o‘rin

Ma’nolari

1. (3-sh. birl. — o'rni) Biror kimsa yoki narsa ishgʻol qilib turgan yoki ish-gʻol qilishi mumkin boʻlgan yer, sath yoki fazo; joy.
2. Uxlash, yotib dam olish uchun toʻshab qoʻyilgan koʻrpa, yostiq va majmui; joy.
3. Yashash uchun boshpana, turarjoy, maskan.
4. Kishining, narsaning hayotda oʻziga xos fazilat, mavqe va bilan belgilanuvchi holati, mavjudlik maqomi.
5. Biror narsaning maʼlum bir joyi, qismi, boʻlagi.
6. Ish-harakat, faoliyat va ning belgi-darajasi jihatidan koʻrsatkichi, band etgan holati, darajasi.
7. Vazifa, lavozim.
8. (3-sh. egalik shaklida) Biror ish-harakatni bajarish uchun qulay fursat, payt, mavrid; xonasi.
9. Biror ish, harakat uchun zarurat, asos; hojat, ehtiyoj.
10. (bu, shu soʻzi bilan) Muayyan fursat, holat maʼnosini bildiradi.
11. Muayyan mavqe, holat.
12. Makon maʼnoli grammatik terminlar tarkibida qoʻllanadi:
13. (3-sh. egalik va j.k., oʻ.-p. k. shaklida — oʻrniga, oʻrnida) Zidlik, qiyos kabi munosabatlarni, kabi, evaz, koʻra koʻmakchilariga xos maʼnoni bildiradi.
14. Oʻrin (erkaklar ismi).
15. Issiq oʻrnini yeovitmoq (yoki tashlamoq, kechmoq) Mavjud qulay, yaxshi sharoit-imkoniyatidan, joyidan kechmoq, uni tashlamoq.
16. Koʻngli oʻrniga (yoki joyiga) tushmoq Koʻngli taskin topmoq, xotirjam boʻlmoq.
17. Oʻrin yoʻq Keragi yoʻq, ortiqcha.
18. Oʻrniga keltirmoq oʻrniga qoʻymoq.
19. Oʻrniga oʻtmaydi Oʻrnini bosmaydi, murod hosil boʻlmaydi.
20. Oʻrniga qoʻymoq Koʻngildagidek, qoyil qilib, juda yaxshi bajarmoq; oʻrinlatmoq.
21. Oʻrnida koʻrmoq Qatoriga qoʻshmoq; hisoblamoq.

