ko‘tarmoq

Ma’nolari

1. Yerdan yoki yotgan joyi-dan uzib, ajratib olmoq.
2. Yerdan uzilgan, ajralgan holda tut-m.oq, qoʻlda tutmoq.
3. Oʻz ustida tutgan holda yurish-tortish, eltish qudratiga ega boʻlmoq.
4. Yuqori, baland holatda tutmoq, yuqoriga chiqarmoq.
5. Qoʻl koʻtarmoq 1) qoʻlini yuqori holatda (boshdan yuqorida) tutmoq; 2) birovni urishga shaylanmoq; 3) majlisda biror masala yuzasidan oʻz roziligini bildirmoq, ovoz bermoq.
6. Biror narsani uyib, ustma-ust qilib, ustiga qoʻyib baland qilmoq.
7. Oshirmoq, koʻpaytirmoq (kuch, daraja, narx-navo va shu kabilar haqida).
8. Mavqeini, hol-qudratini, mod-diy ahvol va shu kabilarni yaxshilamoq.
9. Yuqori mansab yoki lavozimga tayin-lamoq, belgilamoq.
10. Bardosh qilmoq, toqat qilmoq; chidamoq. Bolaning injiqligini onasi koʻta-radi. n
11. Hazm qilmoq, singdirmoq.
12. Yoqtirmoq, suymoq; toqat qilmoq.
13. Biror ish-harakat qilishga ilhomlantirmoq, safarbar qilmoq.
14. koʻchma Oʻz ustiga olmoq, oʻz hisobi-dan toʻlamoq (sarf-harajat haqida).
15. koʻchma s. t. Yoʻq qilmoq, yoʻqotmoq, bitirmoq.
16. koʻchma s. t. Ichmoq, urmoq (may haqida).
17. Qarzga olmoq.
18. s. t. Yetishtirmoq, olmoq.
19. Ayrim otlar bilan birikib, shu ot bildirgan narsani yuzaga keltirishni ifo-dalaydi.
20. Bosh koʻtarmoq q. bosh. Boshiga koʻtarmoq q. bosh. Burnini koʻtarmoq Manmanlik qil-moq; gerdaymoq.
21. .

