bilan

Ma’nolari

1. koʻm. 1 Bosh kelishikdagi turli soʻzlar bilan ishlatilib: 1) ish-harakatning amalga oshishidagi birgalik, hamkorlikni ifodalaydi.
2. brkt. bogʻl. vazifasida. 1) gap boʻlaklarini, asosan, uyushiq boʻlaklarni bogʻlaydi va vazifasiga koʻra „va“ bogʻlovchisiga teng keladi. U qalam bshshn qogʻozni choʻntagiga solib, oʻrnidan turganda, Boʻtaboy keldi. A. Qahhor, Asarlar.
3. Shu bilan 1) q. shu(ning) bilan; 2) shu yerda, shu yerga kelganda.

Misollar

• Otam bilan keldim. yat
• Koʻchalarni, qishloqni, ayniqsa Mahvash bilan birga dare tayyorlagan joylarni.. juda-juda qoʻmsadim. T. Ashurov, Oq ot; 2) ish-harakat yoki hodisaga vosita boʻlgan narsani bildiradi.
• Oshning tami tuz bilan, odam taʼmi soʻz bilan. Maqol.
• Sut bilan kirgan — jon bilan chiqar. Maqol. ■■
• Kosada lagʻmon koʻtarib kirgan Margʻuba bir qoʻli bilan shishani ushladi. S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar.
• Inson xatoni koʻproq oʻz tili bilan sodir qshshdi. Gazetadan; 3) ish-harakatningtarzi, holati va shu kabilarni bildiradi.
• Butun kuchi bilan. Botirlik bilan. Osonlik bshshn. Diq-qat bilan. n Xatda Sanobar erining.. qaytishini sabrsizlik bilan kutayotganini yozar edi. S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar.
• Akba-rali tuproqqa yonboshi bilan tushdi. S. Ahmad, Ufq.
• Oysha xola bu ovozni butun qalbi, bor-ligi bilan tinglardi. S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar; 4) ish-harakatning qachon sodir boʻlgani va qancha vaqt davom etganligini bildiradi. Mahvash ham kunduzi bshshn shu yerda boʻladi. T. Ashurov, Oq ot; 5) ish-harakatning biror joy boʻylab yoʻnalishini bildiradi.
• Bu rastada ikki tomonda besh-oltita katta doʻkon boʻlib, tor, kamgak yoʻl bilan bazzozlikka, shohifuruishk rastasiga tutashar edi. Oybek, Tanlangan asarlar; 6) ish-harakat yoki holatning roʻy berishi, yuzaga chiqishiga qaysi narsa sabab (asos) boʻlganligini bildiradi.
• Komandirning buyrugʻi bilan keldim. m Har bir narsaga oldindan hukm etish toʻgʻri emas.. har bir ish Ollohning buyrugʻi bilan boʻladi. Oybek, Tanlangan asarlar.
• Bular koʻzdan gʻoyib boʻlgandan keyin, Kanizak bilan Sidiqjon butaning orqasidan chiqishdi. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) payt va toʻsiqsiz ergash gapli qoʻshma gaplarda bosh gap bilan ergash gapni bogʻlash uchun xizmat qiladi.
• Deraza ochilishi bilan, Ioʻlchi boshini koʻ-tardi. Oybek, Tanlangan asarlar.
• Barmoq saraklatib, soʻzga ogʻiz juftlashi bilan, birdan yoʻtali tutdi. A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat.
• Halvo degan bilan, ogʻiz chuchimaydi. Maqol.
• Yer boʻlgani bilan, hosil boʻlmasa qiyin. A. Qahhor, Qoʻshchinor.
• Shu bilan ishni toʻxtatamiz. Shu bilan majlis tamom; 3) shunday qilib; xullas.
• Shu bilan, Umri be-nom-nishon yoʻqoldi. — [[w:Abdulla Qahhor — A. Qahhor — Xotinlar. Shu(ning) bilan Shuning barobarida, shu bilan bir qatorda.
• Shuning bilan maʼlum qilamizki.. Shuning bilan yetib maʼlum boʻlsinki..

Manba: Vikilug‘at