi? — Abdulla Qahhor — Ogʻriq tishlar
• bino qoʻymoq,
• ixlos qoʻymoq,
• yoʻl qoʻymoq,
• koʻngil qoʻymoq,
• mehr qoʻymoq,
• tanda qoʻymoq,
• shart qoʻymoq,
• oʻt qoʻymoq,
• qadam qoʻymoq.
• Aytib qoʻy.
• Bildirib qoʻy.
• Yoʻqotib qoʻyma.
• Qarab qoʻydi.
• Kulib qoʻydi.
• Ayt-qoʻy.
• Kelmayman-qoʻyaman.
• Usta Bahrom tomogʻini qirib, sekin yoʻtalib qoʻydi. — Mirzakalon Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha
• Yoʻlakda turgan Oʻzbek oyim darvozadan moʻralab qoʻydi. — Abdulla Qodiriy — Oʻtgan kunlar
• Ergash ishni chatoq qilib qoʻydi-da. — Asqad Muxtor — Opa-singillar
• Majlislarda, xususiy suhbatlarda qoridan soʻz ochgan har bir kishi "Kanizak bilan Sidiqjon mojarosi"ni aytmasdan qoʻymas edi. — Abdull Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari
• Bu chechak qirlari oʻz bagʻrida suzib borgan bizning Otabekni ham oʻziga qaratmay qoʻymaydir. — Abdulla Qodiriy — Oʻtgan kunlarBir yostiqqa bosh qoʻymoq - yostiq.Boʻyniga qoʻymoq - boʻyin I.Gapni (yoki maslahatni) bir joyga qoʻymoq - gap I.Otimni boshqa qoʻyaman - ot II.Tishini tishiga qoʻymoq - tish I.Yuziga oyoq qoʻymoq - oyoq I.Oʻzini qayerga qoʻyishni bilmay - Nima qilarini bilmay qattiq iztirob chekib, toqatsizlanib.
• Qoʻying, yigʻlamang, amakingizning feʼli oʻzingizga maʼlum. Sizni eslaganda, oʻzini qayoqqa qoʻyishni bilmay, xunob boʻlib yurguvchi edi. — Parda Tursun — OʻqituvchiOʻzini qoʻygani joy topolmay - Oʻzini qayerga qoʻyishni bilmay.
• Gʻulomjon hokimni kutgani bormadi. Uning kelishini eshitgandan beri nafrati qoʻzgʻab, oʻzini qoʻygani joy topolmay qoldi. — Mirzakalon Ismoiliy — Fargʻona tong otgunchaOʻzini qoʻymoq - erkinlik his etib, yayrab-yozilgan holatda boʻlmoq, shunday holatda rivojlanmoq, unib oʻsmoq.
• Hali sovuqdan qisilib-bujmaygan gavdalar endi oʻzini qoʻydi, yayradi. — Oybek — Tanlangan asarlarHol-joniga qoʻymay (yoki qoʻymasdan) - hol-jon.

Источник: Викисловарь