Misollar

• Zambar koʻtar-moq. sht Ergash u bilan quchoqlashib koʻrish-moqchi boʻlgan edi. Normat uning belidan mahkam quchoqladi-da, dast koʻtarib, uni ayvon supasiga chiqarib qoʻydi. — I. Rahim — Chin muhabbat.
• Sumka koʻtarib, bozorga bormoq. Kolonna boshida bayroq koʻtargan qizlar bormoqda. yaya /
• Otabek] Otni axta-xonaga bogʻlab, sovgʻa toʻldirib kelgan ipak xurjunni koʻtarib, ichkariga kirdi. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar. Maxdum shu soʻz bilan ichkariga kirib, hovli sahnida chaqaloq koʻta-rib turgan Raʼno yonidan ayvonga oʻtdi. A. Qodiriy, Mehrobdan chayon.
• Tu ya koʻp yuk koʻtaradi. m
• Toshxoʻja eshon hazilakam eshon oʻtgan emas, boqib qoʻyilgan oʻn beshta otdan uni faqat ikkitasigina koʻtara olar edi, xolos. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• [Sidiqjon] Birdan boshini koʻtardi va Kanizakka qaradi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Obidjon.. chi-roqning piligini koʻtaribroq qoʻydi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Dambami koʻtarmoq. Yoʻlni koʻtarmoq. Marzani koʻtarmoq. n
• -Suvni uch-toʻrt chaqirim yuqoridan ikki yogʻiga chim bosib, koʻtarib kelish lozim boʻladi, — dedi Alim buva. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.
• Narx-ni koʻtarmoq. Temperaturami koʻtarmoq. m Keyin ovozini pardama-parda koʻta-rib, doʻq ura ketdi. M. Ismoiliy, Far-gʻona t. o.
• Brigada hosildorlikni ikki ba-ravar koʻtarishga muvaffaq boʻldi. — "Oʻzbe-kiston qoʻriqlari".
• Obroʻyini koʻtarmoq. yat [Qodir:] Yaxshi qilibsiz.. kol-xozning ahvoli yomonga oʻxshaydi, koʻtarish kerak. — Uygʻun — Navbahor.
• Pastdan yuqoriga koʻtar-moq. Xotin-qizlarni rahbarlik lavozimla-riga dadil koʻtarish kerak. n
• [Akrom hoji:] Agarda xon koʻtarish manim qoʻlimda boʻlsa edi, xon qilib Otabekni koʻtarar edim! — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Kampirga aytma, koʻtarolmaydi. IYodgorboydan] Qora xat kelgan! — A. Qahhor — Asror bobo.
• Bosh muharrir, Rahim akaning qobiliyatli xodim ekanligini nazarda tu-tib, baʼzi erkaliklarini koʻtarardi. — F. Mu-sajonov — Himmat.
• Har qancha ovqat boʻlsa, koʻtaradi — kuchi koʻp. Bemor palovni koʻtarolmadi. n
• Tomogʻi ta-qillab oʻtirgan dutorchi "koʻtarmasalar — ichmasinlar" desa ham, Nabigul unamadi. — A. Qahhor — Qanotsiz chittak.
• Bundam keyin.. har bir ishni men bilan ba-hamjihat qiling, oʻzbilarmonlikni koʻtar-mayman. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Mus-tamlakachi zolimlarga... qarili yana xalqni koʻtaraylik! Qudratning ishini oxiriga yet-kazaylik! — N. Safarov — Uygonish.
• Umur-zoq aka: -Bolalar bizga shuncha yordam berish-di. Endi.. sayohat qilib kelishsin. Butun yoʻl xarajatini kolxoz koʻtaradi, — dedi. — H. Nazir — Soʻnmas chaqmoqlar.
• Endi Shoabdu-fattoh Xoʻjayevning sarfini ham koʻtaray-likmi? — A. Qahhor — Ogʻaynilar.
• Adovatni oradan koʻtarmoq. m
• Musulmonqul.. zolimlarni oʻrtadan koʻtarib, yurtga osoyish berganda, unga kim nima deya olar edi? — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Uoʻrta-dagi noqulay jimlikni koʻtarib tashlash uchun Gʻiyosni gapga soldi. — K. Yashin — Hamza.
• Qadah koʻtarmoq. n
• [Ravshan pol-von] "Xonim" olib kelgan konyakdan koʻzla-rini chirt yumib, bir ryumkasini koʻtarib tashladi. — O. Yoqubov — Larza.
• Bir pud gʻal-lani, topilsa, uch pud gʻallaga boʻlsayam, jon debkoʻtaramiz. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.
• Matqovul kelasi yil hosili hisobiga Hakim-jon boyvachchaning otasi Latifjonboydan pul koʻtarib, ot oldi. — M. Ismoiliy — Far-gʻona t. o.
• Gektar boshiga oʻn tonnadan hosil koʻtardik.
• Janjal koʻtarmoq. Isyon koʻtarmoq. Shovqin-suron koʻtarmoq. shsh ..shikoyat qila-qol, boshingni devorga urib, faryod koʻtar. — K. Yashin — Hamza.
• Ular [Yormatni] soʻkishar edi: -Xoʻjayinning laychasi-ku, burnini bir qarich koʻtarganiga hayronmiz. — Oybek — Tanlangan asarlar. Gap koʻtarmaslik Sal gapga ja\l qilish odati, jizzakilik. Koʻkka koʻtarmoq q. koʻk. Koʻnglini koʻtarmoq q. koʻngil
• Koʻngilni doʻst koʻtarar. — Maqol. Sirkasi suv koʻtarmaydigan odam q. sirka. Uy koʻtar-moq Hamma narsani tashqariga olib chiqib, uylarni tozalamoq, tartibga solmoq.
• Kam-pir egila-bukila, terlab-pishib uy koʻtara-yotgan edi. — H. Nazir — Bir tup gʻoʻza.

Manba: Vikilug‘at