do‘ppi

Ma’nolari

1. Tagdoʻzi doʻppi q. tagdoʻzi.
2. Birovning doʻppisini birovga kiygizmoq Oʻzining foydasini koʻzlagan holda boshqa-larni aldab, laqillatib yurmok

Misollar

• Esiz yigitlik, esiz boshdagi doʻppiyu beldagi qiyiq. — S. Ahmad — Ufq.
• Yoʻlchi uchun oʻzi tayyorlagan yaxi/i tagdoʻzi doʻppini kiydirdi. — Oybek — Tanlangan asarlar. Tuye (yoki chust) doʻppi q. tuye 11.
• Mansur jilmayar, chust doʻppi kiyib olgan, oʻjar sochlari doʻppini koʻtarib turardi. — Oʻ. Hoshimov — Qalbingga kuloqsol.
• ..ayniqsa yangi tus doʻppi bilan qiyiqchasiga osilgan pichoq uni benihoya xursand qilib yubordi. — Oʻ. Usmonov — Saylanma.
• Buni birovning doʻppisini birovga kiygizish deydi. — Shukrullo — Saylanma. Doʻppini almashtir-gandek Juda oson, qiyinchilik tugʻdirmay-digan.
• Bosh omon boʻlsa, ish topish doʻppini ashashtirishga oʻxshash bir narsa. A. — Obid-jon — Akang karagʻay Gulmat. Doʻppini yerga quyib Xotirjamlik bilan, bamaylixotir, diqkatni bir joyga toʻplab.
• Ketidan pacha-vasi chiqmasligi uchun, doʻppini yerga qoʻyib.. oʻylab koʻring oldin. — Oybek — Tanlangan asarlar. Doʻppining tagida odam bor "Ehtiyot boʻl", "siringni sakda, laqillab gapiraverma" maʼnolaridagi ibora. Doʻppini osmonga otmoq (yoki irgʻitmoq, tashlamoq) Ortiq darajada quvonmoq, nihoyatda xursand boʻlmoq.
• Bu yerda ikki-uch ovora boʻlib, ish bitirgan odam doʻppisini osmonga otib xursand boʻladi. — "Mushtum". Doʻppisini ol desa, kallasini (yoki boshini) olmoq Biror ishni lozim boʻlganidan ham oʻtkazib, ortik darajada va qoʻpol qilib bajarmok
• Tasaddugʻingiz ketay, doʻppisini olib kel desangiz, axir biz jallod.. boilini kesib keltiramiz-da. — Xamza — Boy ila xizmatchi. Doʻppisi yarimta Ishi joyida, gʻam-tashvishi yoʻk, parvoyi falak, begʻam.
• Bizning “sartiya" juda begʻam.. hech nima boʻlmaganday, doʻppisi yarimta! Hal-qumigacha qarzga botganini oʻzi sezmay qoladi. — Oybek — Tanlangan asarlar. Doʻppi tor kel-ganda 1) ish qistalang boʻlgan yoki noiloj qolgan vaktda.
• Doʻppi tor kelib qoladigan vaqtlarda kabob qilib yuboramiz. M. Muxamedov, Qaxramon izidan; 2) kamchilik, yetishmovchilik yuz berganda.
• Oʻylab qarasam, doʻppi tor ekan. Kattaroq ish qilishga qoʻli-miz kalta ekan. — I. Rahim — Ixlos.
• Nima de-yishini bilmay, boshidan doʻppisini olib, u yoq-bu yogʻiga chertdi, tizzasiga qoʻyib, jiya-gini tortdi. A. — Qahhor — Qoʻshchinor chirok-lari.

Kelib chiqishi

Avra-astarli, koʻpincha qavima, pilta urilgan, tepa, kizak va jiyakdan tarkib topadigan guldor yoki gulsiz, toʻgarak yoki toʻrtburchak shakldagi bosh kiyimi. ◆ Baxmal doʻppi. Gilam doʻppi. Hoji doʻppi. Chust doʻppi. Zar doʻppi. Bosh omon boʻlsa, doʻppi topshtr. — Maqol. shsh [Sidiqjon

Manba: Vikilug‘at