bo‘y

Ma’nolari

1. Kishi qomatining balandligi; gavdaning boshdan-oyoq koʻrinishi; boʻy-bast, qomat.
2. Yuqoriga choʻzilgan qoʻl balandligi.
3. Tik turgan narsalarning balandligi.
4. Baʼzi narsalarning (uy, yer, maydon va b.) uzun tomoni.
5. Quruqlikning ariq, daryo, dengiz kabilarga tutash joyi; qirgʻoq, sohil.
6. (3-sh. egalik affiksi bilan) koʻm. Davomida; mobaynida.

Misollar

• Boʻyi baland odam.
• Boʻyi past odam.
• Boʻyingga qarab toʻn bich. — Maqol
• Oʻziga yeng boʻlmagan oʻzgaga bo‘y boʻlmas — Maqol
• Tuyaday boʻy berguncha, Ninaday aql bersin. — Maqol
• Gulnorning boʻyi oʻsib, koʻkragi toʻlishib, butun gavdasi qizlik latofati bilan yashnagan choqda, boyvachcha.. uni koʻz tagiga olib qoʻygan edi. — Oybek — Tanlangan asarlar
• Uyingning ortidan oʻtlar teraman, Boʻyingni boʻyimga tenglab koʻraman. — "Qoʻshiqlar"
• Kampir koʻchaga chiqqanida, koʻcha eshigidan baland boʻyli, qosh-koʻzlari qop-qora oʻgʻli Qodir koʻrindi. — "Saodat"
• Tokchaga boʻyim yetmayapti.
• Devor oʻlguday baland-da, boʻyi yetmadi. — Mirzakalon Ismoiliy — Fargʻona tong otgunchaBoʻy bermoq - 1) suvning chuqurligini oʻz boʻyiga oʻlchamoq.
• ..sayozlikning narigi tomonidagi daryo tarmogʻiga tushib koʻrgan edi, chuqur ekan, boʻy bermadi. — Jumaniyoz Sharipov — Xorazm 2) boʻysunmoq, soʻzga, gapga kirmoq.
• [Rohat Sharifga:] Kechirasiz, jazmaningizni shu mahaldan jilovlab olmasak, keyin boʻy bermaydigan boʻlib ketadi. — Uygʻun — Hurriyat
• Bir falokatni sezgan nortuya egasiga boʻy bermay, shataloq otib, uni yiqitibdi.. — M. Mansurov — YombiBoʻyi(ga) yetmoq - boʻyi oʻsib, balogʻatga yetmoq.
• Qizing boʻyi yetsa, qizi yaxshi bilan qoʻshni boʻl, Oʻgʻling er yetsa, oʻgʻli yaxshi bilan qoʻshni boʻl. — Maqol
• Boʻyiga yetgan qiz bilan yigit bir-birlari bilan topishsalar, bunga hech kim qarshi kelmaydi. — Sadriddin Ayniy — EsdaliklarBoʻy egmoq - boʻysunmoq.
• Toʻraxonovning koʻzi oldida.. boʻy egmagan Bahorning, magʻrur turgan Xayrining yuzlari yaqqol gavdalandi! — Sharof Rashidov — Qudratli toʻlqin
• Bir kezlar boʻy egmay kelgan Sirdaryo suvi endi jilovlanganicha pishqirib, pastga otilyapti. — "Oʻzbekiston qoʻriqlari"
• Minoraning boʻyi.
• Boʻyi uzun terak.
• Rayondagi maktab binolari bilan boʻy oʻlchashadigan maktab binosi soldik. — Abdulla Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlariBor boʻyicha - bor I.Boʻy choʻzmoq - 1) boʻyi oʻsib balandlashmoq, oʻsmoq; baland boʻlmoq.
• Ayni gʻoʻzalar boʻy choʻzib qolganda, qora qurt uning ildizini qirqa boshlaydi. — G. Nurullayeva — Soʻnggi dovon emas 2) balogʻatga yetmoq.
• Qiz bola boʻy choʻzib qolgandan keyin, yigit kishining uning uyiga hadeb kelaverishi odobga ham, axloqqa ham toʻgʻri kelmaydi: qizning boshi malomatga qoladi. — Xudoyberdi Toʻxtaboyev — Yillar va yoʻllar 3) yuqoriga qoʻl choʻzmoq, uzatmoq.
• Quyoshli bahor ertasi juda ham yoqimliki, yurgan sari yurging keladi, gullagan olma shoxlariga boʻy choʻzib, barra maysalarni bosib yurging keladi. — Asqad Muxtor — Opa-singillarKoʻkka (yoki falakka) boʻy choʻzgan - juda baland, yuksak; ulugʻvor.
• Koʻkka boʻy choʻzgan binolar.
• Yerda yopishib yotgan nihollar, suv berilgach, qaddini rostlab, koʻkka boʻy choʻzdi. — Gazetadan
• Koʻp qavatli goʻzal uylar koʻkka boʻy choʻzib turadi. — Gazetadan
