to‘mtoq

Ma’nolari

1. Uchi, tigʻi oʻtkir boʻlmagan, oʻtmas (baʼzi teshuvchi narsalar haqida).
2. Old, uch tomoni kesib tashlangan, ke-silgan (oyoq, qoʻl, barmoq, daraxt va uning shoxlari haqida).
3. Umuman, uch (bosh, old) tomoni oʻtkir boʻlmagan, uchli emas.
4. koʻchma s. t. Akdi, zehni unchalik oʻtkir emas, bilimi, tushunchasi cheklangan, tor.
5. Mazmuni yoki tuzilishi jiha-tidan qusurli; chala-chulpa, choʻltoq, mujmal.

Misollar

• Toʻmtoq igna. Toʻmtoq mix. yash Usta qizning qovogʻidan qogʻozlarni olib, kiprigini toʻm-toq qaychi bilan qayirayotgan edi. S. — Ahmad — Moʻtti.
• Qshshchning toʻmtoq tomoni Yoʻldosh-ning kallasiga tegdi. S. — Siyoyev — Avaz.
• Uning toʻmtoq qoʻli bili-nar-bilinmas qaltirar, jagʻ mushaklari jimjiloqday boʻrtib loʻqillayotgandi. — S. Karomatov — Oltin qum.
• Novda,shri qirqshsh berib toʻmtoq boʻlib qolgan qator tut da-raxtlari chorsi kartalarni ajratib turibdi. — Mirmuhsin — Nuqra.
• Bashirjon sekin oʻrni-dan turdi. Toʻmtoq burni sal-pal kerilib, chuqur-chuqur nafas olardi. — N. Aminov — Yol-gʻonchi farishtalar.
• Dadasi mahaʼshda birinchi boʻlib galstuk taqqan, uchi toʻmtoq botinka kiyib, shimini ustiga tushirganlar-dan edi. — Shuhrat — Jannat qidirganlar.
• Toʻmtoq odam, yaya Uch-toʻrt kundayoq Toji-boyning oʻqishga qunti yoʻq, zehni toʻmtoq oʻquvchilardan ekani bilinib qoldi. — P. Tursun — Oʻqituvchi.
• Ustarani qayrab turilmasa oʻtmaslanganidek, odam ham oʻz bilimini orttirmasa, toʻmtoq boʻlib qolar ekan. A. — Muhiddin — Hadya.
• -Bilaman qurumsoqni, — dedi kamgap, soʻzga toʻmtoq chitfurush boy-vachcha. — Oybek — Ulugʻ yoʻl.
• Toʻmtoq jumla, Toʻmtoq javob. Gapi toʻm-toqningoʻzi toʻmtoq. — Maqol. ■■ f
• Qozi:] Siz aralashmay turing, ellikboshi, johilsiz. Toʻmtoq gapirib, ishning pachavasini chi-qardingiz! — Hamza — Boy ila xizmatchi.
• Hoji xola.. shu bilan hikoyasini toʻmtoq qilib tugatdi. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.

Manba: Vikilug‘at