Толковый словарь
yer
ер
Значения
- (Y - katta) Quyoshdan keyingi uchinchi planeta.
- Shu planetaning quruqlik qismi (suv bilan qoplangan qismiga qarama-qarshi qoʻyilganda).
- Planetamiz qobigʻining sirtqi qatlami.
- Narsalar turgan, tirik organizmlar hayot kechirayotgan yuza, sath (shaxs yoki boshqa narsalarga nisbatan).
- Yer sathining muayyan bir qismi; joy, hudud.
- Qishloq xoʻjaligida foydalaniladigan tuproq qatlami, ekin, daraxt ekiladigan joy, maydon.
- Biror narsa band qilib turgan, egallagan oʻrin, joy; makon.
- Biror mamlakat, davlat, xalq, xoʻjalik va shu kabilarga qarashli hudud.
- Biror narsaning yoki aʼzoning ayrim qismi, oʻrni, nuqtasi, joyi.
- Ish joyi, muassasa, tashkilot.
- (j., oʻ.-p., ch. k. shaklida) koʻm. vazifasida. Payt, oʻrin, sabab kabi munosabatlarni bildiradi.
Примеры
- Yer shari.
- Yer aylanasi.
- Yer Quyosh atrofida aylanadi.
- Yerning sunʼiy yoʻldoshi.
- ..agar Yer sharining yarmi tilla, yarmi yer boʻlib, birov mendan qaysi tomonida yashaysiz, deb soʻrasa, men ikkilanmay, yer tomonini tanlagan boʻlardim. — N. Fozilov — Qush - qanoti bilan
- Yer planetamizning oltidan bir qismini tashkil etadi.
- Yer bagʻri.
- Yer osti boyliklari.Qora (qaro) yerga kirgur! - Yer yutgur! -
- Osmon uzoq, yer qattiq. — Maqol
- Bir vaqt yer osti dukillagandek boʻldi. — Abdulla Qodiriy — Mehrobdan chayon
- Yerga palos solmoq.
- Tomdan yerga qulamoq.
- Kosa stoldan yerga tushib sindi.
- Yerga tushgan - yetimniki. — Maqol
- Sidiqjon boʻsagʻadan bir qadam ichkarida choʻnqaydi-da, bolani yerga qoʻyib, onasiga yoʻlladi. — Abdulla Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari
- Toshloq yer.
- Obod yer.
- Haydalgan yer.
- Baland-past yerlar.
- Yigit ufqlarga tutash yerlarni koʻzdan kechiradi. — Gazetadan
- Yaradorlarni tezda xavf-xatarsiz yerga olib chiqish zarur boʻlib qoldi. — T. Rustamov — Mangu jasorat
- Men ham dehqon bolasiman.. Otam Odil koʻr degan qoʻqonlik boyning yerini ekar edi. — Abdulla Qahhor — Asarlar
- Mehnati-la gullatar Bir tanobcha yerini. — Gʻayratiy
- Choʻl odami xuddi yantoqqa oʻxshashi kerak.. oyogʻi ostidagi rizqi sochilgan yerga chuqur tomir otishi lozim. — Gazetadan
- Yering boʻlsa, mehnati ham, rohati ham oʻzingniki boʻladi. — Oybek — Tanlangan asarlar
- Daraxt bir yerda koʻkaradi. — Maqol
- Hokim choʻzilib yotgan yeridan turib, tashqari chiqdi. — Mirzakalon Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha
- Ofitser yiqildi va yotgan yerida qoʻlini koʻtardi. — Abdulla Qahhor — Oltin yulduz
- Qoni, eti.. yeri, tili.. bir boʻlgan bir xalq nima uchun ikki dushman guruhga boʻlinib, bir-birining qonini toʻkadi? — Oybek — Navoiy
- Oʻn uch xoʻjalik yerini qoʻshibdi.. traktor bir yarim kun ishlab, tizza boʻyi haydab beribdi. — Abdulla Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari
- Gilamning bir yerida dogʻi bor.
- Haq - yerini topar. — Maqol
- Xat sakkiz buklanib, qizil ipak bilan bir-ikki yeridan chatilgan va Otabekka atalgan edi. — Abdulla Qodiriy — Oʻtgan kunlar
- ..besh yeridan oʻq yeganiga qaramay.. yer bagʻirlab ketishdi. — Oybek — Quyosh qoraymas
- Hoji xola oʻz tarjimai holining juda koʻp yerlarini tashlab ketdi. — Mirzakalon Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha
- Ishlagan yeridan hujjat keltirmoq.
- Biror yerga arz qilmoq.
