urug‘

Ma’nolari

1. Oʻsimlikning murtak, oziqmod-dalari va qobiqdan iborat hosili; don, tuxum.
2. Jonivorlar, hasharotlarning jinsiy hujayrasi; tuxum. Bir chugʻurchuq bir kunda oʻn mingtagacha hasharotni yeydi. Hasharot esa, yoʻq boʻlib ketmasligi uchun, millionlab tuxum qoʻyadi. S. Nurov, Narvon.
3. Ipak qurti kapalaginingtuxumi, qurt urugʻi.
4. Erkaklar jinsiy bezi ishlab chiqaradigan, jinsiy xujayralardan iborat suyukdik; sperma, maniy.
5. Koʻpaytiradigan, koʻpayadigan, urchiydigan narsa.
6. (3-sh. birl. shaklida: urugʻi) Ayrim soʻz-lar bilan qoʻllanib, shu soʻz anglatgan narsa yoki shaxs toifasi, koʻpligi maʼnosini bildiradi; zoti. Boʻlsa boʻlar, boʻlmasa —
7. Bir ota-bobodan, bir ajdoddan kelib chiqqan kishilar guruhi; avlod.
8. Ibtidoiy jamoa tuzumida: oʻzaro qon-qardosh boʻlgan kishilardan iborat dast-labki asosiy tashkilot, uyushma, jamoa.
9. Anqoning urugʻi q. anqo. Urugʻini oʻynat-moq Nihoyatda azob bermoq.
10. Opa-singillar; 2) batamom yoʻq qilib yubormoq.

Misollar

• Sochilgan urugʻ unib chiqdi. Bemaza qo-vunning urugʻi koʻp. — Maqol.
• Tertoʻkib, sochsang urugʻ, yer seni qoʻymas quruq. — Maqol. n Koʻklam-da ona-bola togʻ etagidagi qoʻriqqa chiqib, belkurak bilan yer agʻdarib, lalmi bugʻdoy ekishdi, lekin qurgʻoqchilik boʻlib, uruqqa ham chuv tushishdi. P. Qodirov, Uch ildiz.
• Samarqand qurt urugʻi zavodi faqat oq pilla oʻraydigan ipak qurti urugʻlari tayyorlay boshladi. — Gazetadan.
• Bolalagida uning miyasiga ilm urugʻi qadalsa, keyin sermeva daraxt boʻlib unib chiqqay. — M. Osim — Ibn Sino qissasi.
• Nizomulmulk fitna urugʻini uzoqni moʻljallab, juda maxfiy sepmoqda. — Oybek — Navoiy.
• xo-tinning urugʻi Hirotdan kelgan emas! — A. Qahhor — Asarlar.
• Dunyoda kitob urugʻi borki, hammasini oʻqib boʻldim. — "Mushtum".
• Bir urugʻ-danmiz.. aloqalarimiz buzilmasin. — Sh. Xol-mirzayev — Ogʻir tosh koʻchsa.
• Sulton Ahmadbek oraga odam qoʻygan. Butun urugʻlari bilan sizning marhamatingizga muntazir. — P. Qo-dirov — Yulduzli tunlar.
• Il-gari oqsoqollar boshchiligidagi har bir urugʻ oʻzini bir-biridan yuqori qoʻyar, bir-birining odatidan, tilidan kular edi. — P. Tursun — Oʻqituvchi.
• Shirok, bizning urugʻdan. Oʻzi er-takchi, dostonchi dono chol. — M. Osim — Shiroq.
• Bir tomchi qo-ning qolguncha urugʻingni oʻynatadi. — S. Is-moilzoda — Temur. Urugʻini quritmoq 1) av-lodi bilan qirib yubormoq. [ Umirali: ]
• Nus-ratilla aka, men-chi.. men har qanday dush-maningizning urugʻini quritaman. A. Muxtor,
• [Dadajon: \ Murodova yana bir-ikki yil turadigan boʻlsa, chilimning urugʻini ham quritadiganga oʻxshaydi. — I. Rahim — Ixlos.

Manba: Vikilug‘at