Misollar

• Toshni oʻrnidan qoʻzgʻatibboʻlmadi. Oʻtirgan oʻrin topadi. — Maqol.
• shsh Baʼzilari oʻtirgan oʻrinlarida mudrab qolishibdi. — I. Rahim — Chin muhabbat.
• Maktab qishloqning qoq oʻrtasida boʻladi. Hu, ana u yerga idora, klub tushadi. Mana bu toʻqayning oʻrni bogʻ boʻladi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Safar boʻzchi turgan oʻrnidansiljimadi. — A. Qodiriy — Mehrobdan chayon.
• U oʻtirgan oʻquv zalida hamma oʻrinlar band. — P. Qodirov — Uch ildiz.
• Muhabbat chiroy tanlamas, uyqu — oʻrin. — Maqol.
• Ona-bola bir oʻrin yozib yotdilar. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Komil ketgandan keyin Boʻronbdek uyiga kirib, chinni kosada toʻldirib boʻza simirdi-da, oʻrin solib yotdi. — H. Gʻulom — Mashʼal.
• Oʻrin yigʻilmagan, tosh-oyna oldidagi kursida Munisxonning ichki koʻylagi yotardi. — Oʻ. Umarbekov — Yoz yomgʻiri.
• [Qutidor:] Uyatsizga mening uyimda oʻrin yoʻq. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Kun hisobin oy olar, bedov oʻrnin toy olar. — Maqol
• -Bu qizdan bir balo chiqadi. Oʻnta oʻgʻilning oʻrnini bosadi, — deyishardi. — S. Ahmad — Ufq.
• Tushunib turibman, oʻlganlarning oʻrni mana shunaqa ulugʻ ayyomda yoʻqlanadi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Ertakning baʼzi oʻrinlarini qoldirib ketmoq. Maqolaning ayrim oʻrinlariga tuzatish kiritildi.
• Kumushbibi xatning bu oʻrniga yetganda qizarinib, bir oz oʻqishdan toʻxtab oldi va davom etdi. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Bir vaqtlar Toshkent shahri dov-daraxtlar boʻyicha jahonda ikkinchi oʻrinda turardi. — Gazetadan.
• Oʻylaymizki, yigitlar sovrinli oʻrinlardan birini olishga harakat qilishadi. — Gazetadan.
• Oʻrnini egallamoq.
• Oʻrnidan bekor qolmoq.
• Eski raisning oʻrniga yangisi saylandi.
• Xalq ishi boʻlgandan keyin oʻrinning katta-kichigi boʻlmas ekan, Ergashvoy. — A. Muxtor — Opa-singillar.
• Asqar ota erkaklar qoshida koʻp muhtaram xotinlarni koʻrgan, lekin bularning koʻpchiligi rais, mudir, direktor deganday rahbarlik oʻrindagi xotinlar edi. — A. Qahhor — Xotinlar.
• Oʻrni kelsa, otangni ham ayama. — Maqol.
• Boʻlak gasharni oʻrni bshan gaplasharmiz. Biz tomonlarga ham boring. — P. Tursun — Oʻqituvchi.
• Oʻrni kelmaganda, menham gapirmas edim. — A. Qahhor — Xotinlar.
• Hozir inodning oʻrni emasligini harchand uqtirmoqchi boʻldim, koʻnmadi. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Mehnatsiz pul monuut yoʻliga tushgach, choʻntakni qappaytirib olgandan soʻng, ishni ham, kollektivni ham hurmat qilishga oʻrin qolarmidi? — "Mushtum".
• Vas-vasalanishning oʻrni yoʻq, mundan soʻng ham sizning xayrixohona kengashlaringizga mushtoqman.. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Shuoʻrinda yana bir narsaga eʼtiborni qaratmoqchiman. tsh Rafiqam Mukambarxonning tadbirkorligi bu oʻrinda ham jonimga ora kirdi. — N. Safarov — Olovli izlar.
• Shaxsning hazil-mutoyiba, yumorga moyilligi ham muhim oʻrin tutadi. — "OʻTA".
• Oʻtmishdagi sanʼatkorlar ichida qiziqchilar alohida oʻrin egallab kelganlar. — T. Obidov — Yusufjon qiziq.
• Bu oddiy traktorchi juvonga boʻlgan ehtirom uni ayrim oʻringa qoʻyar edi. — A. Qahhor — Asarlar.
• Oʻrin kelishigi.
• Oʻrin holi.
• Oʻrin ergash gap.
• Lekin yechinish oʻrniga shoshilib portfelini oldi. — S. Zunnunova — Yangi direktor.
• Sening oʻrningga it boqsam boʻlmasmidi?! — S. Ahmad — Ufq.
• Bu kunki qorachopon va qipchoq nizolarini sizga bir timsol oʻrnida koʻrsatayin.. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• -Nima qildi? — degan edi, opasi oʻrniga singlisi javob berdi. — O. Yoqubov — Er boshiga ish tushsa.
• ..he yoʻq, be yoʻq issiq oʻrnimni sovitib, ishimdan olib tashlasang.. — Gazetadan.
• Sababiki boʻlmasa, kim issiq oʻrnini tashlab, qum tepaliklari orasida sargardan boʻlib yuradi?! — Mirmuhsin — Meʼmor.
• Xoʻsh, koʻngling joyiga tushdimi? — O. Yoqubov — Chin muhabbat.
• Koʻngil yaqin joyda bunday gaplarga oʻrin yoʻq. — S. Zunnunova — Yangi direktor.
• [Qodirov] Kolxozchilar yoʻl-yoʻlakay qoʻl qovushtirib salom berishlarini, izzat-hurmatini hamisha oʻrniga keltirishlarini istaydi. — Sh. Rashidov — Boʻrondan kuchli.
• Mamajon polvon ishga tushishdan oldin patefonni bir qoʻyib, muzika eshitib olmasa, oʻrniga oʻtmaydi. — Gazetadan.
• Toshkent xalqaro anjumanlarni oʻrniga qoʻyib oʻtkazishda boy tajribaga ega. — Gazetadan.
• Gʻulom aka unga ish buyurib qolgudek boʻlsa, boshi osmonga yetar, sevinganidan chopqillab borib, dastyorchilikni oʻrniga qoʻyardi. — R. Fayziy — Choʻlga bahor keldi.
• Mardikorni, xizmatkorni, kosibni odam oʻrnida koʻrishmaydi bu zamonda. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Shu ikki yildan beri menga boʻlgan aloqangiz bir zarra ham oʻzgargan emas.. meni xotin oʻrnida koʻrmay-siz! — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.

Manba: Vikilug‘at