to‘lmoq

Ma’nolari

1. Boʻsh joyi qolmay egallan-moq, band boʻlmoq.
2. Koʻp yoki yetarli mikdorda biror narsaga ega boʻlmoq, egallab olmoq, qamrab olmoq; qoplanmoq, burkanmoq.
3. His-tuygʻu, ichki kechinma va sh.k. bilan oshib-toshmoq.
4. koʻchma ayn. toʻliqmoq.
5. Son-miqdor, vaqtning maʼlum bir darajasini egallamoq.
6. Kuni (yoki qazosi, paymonasi) toʻlmoq Kuni bitmoq, qazosi yetmoq, oʻlar chogʻi kelmoq.
7. Mukammallashmoq, raso, but boʻlmoq; oʻrni qoplanmoq.
8. Aqli (yoki miyasi) toʻlmoq Aqli oʻsib, voyaga yetmoq, aqli yetilmoq.
9. Et qoʻymoq; semirmoq, toʻlishmoq.
10. Ichi (yoki yuragi) toʻlmoq Toʻliqmoq, diq-qinafas boʻlmoq, diqqati oshmoq.

Misollar

• Hovuz toʻldi. Zal toʻldi. Koʻcha odamga toʻldi. Qop toʻldi. Daftarning ikki beti toʻldi. Koʻzi yoshga toʻldi.
• Gullar hidiga toʻl-gan iliq, mast qiluvchi havo. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Jajjigina xona billur qandildan yogʻilayotgan nurga toʻlgan.. — U. Hoshimov — Qalbingga quloqsol.
• Gʻulomjonning yuragi achishdi. Uning yuragida shu alamlar zahri toʻlib yotardi. — M. Ismoiliy — Fargʻo-na t. o.
• Bir zumda eshik bolalar chugʻuriga toʻl-di. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.
• Lolaga toʻldi dala, Chakkangga taq, chakkangga. Sarasi tar-gʻil lola, Chakkangga taq, chakkangga. — T. Toʻla.
• Eng ulug bayram bugun, Keling, oʻrtoqlar. Nurlarga toʻldi bugun Uylar, oʻtloqlar. — I. Muslim.
• Onaning yuragi umid va quvonchga toʻldi. — Oybek — O.v. shabadalar.
• Uning [Laʼlining] biyron-biyron soʻzlarini eshit-gan Mirhosil mahliyo boʻlib qoldi, koʻkragi zavq-shavqqa toʻldi. — H. Gʻulom — Mashʼal.
• Gapingning yolgʻoni bilinib qoldi, Shu sabab-dan Yodgor gʻazabga toʻldi. — "Yodgor".
• Oʻjar erdan toʻlib yurgan kampir bir ogʻiz gap bilan yarasiga tuz sepgandek boʻldi. — S. Abdulla — Soyalar. Xaydar ota undan [
• kampirdan] Yodgorboyni soʻ-rab: -Xat kelib turibdimi? — degan edi, kampir oʻzi toʻlib turgan ekan, koʻz yoshi qil-di. — A. Qahhor — Asror bobo.
• Men, oʻn oltiga rosa toʻlmagan qiz, birdan yot va katta oilaga tushib qoldim. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Oʻn besh kunga toʻlganida oy, Koʻkka chiqib, tunni axtardi, Orqasidan baland osmonda Olam-olam yulduzlar bordi. — H. Olimjon.
• Xurmatli ustozning poyqadami yetganiga bugunrosauch yil toʻldi. — M. Ismoiliy — Far-gʻona t. o.
• Paxta ekdik, boʻlsin deb, Shart-nomamiz toʻlsin deb, Yuz sentnerga qoʻl qoʻy-dik Dushman kuyib oʻlsin deb. — "Koʻshiqlar".
• Xudo sening aqlu hushing oldimi? Ajal yetib, sening kuning toʻldimi? — "Rus-tamxon".
• Taralganda toza gullar soʻlmasin, Omon boʻlsin, paymonasi toʻlmasin. — "Erali va Sherali".
• Qazom toʻlsa, qadam bosmay oʻlayin. — "Nurali".
• Guruh toʻldi. Shtat toʻl-di. Chalasi toʻldi. Zararning oʻrni toʻldi.
• Kitob oʻqigan kishining miyasi tobora ochiladi, toʻladi. — P. Tursun — Uqituvchi.
• Zaynab Kumushning toʻlib yetmagan gavdasiga va.. gʻubor tegmagan husniga hayron boʻlib, mulohazasini aytishdan qoʻrqdi. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Saltanatxon kurortdan qay-tib keldilarmi? Oyday toʻlib, kunday kulib kelgandirlar boʻlmasam? — S. Abduqahhor — Sa-namay sakkiz dema.
• Toʻgʻrisi, uydagi gaplarni hammadan bekita-bekita, ichim toʻlib ketdi. — H. Nazir — Yonardaryo.
• Yuragi toʻlib ketgan paytlarida esa hammaha.ta-si Zubaydaxosharnikiga chiqadi. — K. Yashin — Hamza. Koʻngli toʻlmoq q. koʻngkl. Sabr kosa-si toʻlmoq q. sabr 2. Uyi toʻlib qoldi Kimsaning safardagi yaqin kishisi kelib, uning oilasi jamuljam boʻlganda aytila-digan ibora.
• Yigitcha frontchi akasining kelishidan, uyi toʻlib qolishidan quvonchi ichiga sigʻmadi. — S. Ahmad — Ufq. Oʻpkasi toʻlmoq q. oʻpka I.

Manba: Vikilug‘at