o‘qimoq

Ma’nolari

1. Soʻz, jumla, ran, matn va shu kabilarning yozma shaklini ichda yoki ogʻzaki ifodalamoq.
2. Sheʼriy yoki nasriy matnni yoddan aytmoq.
3. Diqqat bilan, taxdil qilib nazardan oʻtkazmoq; mutolaa qilmoq.
4. Qalbingga quloq sol.
5. Oʻzi birikib kelgan soʻzni yoki unga xos maʼnoni (mazmunni) bildiruvchi soʻz-larni, iboralarni aytmoq.
6. Diniy tushunchalarni ifodalovchi baʼzi soʻzlar bilan qoʻllanib, shu soʻz ish-tirokidagi jumla, ran va shu kabilarni aytmoq, unga oid holat, marosimni oʻtamoq maʼ-nosini bildiradi.
7. "Oʻz tilida soʻzlamoq" (shaxsdan boshqa narsalarga nisbatan).
8. Shaxs yoki narsaning qiyofa, holati-dan biror maʼnoni anglamoq, bilmoq, tu-shunmoq, uqmoq.
9. Oʻquv yurtlarida tahsil olmoq.
10. Biror maqsadga koʻndiruvchi, ogʻdiruvchi gaplarni qilmoq, miyasiga quy-moq.

Misollar

• Maqolani oʻqimoq. Dadimiy yozuvni oʻqimoq. Tovush chiqarib oʻqimoq. Oʻqib eshittirmoq. Roʻyxatni oʻqimoq. Notoʻgʻri oʻqimoq. Diynalib oʻqimoq. Birinchi savolni oʻqidi. m
• Koʻp oʻtmay, u durustgina oʻqiy-digan va uncha-muncha yozadigan boʻlib qoldi. A. — Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Yigit forscha bir bayt oʻqidi. -Bobo Uryoniy bu, bilaman! — dedi Avaz. — Boshqa oʻqi! — S. Siyoyev — Yorugʻlik.
• Choyxonada.. uzun qulokrgi qalandar koʻzlarini yumib, yangroq ovozini baland qoʻyib, Mashrabdan gʻazallar oʻqiydi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Buvijon, duolaringizni oʻzimizning tilimizda oʻqiy-versangiz, xudo tushunmasmikin-a? — "Gul-dasta".
• Diqqat bilan qayta-qayta oʻqimoq. v
• Koʻp oʻqigansiz, lekin kam bilasiz, singlim! Oʻ. Hoshimov,
• Fuzuliyni yaxshilab oʻqish kerak! — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Laʼnat oʻqimoq. Tasannolar oʻqimoq. v
• Bu yerda ishlayotgan ekskursovodlar hamda qayiqchilar mahora-ti va matonatiga ofarinlar oʻqidik. — Gazetadan.
• ..bugun Erboʻta bilan yoʻlda kelayo-tib, bolani esdan chiqarib qoʻyganda ham, Hayoti dilrozini oʻqiyotganda ham shu oʻy miyasida, tilininguchida edi. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.
• Nikoh oʻqimoq. Foti-ha oʻqimoq. Duo oʻqimoq. Namoz oʻqimoq. v
• -Shariat boʻyicha nikoh xutbasi oʻqilgan, — dedi shayx.. — K. Yashin — Hamza.
• ..Mansur onasining qabri tepasida uzoq oʻtirdi. Qorovul chol qurʼon oʻqiganidan keyin huvul-lab qolgan hovliga qaytdi. Oʻ. — Hoshimov — Qalbingga quloq sol.
• Tong yorishgani, dunyoga nur toʻlgani uchun quvonayotgandek, osmonda toʻrgʻaylar hamdu sano oʻqiydilar.. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.
• Bir necha qal-dirgʻoch Salor oqimi boʻylab uchar va uchgan koʻyi "valfajri" oʻqir edilar. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Goʻyo bu sehrgar chol hamma sirni betdan oʻqib olar edi. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Uning koʻzlarida, seni suy-ganimdan joʻrttaga noz qilyapman, degan-day bir maʼno oʻqidi Komila. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Tabiat oʻz tilida roz aytib shuvullar ekan, yigit bundan oʻz qu-vonchining madhini oʻqirdi. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.
• Mak-tabda oʻqimoq. Litseyda oʻqimoq. Madrasada oʻqimoq. Beshinchi kursda oʻqimoq. v
• Qunt bilan oʻqidi. Oliy maʼlumotli boʻldi. — X. Yodgorov — Hayot toʻlqinlari.
• Boʻldi! Teatr-rassomchilik institutida oʻqiydigan qiz. Xuddi oʻshaning oʻzi! Oʻ. — Hoshimov — Qalbingga kuloq sol.
• Biz ham anoyi emasmiz, axir. Muxbir-ni oʻrtaga olib, rosa oʻqiymiz.. — "Mushtum".
• Keyin asta ustidan suv sochdim, tushungan.. xotinlar tugun koʻtarib yurmaydi, bir kilo-ikki kilo shirinlik yoki biror kiyimlik oladi-qoʻyadi, deb rosa oʻqidim. — T. Alimov — Dashshoʻ.

Manba: Vikilug‘at