uchmoq

Значения

1. Qanot vositasida havoda hara-katlanmoq, qanot qoqib, biror tomonga yoʻ-nalmoq; parvoz qilmoq.
2. Maxsus mexanizmlar, apparatlar yor-damida havoda bir tomonga yoʻnalmoq; parvoz qilmoq.
3. Yelmoq, esmoq (shamol haqida).
4. Shamol, zarb yoki boshqa narsa taʼ-sirida havoda biror yoʻnalishda harakat-lanmoq.
5. Havoda kezmoq, parvoz qilmoq (mavhum narsalar haqida).
6. Juda katta tezlikda harakatlan-moq.
7. Qor, muz ustida sirpanmoq, toygʻanoq otmoq.
8. Mavjud yeridan uzilib otilib ketmoq.
9. Sinib uzilmoq, sinmoq.
10. Asab yoki boshqa taʼsir sababli pir-piramoq, titramoq (lab, kiprik kabi aʼzolar haqida).
11. Berilmoq, qiziqmoq, asiri boʻlmoq (asossiz, nomaqbul ravishda).
12. Kayf taʼsirida es-xushini yoʻqot-moq, oʻzidan ketmoq.
13. Ayrim soʻzlar bilan qoʻllanib, shu soʻzlar anglatgan narsaning yoʻq boʻlishi (yoʻqolishi), ketishi maʼnosini bildiradi.
14. Yelga (yoki havoga, osmonga) uchmoq q. yel. Eh,
15. attang, orzular uchdi havoga, Anglamay yoʻliq-dim bu bedavoga. Ya. Qurbon, Mehrim va qah-rim. Koʻzim uchib turgani yoʻq yoki koʻzim uchib turuvdi (alohida, kinoya ohangi bilan). Biror shaxe yoki narsaning kelishini, boʻli-shini yoqtirmaslik, istamaslikni bildiradi.

Примеры

• Qush qanoti bilan uchib, quyrugʻi bilan qoʻnar. — Maqol. m
• Bahor hididan besaranjom boʻlgan qargʻalar qa-gʻillab.. dalssshr ustida uchardi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Balandda, yulduzli koʻkda, qayoq-qadir samolyotlar uchib oʻtdi. — Oybek — Quyosh qoraymas.
• Asad modeli esa, Tik va tez uchar edi. — T. Toʻla.
• Meʼmor-ning diqqatini keng va yash-yashil dala, gʻir-gʻir uchayotgan shabada, adirlardagi qip-qi-zil gilam lolalar tortsa ham.. — Mirmuhsin — Meʼmor.
• Havoda momiq oq tolalar argʻamchi boʻlib uchib yurardi. — Gazetadan.
• Tepada ruhni sugʻurib olayotgandek xunuk ingrab uchgan snar-yadlar atrofda yorilmoqda. — Oybek — Quyosh qoraymas.
• Kuy uzoqdan, boy-nikidan uchar edi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Yodimdadir achchiq dardlarim kabi Fazolarda uchar xayolim. — R. Parfi.
• Qoʻshiq uchar edi koʻk-da bearmon. — A. Oripov — Yurtim shamoli.
• Tepalikka uchib chiqayotgan otning tuyo-gʻi yerdan bosh koʻtarib, bugun-erta ochilay deb turgan lola gʻunchasini ezib, yanchib oʻtdi. — P. Qodirov — Yulduzli tunlar.
• Mashina shiddat bilan qaltis togʻ yoʻlidan uchib ketdi. — Gazetadan.
• ..poyezd choʻldan koʻm-koʻk vodiyga birdan uchib kirarkan.. fargʻonalik askarning koʻzlaridan ixtiyorsiz ravishda qaynoq yosh tomchilagan edi. — Oybek — O.v. shabadalar.
• Chanada uchmoq. n
• Momiq qor koʻrpasi-ga burkangan Chimyon togʻlari bagʻrida yoshlar changʻi uchishmoqda. — Gazetadan.
• Togʻdan uchgan katta-katta toshlar. Bola mototsikldan uchib ketdi. n
• Soqolli soldat ot tagida qoldi, unisi otdan uchib, yumala-nib ketdi. — M. Ismoiliy — Fargʻonat. o.
• ..tovoqning jinday joyi uchgan ekan. — "Mushtum".
• Shisha-si yarmidan uchgan kichkina lampani tutatib, yolgʻiz oʻtirar edi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• ..singan, cheti uchgan, chegali piyola, choynaklar. — Oybek — Bolalik.
• Onasi tebranib qoʻydi. Qo-voqlari pir-pir uchdi. — J. Abdullaxonov — Oriyat.
• Bu bolaning bir qadar oʻzini mus-tahkam tutishi Tolib akaga yoqmadi, labi asabiy uchdi. — F. Musajonov — Himmat.
• ..ogʻ-zining ikki chekkasida zulukday osilib turgan yoʻgʻon moʻylovlari bir-ikki uchdi. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.
• Shi-rin gapga uchma, maqtaganni quchma. — Maqol. n
• [Rashida] Kursdoshi Temurning yengiltak gaplariga uchdi-yu, Ruzimatni butu tay unut-di. — Toʻlqin — Ogʻir eslash.
• [Eldor:] Darvoqe, Rayhonning nimasiga ucha qoldim ? — J. Abdul-laxonov — Tong yorishgan sohilda.
• Aqlli odam-lar maqtovli va balandparvoz soʻzlarga uch-maydilar.. — N. Safarov — Olovli izlar.
• Afandi boʻza ichib, uchib qolibdi. — "Mushtum".
• Maʼmurjon koʻchadan ichib kelgan ekanmi, yuz gramm shampanni otdi-yu, uchib qolishiga sal qoldi. — Sh. Xolmirzayev — Toʻl-qinlar.
• Barakasi uchmoq. Hushi boshidan uchmoq. Kayfi uchmoq.
• Kelibdilar-da.. sizni koʻramiz deb koʻ-zimiz uchib turuvdi! — A. Muxtor — Opa-singil-lar.

Источник: Викисловарь