to‘g‘ri

Значения

1. Egri emas, qingʻir yeri yoʻq; tik, adil.
2. Xatodan xoli, yanglishi, notoʻgʻri yeri yoʻq; bexato.
3. Haqiqatdan iborat; chin, rost, haq.
4. Belgili talab, qoida va shu kabilarga javob beradigan; mos keladigan; qoidali.
5. Quvlik-shumlik, qingʻirlik va shu kabilarni bilmaydigan; odob, axloq doirasidan chiqmaydigan, unga zid ish tutmaydigan; ha-lol, vijdonli, insofli.
6. Toʻgʻridan-toʻgʻri amalga oshiriladigan, boʻladigan; bevosita, vositasiz.
7. —Oʻzbek tilining izo\li lugati
8. (urgʻu birinchi boʻgʻinda) rvsh. Toʻgʻridan-toʻgʻri, toʻppa-toʻgʻri, boshqasiga, boshqa tomonga chalgʻimay.
9. krsh. s. Durust, haqiqatan ham, darha-qiqat.
10. Toʻgʻri boʻlmoq 1) toʻgʻri shaklga, holga kel-moq, toʻgʻrilanmoq.
11. ) haq boʻlmoq, haqqoniy, adolatli boʻlmoq.
12. (egalik, oʻ.-p. va ch. k. shayuiarida — toʻgʻ-rida, toʻgʻrisida, toʻgʻrisidan) Oidlik, te-gishlilik, sabab, makon kabi maʼnolarni bildiradi; haqida, yuzasidan, sababli, ji-hatdan.

