o‘lmoq

Ma’nolari

1. I 1 Hayoti tugamoq, yashashdan toʻxtamoq, qazo qilmoq.
2. Yoʻq boʻlmoq, barham topmoq.
3. Biror sifati, xususiyati va shu kabilarni yoʻqotmoq, yaroqsiz holga kelmoq.
4. Biror harakat-holat taʼsirida juda nochor, ogʻir ahvolda qolganlikni bildira-di.
5. koʻm. fl. vazifasida. Yetakchi feʼl bildirgan harakatni kuchaytirib ifodalaydi, ortiq darajasini qayd etadi. [
6. Ajalidan besh kun burun oʻlmoq Oʻz aja-lidan ilgariroq, bevaqt dunyodan oʻtmoq.
7. ) badani sezmaydigan, his qilmaydigan boʻlib qolmoq.
8. Boʻlmoq. Bu kunlar boshimizda bir saxob oʻlsa, ajab ermas. Zavqiy. Lutfu karamingiz ila koʻngillarimiz charogʻon oʻlib.. duoi joningizni qilmoq ila xurrammiz. S. Siyoyev, Yorugʻlik.

Misollar

• Oʻz ajali bilan oʻlmoq. Yiqilib oʻlmoq. Botir oʻlsa, nomi qolar, Nomard oʻlsa, nesi qolar. Maqol. ■■
• Kechga yaqin yoʻl ustida yarador leytenant oʻldi. Oybek, Quyosh qoraymas.
• Bunine ustiga kutilmaganda bir suruvdan ustma-ust ik-kita qoʻy kasallanib oʻldi. P. Qodirov, Kora koʻzlar.
• Havasi oʻlmoq. Ishtahasi oʻlmoq. yaya Muhtasham saroylarning ziyosi ketgan, Oʻlayotgan sinf-dek ziyosi ketgan. Gʻayratiy.
• Yer yuzida oʻlma-sin, nomingni saqlab qolgin. U. Ismoilov, Saylanma.
• Oʻlgan ohak. a
• Robiya xola qaynogʻi oʻlib qolgan choydishga oʻt qalab yubordi. S. Zunnunova, Olov.
• Mirmurodov soatni bir amallab olti qilguncha oʻlayozdi. "Guldasta".
• E, vokzalning oldida oʻldim-charchadim, aftimning kuyasini koʻr. Oybek, Bolalik.
• Toʻybeka:] Meni erga bergasharida, senga oʻxshash men ham yigʻ-lagan edim, ammo ichimda nikoh kunining tezroq kelishini kuta-kuta oʻlgan edim. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.
• ..Qimmatxon har kelganida, ona sigirday yalab-yulqab oʻladi. — Shuhrat — Jannat qidirganlar.
• Darra kelguncha etim oʻlib, darra yeganim bilinmaydi. "Latifalar"; 2) taʼsirlanmaydigan boʻlib qolmoq; koʻnikib, odatdagiday qabul qiladigan boʻlmoq.
• Yo gʻirt sodda, yo anoyi.. yoki ayollarni koʻraverib.. Pochchayev achchiq hazil, kinoyali gaplar, hat-to kalaka qilishlar ham kor qilmaydigan boʻlib, etioʻlib qolgan edi. A. Muxtor, Tugʻi-lish. Oʻlay agar Ish-harakat, gap-soʻz va shu kabilarning chinligini alohida taʼkidlaydi.
• Oʻlay agar, koʻrganim yoʻq. m
• ..oʻlay agar, bor-yoʻq pulim shu, men musofirman. X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati. Oʻlganning ku-nidan Boshqa iloji boʻlmaganidan.
• Oʻlga-nimning kunidan rozi boʻldim. shsh Oʻlganimning kunidan cholga tegib boraman. "Qoʻshitslar". Oʻlganning ustiga koʻmgan Bir koʻngilsizlik ustiga boshqasining yuz berishini ifoda-lovchi ibora.
• Bunisi oʻlganning ustiga koʻm-gan boʻldi. "Mushtum". Oʻlganning ustiga (chi-qib) tepmoq ayn. oʻlganning ustiga koʻmgan.
• Xudoyga shukur, qoʻlingda xating bor, oʻlgan-ning ustiga chiqib tepgandek xat-xabarsiz qoʻyma! — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar. Oʻlib boʻl-dim yoki oʻlar boʻlsam, oʻlib boʻldim Biror narsa harakatida, taʼsirida juda holdan toyganlikni, oʻlar holatga yetganlikni bil-diradi.
• Uh, oʻlib boʻldim, qizim! Yolgʻiz qoʻyni haydash nuqul azob! Oybek, Tanlangan asarlar.
• Yupatgunimizcha er-xotin oʻlib boʻldik. — S. Zunnunova — Yangi direktor.
• Sharifjon, oʻlar boʻlsam, oʻlib boʻldim. Bu pochchang meni ado qildi. E. Raimov, Ajab qishloq. Oʻlib turgan (yoki yurgan) ekan Juda xoxdar, juda ishtiyoqmand ekan.
• ..doʻndiqchangni muhayyoqi-lib beraylik, dedim. Jonkeldi oʻlib turgan ekan, quloq qoqmay, xoʻp, dedi. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.
• Birorta hamyoni kattaroqqa pullasam, deb tomogʻi qaqraboʻlib yuribdi. P. Tursun, Oʻqituvchi. Oʻlmagan mening jonim (yoki sening joning) "Men bundan battariga ham chidaganman"; "faqat sen chidaysan, shuncha chidabsan" maʼnosidagi ibora.
• Voy, Marasul aka-yey, oʻlmagan sizning joningiz! Bu shallaqi bilan qanaqa umr qilib kela-yotibsiz? A. Qahhor, Ogʻriqtishlar. Oʻlsa ham Qatiy inkorni bildiradi.
• Oʻz otasini siylamagan, oʻlsa ham bizni odam oʻrnida koʻrmas! — "Yodgor".

Manba: Vikilug‘at