bel

Значения

1. Orqa suyakning (umurtqa pogʻo-nasining) pastki qismi.
2. Beli ogʻrimoq Mehnat bilan mashgʻul boʻlmoq; mehnat-mashaqqat qilmoq.
3. Gavdaning koʻkrak qafasi bilan boʻksa oʻrtasidagi eng xipcha qismi; biqin.
4. Yon, choʻntak yoki belbogʻ maʼnosida.
5. Biror narsaning oʻrta qismi, oʻrtasi.
6. Jismoniy yoki moddiy kuchning ramzi.
7. Bel olishmoq (yoki ushlashmoq) 1) kuch
8. sinashmoq (kurashda, jangda).
9. geogr. Togʻ va tepaliklarning egarsimon eng baland joyi.
10. Bel bogʻlamoq Biror ishga astoydil kirishmoq, jazm qilmoq.

Примеры

• Odamning beli. Otning beli. Beli bukchaygan. Bel muskul-lari. Bel ogʻrigʻi. n Beli sinib yotgan sarboz ham oyga tikilar, undan najot yoʻq. Mirmuhsin, Meʼmor.
• -Yosh, yangi dehqon-da, hali beli ogʻrimagan! — deydi Xolmirza aka. A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy. Bel ogʻritmoq (yoki qayishtirmoq) Jon koyitib, astoydil mehnat qilmoq.
• Ha, boʻlmasa, joningiz achiganimi bu? Yerni belin-giz qayishib chopganingizda, joningiz achir edi. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. Beli ogʻrimaganiing non yeyishiga qara (yoki non yeyishini kur) Oʻzi ishlamasdan, birovning mehnati bilan topilgan narsani qadr-lamay, tejamay sarf qiluvchi odamga nis-batan aytiladi.
• Beli yoʻgʻon odam. Beli xipcha qiz. m "Tortish-machoq" boshlandi: qiz tomondan gupchakdek yum-yumaloq xotin belini belbogʻ bilan mahkam bogʻlab, oʻrtaga tushdi. Oybek, Tanlangan asarlar.
• Ular qizning boʻyi, beli, yelkasi va qoʻllarini oʻlchab yozib olishdi. I. Rahim, Ixlos.
• Buviniso ikki qoʻli bilan belini ushlab, qaddini koʻtardi. Oydin, Hikoyalar.
• Belimda pul, boshimda savagʻichdan toʻqilgan katta qafasda kukkulab turgan bir juft qumri. Gʻ. Gʻulom, Shum bola.
• Besh-oʻn qogʻozni belimga tu gib, ust-boshimni but qilib.. yurtimga joʻnab ketay degandim. Oybek, Tanlangan asarlar.
• -Belimdagi zogʻora nonni suvga botirib yeb, kunni kech qildim,— dedi qalandar yigit Avazga. S. Siyoyev, Yorugʻlik.
• Shoʻxsoy qishloqning qoq belidan ayqirib oqadi. H. Nazar, Soʻnmas chaqmoqlar.
• Poʻlat abzal, nayzalar sinib borar belidan. "Nurali". U
• [Qoʻ qon J Soʻx daryosi va undan tara-lib chiqadigan koʻplab ariqlardan sugʻori-ladigan vohaning oʻrta belida joylashgan. K. Yashin, Hamza.
• Yomonga el boʻlguncha, Yaxshiga bel boʻl. Maqol.
• Elmurod sahn oʻrtasida toʻshanishgan yoipar tomonga ketdi. Bu yerda kurash boshlangan boʻlib, Davlatyor bilan Maʼmurjon bel olishmoqda edi. P. Tursun, Oʻqituvchi; 2) kim oʻzarga oʻynamoq, musobaqa, raqobat qilmoq.
• Bel ush-lashganda, otangni ayama. Maqol. a
• Sidiq-jon sizga shogird tushmoqchi. Mallavoy kuldi: -Men bilan bel ushlashmoqchi deng. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.
• Boʻz yigitlar bir gʻayrati toshib, Necha togʻdan, necha bellardan oshib.. "Yodgor".
• Seni mingan beklar daryoday toshdi, Necha belu necha togʻlardan oshdi. "Malikai ayyor".
• Doʻstlarim.. Siz bilan biz ulugʻ ishga bel bogʻladik. Bu gʻoyat xatarli ish. Ammo biz qoʻrqmaymiz. H. Gʻulom, Mashʼal.
• Bobur juda bir qaltis ishga bel bogʻlaganini sezdi. P. Qodirov, Yulduzli tunlar. Beliga tepmoq Biror ishga, ayni qizib turgan, dolzarb paytida istamagan, kutilmaganda xalal bermoq, putur yetkazmoq.
• Senmisan? Ammo uyquning ham beliga tep-ding-da, Tinchlikmioʻzi?O. Yoqubov, Pyesalar.
• Suhbat avjiga chiqqanda kirib kelgan ikki yigit gapning beliga tepdi. S. Mahkamov, Dala tongi. Belini koʻtarmoq 1) qaddini tik qilmoq; qomatini rostlamoq; 2) moddiy jihatdan quchli, qudratli boʻlmoq, qilmoq.
• ..ekin maydonlarini koʻpaytirish.. kolxozning belini koʻtarishga katta kuch boʻlar edi. S. Zunnunova, Olov. Belini sindirmoq Katta moddiy, jismoniy yoki maʼnaviy zarar yetkazmoq.
• Behuda harakat belni sindiradi. Maqol. j
• Gapning belini sindirmanglar, jim turing, Haydarcha gapiraversin. S. Ayniy, Jallodlar.
• ..hosil nobud boʻldi, ishimizning beli sindi. S. Ayniy, Qullar. Beli uzilmoq Halok boʻlmoq; yengilmoq.
• Biz xudoning suygan bandalarimiz, bizga osil-ganlarning beli choʻrt uziladi! K. Yashin, Hamza. Belini bukmoq Yengmoq, mayib qilmoq, halok qilmoq.
• Toʻgʻri, sening qaroring juda toʻgʻri, qurolimiz boʻlmasa, Kuropat-kin belimizni bukib qoʻyadi! N. Safarov.

Источник: Викисловарь