birinchi

Ma’nolari

1. trtb. son Tartib oʻrni 1 raqami bilan belgilangan, 1 nomerli.
2. Qatorda eng oldingi oʻrinda turgan, eng oddingisi, eng avvalgisi.
3. Boshqalariga nisbatan eng oldingi, bosh; toʻngʻich.
4. Birinchi xotin 1) eng oldinda (turgan, oʻtirgan) xotin; 2) etn. esk. Koʻp xotinli kishining eng katta xotini, bosh xotin.
5. Sanab oʻtilgan, zikr qilingan yoki koʻzda tutilgan narsalarning oldingisi, avvalgisi.
6. Ish-harakatda hammadan oldin qat-nashgan yoki qatnashadigan, eng avvalgi, ilk.
7. Birinchi boʻlib Eng avval, hammadan oldin.
8. Eng avval, ilk bor paydo boʻlgan, yuzaga kelgan; hammadan oldin sodir boʻlgan, yuz bergan; dastlabki.
9. Oldin koʻrilmagan, endi ilk bor yuz bergan.
10. (-lir qoʻshimchasi bilan) Oldingi oʻrin-ni olgan, oldinda boruvchi; peshqadam, ilgʻor.
11. Malakasi, mahorati jihatdan eng yuqori, ustun; eng mohir.
12. Hammasidan zarur, eng muhim, aso-siy, bosh.
13. Birinchi darajali Eng oliy, eng yuqori; eng ahamiyatli maʼnolarini ifodalaydi.

Misollar

• Birinchi jild. Birinchi bet. Birinchi qator. Navoiy koʻchasidagi birinchi uy. n U birinchi qoʻshiqni yaxshi aytdi. Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.
• Yoʻlchi birinchi kun bozorni aylana-aylana, kechga qadar uch-toʻrt yerga yuk orqaladi. Oybek, Tanlangan asarlar.
• Birinchi arava toʻxtamay oʻtib ketdi. O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa.
• Birinchi masala yuzasidan Boʻtaboy akaga soʻz berildi. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.
• Oʻsha kuni birinchi soʻroq shu bilan tugadi. E. Raimov, Ajab qishloq.
• Birinchi farzand.
• Bu uylanishdan birinchi xotini va boshqalar sira xabardor boʻlmasligi ham mumkin. Oybek, Tanlangan asarlar.
• Gʻoliblar uchun uch mukofot bel-gilandi: birinchisi — 10000 soʻm, ikkinchisi — 5000 soʻm, uchinchisi — 3000 soʻm. n Mir-zayev.. Latofatxonga ikkita xat yozdi. Birinchi xati-ku boshdan-oyoq "rahmat"dan iborat edi, keyingisida "qulogʻingizga ay-tadigan gapim bor" degan mazmunda shama qildi. A. Qahhor, Koʻk konvert.
• Uni eng birinchi men koʻrib qoldim. m ..jazoga loyiq mushtumzoʻrlarni nom-banom aytaylik. Qani, yozing, oʻrtoq Samandarov! Birinchi kim? A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.
• Birinchi boʻlib soʻzga chiqmoq. m Bu ishda Qurbon otaga birinchi boʻlib qoʻl bermoqchi boʻlgan odamlarning eng birinchisi Abdusamadqori edi. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.
• Birinchi boʻlib finishga yaqin-lashib kelayotgan sportchini qoʻllab-quv-vatlovchi tovushlar eshitildi. — Gazetadan Birinchi galda (yoki navbatda) Eng avval, avvalo, hamma(si)dan oldin.
• Ish juda soz boshlandi, endi oxirigacha silliq ketsin. Buning uchun birinchi gs1da dadillik kerak! Oybek, Tanlangan asarlar.
• Gulnorni qo-chirish toʻgʻrisida taklif qilganda, birinchi galda shu maqsad oʻylangan edi. Oybek, Tanlangan asarlar.
• Birinchi xil muhabbat — tilda, ikkinchi xil muhabbat dilda boʻladi. A. Qahhor, Asarlar.
• Turgunoy birinchi tovushni eshitganda, seskandi, soʻnggilari esa uni vahimaga soldi. A. Qahhor, Maston.
• Atrof jimjit. Uzoqdan xoʻrozning birinchi qichqirit eshitildi. P. Qodirov, Yulduzli tunlar.
• Ota majlisda birinchi soʻzga chiqishi ekan. A. Qahhor, Asror bobo.
• Tanklar jangini Ahmadjon birinchi koʻrishi.. edi. A. Qahhor, Oltin yulduz.
• Kumushbibi oʻziga tomon keluvchi bu dahshapii xotinni umrida birinchi marta koʻrishi edi. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.
• Nuri chiday olmadi, birinchi marta achchigʻlanib gapirdi. Oybek, Tanlangan asarlar.
• Bu yilgi musobaqalarda komindimiz birinchi. m U birinchilir qatorida frontga borish haqida ariza yezdi. — Gazetadan
• U Mirzachoʻlga birinchilar qatoridi kelgin edi. "Guldasta".
• Shaharda birinchi usta.
• Hukumatga yordam berish bizning birinchi vazifimiz boʻlishi kerak. Oybek, Tanlangan asarlar.
• Fan-texnika gʻoyat ta-riqqiy etgan hozirgi divrdi ham non elning eng birinchi hayotiy negizi boʻlib qolmoqda. Gazetadan.
• Birinchi daraja/Sh diplom va pul mukofoti bshshn qiytdi. S. Ahmad, Yulduz.
• Fikrning ana shu yoʻsinda ifodalanishi uchun.. badiiy detallar ham birinchi darajali oʻrin tu-tadi. "OʻTA".

Manba: Vikilug‘at