• Yangi madrasaning peshtoqlari ham falakka boʻy choʻzib turardi. — Mirmuhsin — MeʼmorOdam boʻyi - odam boʻyi baravarida, odam boʻyicha.
• ..odam boʻyi baland koʻtarilib solingan kattagina shiypon, atrofi gulzor. — Oybek — Tanlangan asarlar
• Joʻraxon yetib borganda, yuzdan ortiq xotin-qiz odam boʻyi boʻlib gʻovlab oʻsgan, koʻm-koʻk yovvoyi oʻtga yopirilgan edi. — Asqad Muxtor — Opa-singillar
• Qamishlar ikki odam boʻyi oʻsgan, poyoni koʻrinmas, shabadada bir ohangda mungli shovullaydi. — Hamid Gʻulom — FeruzaTerak boʻyi - 1) boʻyi terak bilan baravar; balandligi terak boʻyiga teng.
• Mana, kun ham terak boʻyi koʻtarilib qoldi. — S. Yunusov — Kutilmagan xazina
• Ziyobek boy uyidan chiqib, yoʻngʻichqazorga kelganda, kun allaqachon botib, oy terak boʻyi koʻtarilib qolgan edi. — N. Fozilov — Diydor 2) terak balandligida.
• Samolyot terak boʻyi pasaydi.
• Varrak terak boʻyi chiqdi.Tizza boʻyi - tizzadan keladigan, balandligi tizzaga yetadigan.
• Oʻsha yil qish erta tushdi. Ustma-ust yoqqan qor ikki kunda tizza boʻyi boʻldi. — M. Hazratqulov — JurʼatTom (yoki nayza, odam) boʻyi - ushbu narsalar boʻyiga teng.
• Shu payt roʻparamdan tom boʻyi beton uyushari ortidan lip etib quloqchin kiygan, uzun boʻyli yigit chiqdi. — Sa’dulla Siyoyev — Yorugʻlik
• Narx-navo har kun tom boʻyi sakrab turibdi. — Oybek — Tanlangan asarlar
• Jimjit kechqurun Samarqanddan chiqib, kun nayza boʻyi koʻtarilganda, Temur darvozasidan oʻtdi. — Nazir Safarov — Olovli izlar
• Boʻyi olti metr, eni toʻrt metr uy.
• Ungur eniga bir quloch, boʻyiga bir yarim quloch qilib qazilayotgan boʻlsa ham.. aytishga oson, qazishga qiyin katta ungur edi. — Mirzakalon Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha
• Daryo boʻyi.
• Suv boʻyi.
• Hovuz boʻyi.
• Elmurod bilan Abdurasul yoʻl boʻyidagi tepalikka chiqdilar. — Parda Tursun — Oʻqituvchi
• Salomatligini sovurayotgan odam ariq boʻyida suv qadrini bilmay oʻtirgan kishiga oʻxshaydi. — Gazetadan
• Rixsi xola nafasini rostlash uchun ariq boʻyiga choʻnqaydi. — Saida Zunnunova — Olov
• Hovuzning boʻyida tomingiz bormi, Xastaday turibsiz, holingiz bormi? — "Qoʻshiqlar"
• Kun boʻyi.
• Yil boʻyi.
• Ayol tun boʻyi azob chekib, tongotarga yaqin koʻzi yoridi. — Parda Tursun — Oʻqituvchi
• Kecha koʻylakchan chiqib, kun boʻyi sovuq yedim. — Gazetadan
• Biram shirin, asrlar boʻyi hayot suvini va dehqon qoʻlini kutib yotgan dashtdagina shunday qovun bitadi. — Y. Shamsharov — ToshqinBoʻyida boʻlmoq - homilador boʻlmoq.
• - Sahro voqeasidan uch oy oʻtganda, boʻyimda boʻlib qolganiga ortiq gumonim qolmadi, - dedi Hoji xola. — Mirzakalon Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha
• Shu-shu, qaytib boʻyida boʻlmadi. Bormagan doktori qolmadi. — Sa’dulla Siyoyev — Otliq ayol
• Qizining boʻyida boʻlmayotgani Qunduz opani tashvishga solar, kechalari uyqularini olib qochardi. — GazetadanBoʻyi(ngiz) yetmaydi - uddasidan chiqa olmaysan, qoʻling qisqalik qiladi, qarshilik qila olmaysan.
• Bilaman, siz qoʻrqmaysiz! Suyangan togʻingiz baland! Oʻrtoq Nosirovga hech kimning boʻyi yetmaydi. — Abdulla Qahhor — SinchalakShu boʻyi - 1) shu koʻyda, shu holda.
• Shu boʻyi tuni bilan yigʻlab chiqibdi. — Parda Tursun — Oʻqituvchi 2) shundan buyon, shu-shu.
• Shu boʻyi men Anvarni qaytib koʻrmadim. — H. Ahmar — Kim haq?
• Shu boʻyi bir hafta Meʼmor uydan chiqmadi. — Mirmuhsin — Meʼmor

Manba: Vikilug‘at