Примеры

• Toʻgʻri chiziq. Toʻgʻri sim. Toʻgʻri yogʻoch. mm (Kumushning]
• Toʻgʻri.. qomatiga yerdan bi-chib olingan mudhish xotinning qoʻllari zoʻrgʻa yetdi-da, "esonmisiz, omonmisiz, poshsha-qiz", deb soʻrashdi. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Eh-tiyot yuzasidan [Yoʻlchi\ toʻgʻri yoʻlni qoʻyib, aylanma yoʻllar bilan namozgar vaqtida Shoqosimnikiga [Gulnorni] boshlab keldi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Mirzakarimboy-ning yeri oxirida baland, toʻgʻri oʻsgan, uchlari bir-biriga tutashgan qator teraklar jim-gina titraydi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Toʻgʻri javob. Toʻgʻri fikr. Toʻgʻri maslahat. Masalani yechishning toʻgʻri yoʻli. Asliga toʻgʻri nusxa. Bshshagandan bilgan yaxshi, Toʻgʻri ishni qilgan yaxshi. — Maqol.
• shsh -Bir narsaga oldindan hukm etish toʻgʻri emas, Abdishukur, — salmoqlab dedi Mirzakarim-boy. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Bunday joy-larda hamma vaqt ham koʻz bilan toʻgʻri chama-labboʻlmaydi. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.
• Toʻgʻri hukm. Toʻgʻri til tosh yorar, Egri til bosh yorar. — Maqol.
• Toʻgʻri soʻzning toʻqmogʻi bor. — Maqol.
• Boshingga qilich kelsaham, toʻgʻri soʻzla! — Maqol.
• sht Toʻgʻri gapim tuqqanimga yoqmaydi, degashshri bejiz emaye ekan-da. — N. Safarov — Sohib changal.
• Ketmon-ni toʻgʻri ushla. Egri koʻchada yursang ham, toʻgʻ-ri yur. — Maqol.
• sht Men toʻgʻri oʻqiy olmasam, tunov kundagidek kulasiz. — A. Qodiriy — Mehrobdan chayon.
• Toʻgʻri odam. Toʻgʻri ayol. Toʻgʻri kishi tili egridan or qiladi. — Maqol.
• Dili toʻgʻrining — tili toʻgʻri. — Ma-qol.
• Egri ozar, toʻgʻri toʻzar. — Maqol.
• shsh Su-rishtirsang, hamma boy bir tekisda insof-siz. Toʻgʻri odam boy boʻlmaydi sheki.ii, man oʻzim shu fikrdaman. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Bizning koʻzimizga sovuq koʻringan qip-choqvachcha Normuhammadning el uchun qilib turgan toʻgʻri xizmatini men oʻz umrimdagi Toshkent beklari orasida birinchi martaba koʻraman. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar. Ogʻayni, bizga toʻ/ri toshingizni qoʻysangiz boʻlar edi. N. Safarov, Hayot maktabi.
• Toʻgʻri say-lovlar. Toʻgʻri soliklar.
• Mehmonlar toʻgʻri biznikiga tushdi. Toʻgʻri raisning oʻziga uchrashdim. n
• Nasiyaga boʻlsa ham goʻshtning lahim joy-laridan yegan yaxshi boʻlar ekan-u, keyin haqi-ni toʻlashni bilmay garang boʻlib, koʻchadan toʻgʻri oʻtolmay yurgan yomon ekan. — P. Tursun — Oʻqituvchi.
• -Bukishihidlaboʻtirmaydi, toʻgʻri yeydi-qoʻyadi, — dedi va qoyil qilganiga isho-nib, hammadan balandroq qahqaha urdi. — A. Qah\or — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Toʻgʻri, jon shirin, har kim oʻz jonini ayaydi, lekin odamning yuragida boshqalarga mehr boʻlishi kerak. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Yoʻl toʻgʻri boʻldi; — 2) haqi-qat — chin, rost boʻlmoq.
• Toʻgʻri boʻlsa bu gap-lar, Turmay qanot qoqayin. Butun vuju-dim bilan Bir sel kabi oqayin! Gʻayratiy
• Bu toʻgʻrida raisimizni tanqid qilish bir tomondan toʻgʻri boʻlsa, ikkinchi tomondan toʻgʻri emas. A. Qahhor, Qoʻshchinor chirok-lari; 4) insofli, vijdonli boʻlmok, halol boʻlmok
• Toʻgʻri boʻlsang, oʻsib borib, gul boʻla-san, Egri boʻlsang, oʻsib borib, kul boʻlasan. — Makol. sh Sen toʻgri boʻlganingda, bu taʼna-lar nima edi menga! N. Safarov, Hayot maktabi; 5) roʻpara boʻlmok, yuzma-yuz kelmoq. Bir maha.1
• Soli sovuq, ikki bukilib, ming-boshiga toʻgʻri boʻldi. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha. Toʻgʻri kelmoq 1) muvofik, mos kelmok-
• Bu gap haqiqatga toʻgʻri kelmaydi. Aqlga toʻgʻri kelmaydigan ish. Uydagi gap bozorga toʻgʻri kelmaydi. — Makol. ■■
• Qabul boʻlmagan duo uchun meni gunohkor sanaysizlarmi? Bu durust emas, bu shariatga toʻgʻri kelmaydi. S. Ayniy, Qullar; 2) loyik, monand kel-mok
• Palto bir nomer katta, menga toʻgʻri kelmaydi. Etik oyogʻimga toʻgʻri keldi; — 3) amalga oshmok — boʻlmoq.
• Hamroyev kechki ov-qatdan keyin birpas choʻzilmoqchi boʻlgan edi, toʻgʻri kelmadi: narigi uy toʻpolon — bolalar bir-birini yostiq bilan urib oʻynayotibdi. — A. Qahhor — Ayb kimda; 4) baravar, teng kelmok, bas kelmok, baravarlashmok, tenglash-moq.
• -Oʻgʻlim, — deb qichqirdi kulib dadasi, — kimniki oldi? -Tohir gupchakning jiyro-ni. Ot bolasi unga toʻgʻri kelmas ekan. — Oybek — Tanlangan asarlar; 5) duch kelmoq, toʻq-nash kelmoq, uchrashmoq.
• Toʻgʻri kelgan kishi bilan salomlashmoq. yat
• Ikki tomondan te-shishga-ku teshamiz, toʻgʻri kelmay qolsa nima boʻladi? — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.; 6) bir vaqtda yuz bermoq, boʻlmoq, qarama-qarshi kelmoq. Ikkala toʻy bir kunga toʻgʻ-ri kelib qolibdi. n
• Ishqilib, Abdulla poch-chamning ziyofatiga toʻgʻri kelmasin. — Oybek — Tanlangan asarlar; 7) biror ish qilishga majbur boʻlmoq.
• [Otabek] Saroydan ancha uzoqlashgan edi, qarshidan.. keluvchi Rahmat-ni koʻrdi va chor-nochor soʻrashmoqqa toʻgʻri keldi. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar. Toʻgʻri qilmoq 1) toʻgʻri shaklga, holga keltirmoq, toʻgʻrilamoq.
• Daryo oʻzanini toʻgʻri qildik; — 2) toʻgʻri ish qilmoq.
• Oʻqishga kirib toʻgʻri qil-ding; — 3) roʻpara qilmoq — toʻgʻrilamoq.
• Chatoq ishlarni menga toʻgʻri qilavering. n
• Hali ham siz quruq qolmaysiz, umidim borki, siz-ni Vobkent qoziligiga toʻgʻri qilsam. — S. Ayniy — Qullar.
• Bu toʻgʻrida rahbarlar bilan mas-lahatlashmoq. Pul toʻgʻrisidan bir oz kiy-nal ib qolibdi. Ertaga boʻladigan majlis-dagi masalalar toʻgʻrisida kelishib oldik. yaya
• Fazliddin bu kecha xursand edi. Har toʻgʻrida soʻzlar, kular edi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Sizni sirtdan tanirdim, siz toʻgʻrin-gizda koʻp eshitganman. — K. Yashin — Hamza.
• Toʻlagan binokorlik toʻgʻrisida bir gapga tushib ketsa, uni toʻxtatish xiyla qiyin ekanini bilgani uchun Boʻtaboy ham qoʻyib berdi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.

Источник: Викисловарь