taxt

Значения

1. . Rasmiy qabul va boshqa tantanali marosimlarda shoh, xon va amir oʻtirishi uchun saroy toʻriga oʻrnatilgan, maxsus bezatib ishlangan joy, hashamatli oʻrindiq.
2. Podshoh, xon, amir lavozimi; podshoh-lik, xonlik, amirlik.
3. qarshi isyon Sharq koʻksida toʻlib toshdi. Gʻay-ratiy.
4. Mansab, lavozim (oʻrni).
5. Taxtga chiqmoq (yoki oʻtirmoq, minmoq) 1)
6. shoh, xon yoki amir lavozimiga koʻtarilmoq, hokimiyat tepasiga chiqmoq.
7. ) biror vazifaga, lavozimga koʻtarilmoq.

Примеры

• Xon taxtda edi. Ung taraf kureyda Abdurahmon oftoba-chi va soʻlda shoir mulla Niyoz domla qoʻl bogʻ-lab oʻtirar edilar. — A. Qodiriy — Mehrobdan chayon.
• Shayboniyxon u bilan taxt ustidan tushmasdan soʻrashdi. — P. Qodirov — Yulduzli tunlar.
• Abusaid toʻppa-toʻgʻri Arkka koʻta-rilib, katta hovlidagi qadimiy taxtga oʻtirdi. — Mirmuhsin — Meʼmor.
• Agar kushoyishi korin-gizni berib, taxt Jahongir mirzoga oʻtsa, siz uning eng ishongan rahnamosi boʻlursiz. — P. Qodirov — Yulduzli tunlar.
• Zulm, taxtga
• Taxtda yolgʻiz boʻlishni, barcha ogʻziga tikilib oʻtiri-shini istardi Qayumxon. — F. Musajonov — Him-mat.
• Aslida bu otni Ulugʻbek mirzo Samarkand taxtiga chiqqan paytida Buxoro begi tuhfa etgan edi. — Mirmuhsin — Meʼmor.
• ..bir kuni odil bir amirzo-da Xuroson taxtiga oʻtirgach, zolimni ja-zolaydi, deb oʻylardi. Mirmuhsin, Meʼmor
• Xalilovning texnikasi, Xalilovning oʻzi ham eskirib qolgan emish. Sen qoch, men chiqaman taxtingga, degani emasmi bu tirmizakning. — I. Rahim — Ixlos. Taxtdan tushmoq (yoki yi-qilmoq) 1) shohlik, xonlik, amirlik lavo-zimidan ajralmoq, hokimiyat tepasidan tushmoq.
• Haydar ota shaharga borgan edi, "oq poshsho taxtdan tushdi" degan gapni eshitib qoldi. A. Qahhor, Asror bobo; 2) koʻchma s. t. vazifasidan, amalidan tushmoq, bekor boʻlmoq.
• Yaxshisi, oʻsha kuni, oshpazlik taxtidan tushgan kuning, oʻzingni osib qoʻya qolsang ham boʻladi. — Shuxrat — Shinelli yillar.

Этимология

fors. – podshohning marosimlarda oʻtiradigan maxsus oʻrindigʻi

Источник: Викисловарь