harakat

Meanings

1. . Kishi va narsalarning yoki ularning qismlarining tinch holatdan chiqishi: qoʻzgʻalishi, qimirlashi va sh.k.; tinch holatga qarama-qarshi holat.
2. . Ishni bajarishda faoliyatning holati, bajaruvchining faoliyat tarzi, yoʻsini.
3. . Kishi tana aʼzolarining maʼlum bir maʼno, mazmunni ifodalovchi harakat-holati.
4. . Biror ishga kirishish, biror narsa qilishga urinish; intilish, tirishish.
5. Harakat qilmoq Urinmoq, intilmoq.
6. . Payida boʻlish; taraddud.
7. . Xatti-harakat; qiliq.
8. . Makonda biror yoʻnalish boʻyicha boʻladigan siljish, yurish va boshqalar.
9. . Oʻsish, rivojlanish.
10. . fls. Moddaning yashash usuli, uning umumiy ajralmas xususiyati, moddiy dunyoning oʻzgarishi va rivojlanishining toʻxtovsiz jarayoni.
11. . Maʼlum maqsadga qaratilgan aqliy yoki jismoniy faoliyat; ish, mehnat.
12. . Belgili maqsad koʻzda tutilgan ijtimoiy faoliyat.
13. Harakat nomi tlsh. Feʼlning ish-harakatning nominigina bildiruvchi (uni atovchi), zamon, shaxs-son, mayl kabi maʼnolarga ega boʻlmaydigan shakli. Bu shakl -(i)sh, ~(u)v, -moq qoʻshimchalaridan biri bilan hosil qilinadi: oʻqish, oʻquv, oʻqimoq kabi.

Examples

• Bu qorongʻilikda allaqanday maxluqlarning lip-lip harakati arang koʻzimga chalinardi. — E. Raimov — Ajab qishloq.
• Qudratli gʻildiraklar harakatidan kelayotgan ovoz Oybekni xayolga chorladi. — Gazetadan.
• Xotin uning harakatidan "oʻpich ber" degan maʼnoni angladi.. — A. Qahhor — Notiq.
• Odamlarning koʻzlarida, harakatlarida qandaydir notinchlik sezdi Yoʻlchi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Uning yurishlari, kiftlarining harakati nihoyatda chiroyli edi. — Mirmuhsin — Meʼmor.
• Xali oʻrinlarini yigʻishtirib ulgurmagan jangchilarning harakatida shoshqaloqlik koʻrindi. — Shuhrat — Shinelli yillar.
• Tabib... qoʻrboshiga nimadir dedi. Uning yuz va qoʻl harakatidan "sizdan nima ketdi, bir koʻraylik", degan maʼno anglashilib turar edi. — A. Qahhor — Koʻr koʻzning ochilishi.
• Ular eng ibtidoiy tilga — harakatlar, imolar bilan fikr uqtirishga murojaat qilishardi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Oʻgʻlini oʻqitish uchun qilgan hamma harakatlari bekor ketdi.
• Sherali hamshiraning harakatini kuzatarkan, yuragi siqilib, zoʻrgʻa gapirdi. — S. Karomatov — Oltin qum.
• Mutalning birinchi harakati boʻsh ketdi. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Ahmadjon... bir harakat bilan pulemyot tepkisini bosdi. — A. Qahhor — Oltin yulduz.
• U yigʻlab yubormaslikka shuncha harakat qilsa ham boʻshadi. — Oʻ.Hoshimov — Qalbingga quloq sol.
• Bola taqlidchi boʻladi, u.. oʻz otasiga taqlid qilishga harakat qiladi. — S. Zunnunova — Yangi direktor.
• Rejamiz amag-ga oshayotganiga suyunib, toʻy harakatiga tushdik. — "Mushtum".
• Qorining xotini dasturxon harakatida yurganida, u gap boshladi. — Mirmuhsin — Bir xum tilla.
• Yaxshisi, qayin otangga uzringni aytib, bu uydan ke-tish harakatini qil. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Uning bu harakatlari koʻpchilikni ranjitdi.
• Sirojning gap va harakatlaridan samimiyat, soddashk yogʻilib turar edi. — F. Musajonov — Huri.
• Koʻcha harakati.
• Yoʻl harakati qoidalari.
• Transportlar harakati.
• Jamiyat olgʻa qarab harakat qilar ekan, yoshlar ham oʻsha baravarda oʻsishlari kerak. — Gazetadan.
• Modda doimo harakatda.
• Materiyaning asosiy namoyon boʻlishi esa harakat, fazo va vaqt bilan bogʻlangandir. — "Fan va turmush".
• Harakat, harakatda — barakat. — Maqol.
• Polvonyopda kechayu kunduz harakat toʻxtamas, yuk ortilgan kemalar bu keng, sunʼiy anhor orqali Amudaryoga borar, undan Orol dengiziga tushib, Gʻazzoliga ketardi. — S. Siyoyev — Yorugʻlik.
• Milliy ozodlik harakati.
• Ishchilar harakati.
• Tajovuzkorlik harakati.
• Yadro qurollaridan voz kechish harakati.
• Afgʻoniston mustaqilligini koʻzlovchi "yosh afgʻonlar" harakati boshlanadi. — Mirmuhsin — Chodrali ayol.

Etymology

arabcha: sAja. — yurish, qimirlash, tebranish; faoliyat; jarayon; arabcha soʻzlarda qisqa unlilarni koʻrsatuvchi belgilar

Source: Wiktionary