- [Badriy:] Sizlar bilan boshqa yerda gaplashaman! — Ziyo Said, Nazir Safarov — Tarix tilga kirdi
- Kutilmagan yerda shaharning aʼyonlaridan boʻlgan Salim sharbatdor deganning Komilbek ismli oʻgʻlidan sovchilar kelib qoldi. — Abdulla Qodiriy — Oʻtgan kunlar
- Roʻzimat aytmoqchi, gap boshqa yerda boʻlishi ham mumkin. — Abdulla Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari
- Sariq atlasni kiyishga chogʻlab koʻrgan boʻlsa-da, biroq koʻylakni olgan yerida bu fikrdan qaytdi. — Komil Yashin — HamzaYer bilan yakson boʻlmoq - yakson.Yer boʻlmoq - yoʻq boʻlmoq, yerga kirmoq.
- Elga qoʻshilsang, er boʻlasan, eldan ajralsang, yer boʻlasan. — Maqol
- Koʻp og‘iz bir boʻlsa, bir og‘iz yer boʻlar. — MaqolYerga urmoq - qadrini kamsitmoq, tahqirlamoq.
- Men nomus-orimni yerga urgan dushmanimning qonini oʻz qoʻlim bilan toʻkishim kerak.. — Komil Yashin — Hamza
- Qoʻysangiz-chi.. O‘zingizni juda ham yerga urib yubordingiz-e. — Komil Yashin — Hamza[Yuzini] Yerga qaratmoq - nomus-hijolatga qoʻymoq.
- El-yurt ichida olamga dovrug‘i ketgan otamning yuzini yerga qaratdi. — Komil Yashin — Hamza
- Vatanning amri shu, burchingni bajar, Oxiri yuzimni yerga qaratma! — Gʻayratiy
- Uyalmaysanmi.. "Men falonchiga tegaman", deb ota-onangni yerga qaratib qoʻyishga! — Hamza — Paranji sirlariYer ostidan qaramoq - yuzni yer tomonga qilgan holda roʻparasidagiga qaramoq.
- Ertoyev.. yigitlarga yer ostidan bir qaradi-yu, peshonasidagi ajinlari yozilib, kutilmaganda xushnud jilmaydi. — O. Yoqubov — Er boshiga ish tushsaYer(ning) tagida(n) boʻlsa ham - qayerda(n) boʻlsa ham.
- Ma, laylak, yer tagidan boʻlsayam, ikkita vino topib ke. — Sa’dulla Siyoyev — YorugʻlikYer tishlamoq - tishlamoq.
- Bombardimonda yuzlab fashist soldat, ofitserlari yer tishladi.Yer chizib qolmoq - chizmoq.
- Kamol qozi ancha past tushib, Safoxon toʻra oldida yer chizib qoldi. — Komil Yashin — HamzaYer yuzi - butun dunyo, olam.
- Bu xabar butun yer yuziga tarqaldi.
- Yer yuzidan kelayotgan xabarlar.Yer qilmoq - qattiq beobroʻ qilmoq, yerga kiritmoq -
- Siz rahbarsiz! Meni bir imo bilan yer qilib qoʻyishingiz mumkin. — S. Nurov — NarvonBurnini yerga ishqamoq - rosa taʼzirini, adabini bermoq.Gapni bir yerga qoʻymoq - gap.Osmon yiroq (uzoq), yer qattiq - hayot, yashash sharoiti nochor va ilojsizlik holatida degan maʼnoda qoʻllanuvchi ibora.
- Ibn Yamin tabiblik, Jahonbuvi doyalik qilishdi. Lekin bu bilan ham murod hosil boʻlmadi. Osmon uzoq, yer qattiq edi! Sal kunda olti bola.. olamdan oʻtdi. — Komil Yashin — HamzaSoʻzini (yoki gapini, iltimosini) yerda qoldirmoq - soʻzini (gapini, iltimosini) bajarmaslik, inobatga olmaslik.
- Oyim buvimning soʻzini yerda qoldirmadi-yu, oʻylab-oʻylab, oxiri "Damir"ni topdi. — H. Nazir — Yonar daryo
- Gavhar uning qorong‘ida g‘ira-shira koʻrinib turgan mehribon chehrasidan bu safar ham iltimosini yerda qoldirolmaganini tushundi. — O‘tkir Hoshimov — Qalbingga quloq solTuyaning dumi yerga tekkanda - tuya.Qolgan yeridan - kelib toʻxtagan, uzilib qolgan joyidan (biror ish, xatti-harakat haqida).
- Ana endi uyquni qolgan yeridan olavering.. — Sa’dulla Siyoyev — Yorugʻlik
Источник: Викисловарь
Просмотров: 0