sham

Значения

1. Toʻngʻadigan yoki quyuqlashgan yogʻdan oʻrtasi-ga pilik qoʻyib yasalgan tayoqchasimon chiroq.
2. Sham puli Goʻristonga borib, qab-ristonda yoqiladigan shamlar uchun va xiz-mat haqi sifatida goʻrkov, shayx va sh.k. larga beriladigan pul, sadaqa.
3. esk. fiz. Yorugʻlik kuchining oʻlchov bir-ligi.

Примеры

• Sham qoldigʻi. Shamni yoqmoq. im Qumri tok-chadagi shamni oʻchirdi. Uy qorongʻilandi. — A. Qodiriy — Mehrobdan chayon.
• Tanish koshonaning behisob shamlar zoʻrgʻa yoritgan tor va uzun yoʻlaklari kimsasiz edi. — O. Yoqubov — Koʻhna dunyo.
• Yormat bshgan Gulsumbibi Gulnorning qabriga borishdi. Olib kelingan osh-nonni va sham pulini goʻrkovga topshirib.. qaytishdi.. — Oybek — Tanlangan asarlar. Shamday qotmoq 1) oʻta sovqotmoq, toʻngʻmoq, muzlamoq.
• Masterskoy bitguncha, ochlikdan tirishib, sovuqda shamdai qota-diganga oʻxshaymiz. — A. Muhiddin — Hadya; 2) qoʻr-quv yoki boshqa narsa taʼsirida qimirla-may qolmoq.
• Sohib qorining hozirgi chim-chilashi bir ozdan keyingi katta kaltakning shabadasi edi. Shuning uchun Xolida bisot sandigʻi oldida shamdek qotib qoldi. — I. Ra-him — Chin muhabbat. Shami soʻnmoq (yoki oʻch-moq) Oʻzidan oldin qoʻllangan soʻz bildir-gan narsaning nihoyasiga yetganini, tugaga-nini bildiradi.
• Hamid Olimjonning hayot shami kutilmagan bir paytda soʻndi. — N. Safarov — Olovli izlar.
• Umiding shami oʻchib, yoʻllarda tolding. — Gʻayratiy.
• Kuchi yuz sham boʻlgan lampochka.

Этимология

\a. £_o_d, — mum; sham; chiroq

Источник: Викисловарь