chiqmoq

Ma’nolari

1. Yuqoriga, balandga yoki biror narsa ustiga koʻtarilmoq.
2. Biror transport vositasiga tushmoq, oʻtirmoq, minmoq.
3. Biror harakatni amalga oshirish yoki biror narsaga erishish maqsadida muayyan joyga bormoq.
4. Biror maqsadda uzoq joyga bormoq, turgan joyidan uzoqlashmoq.
5. Tabiiy yoʻnalishini oʻzgartirmoq, toshmoq.
6. Koʻtarilib, balandlashib, biror da-rajaga yetmoq (turli jarayonlar haqida).
7. Umrning maʼlum bir mudsatiga, pay-tiga yetmoq.
8. Biror harakat, urinish natijasida yangi bir holatga oʻtmoq, erishmoq, yetmoq.
9. Ichkaridan tashqariga yoʻnalmoq, ich-karidan tashqariga harakatlanib, maʼlum joyga yetmoq.
10. Chuqur joydan yuqoriga harakatlanib, uni tark etmoq.
11. Belgilangan yoʻldan, yoʻnalishdan toymoq, chekinmoq.
12. Boʻshalmoq, qutulmoq, ozod boʻlmoq (hayvon va parrandalar haqida).
13. Sugʻurilmoq, ajralib ketmoq.
14. Qiyin sharoitdan yoki biror mav-sumdan oʻtib olmoq.
15. Bunyod qilinmoq, yasalmoq, ishlov be-rilmoq.
16. Biror faoliyat doirasidan chetda qol-moq; faoliyatni toʻxtatmoq.
17. Biror joydan, tabaqadan paydo boʻlmoq, yuzaga kelmoq, biror darajaga yetish-moq.
18. qiyofasini aks ettirgan asarlari ham tomoshabin eʼtiborini tortadi. Gazetadan.
19. Biror ruhiy holatdan qutulmoq.
20. Biror narsadan bezor boʻlmoq, ze-rikmoq yoki koʻtara olmay qolmoq.
21. Tamom boʻlmoq, oxirlamoq, oʻtmoq, tugamoq, kechmoq.
22. Vujudga kelmoq; paydo boʻlmoq.
23. Topilmoq.
24. Yuzaga kelish eʼtibori bilan biror manbaga mansub boʻlmoq.
25. Nashr boʻlmoq, chop etilmoq, bosil-moq.
26. Mahsul, samara, natija sifatida yuzaga kelmoq.
27. Biror ish, joy, tashkilot va shu kabilardan ajralmoq, uzilmoq, ajralib, uzilib qol-moq; tashlab ketmoq.
28. Aloqani uzmoq, ahdni buzmoq, aj-ralishmoq.
29. Uchramoq, yoʻliqmoq, paydo boʻlmoq.
30. Qazish, kovlash natijasida topil-moq, koʻrinmoq.
31. Oʻrnidan qoʻzgʻalmoq (boʻgʻim suyaklari haqida).
32. Roʻy bermoq, sodir boʻlmoq.
33. Osmonda koʻrinmoq, paydo boʻlmoq (osmon jismlari haqida).
34. Turtib, boʻrtib turmoq.
35. Toshmoq, sirtga tepmoq.
36. Sirtga tepmoq, ajralib namoyon boʻlmoq, koʻrinmoq.
37. Tepaga koʻtarilib, atrofga yoyilmoq; toʻzgʻimoq (chang haqida).
38. Muayyan tarzda eshitilmoq (tovush, ovoz haqida).
39. Natija sifatida yuzaga kelmoq.
40. Biror belgi-xususiyati yuqori da-rajaga yetmoq.
41. Tarqalmoq, taralmoq (hid haqida).
42. sprt. Mot boʻlish vaziyatini oʻzgar-tirib, undan qutulmoq (shaxmat oʻyiniga nisbatan).
43. Televizor yoki radio orqali soʻzlamoq, biror harakatni bajarmoq.
44. Chekiga, nomeriga va shu kabilarga toʻgʻri kelmoq.
45. Unmoq, koʻkarmoq (oʻsimliklar ha-qida).
46. Tabiiy taʼsir natijasida matodan ajralib, uning sifatiga salbiy taʼsir koʻrsatmoq (gazlamaning rangi haqida).
47. Koʻmakchi feʼlli soʻz qoʻshilmalari tarkibidagi -i(b) qoʻshimchali ravishdosh-lar bilan kelib, ish-harakatning toʻliq bajarilganligi va tugallanganligini bil-diradi (maye.,
48. Qoʻshma feʼllar tarkibida keladi. Mac.,
49. Abjagʻi chiqmoq q. abjaq.

Misollar

• Tepaga chiq-moq. Daraxtga chiqmoq. Toqqa chiqmoq. sht Horovul tepalikka chiqib, har tomonni diqqat bilan koʻzdan kechirdi. — "Yoshlik".
• Alpinistlar shu choʻqqiga chiqib, uni zabt etishga ahd qildilar. — Gazetadan.
• Avtobusga chiqmoq. m
• Fosih afandi soʻriga emas, izvoshga chiqdi. — M. Ismoiliy — Fargʻona, t. o.
• Doʻkonga chiqdi. Suvga chiqdi. m
• U bir kuni sakkiz yuz yigit bilan ovga chiqibdi. — "Bulbuligoʻyo".
• -Nega yana Erali bilan toʻyga chiqding? — dedi er. — N. Aminov — Qahqaha.
• Erining namoz oʻqish uchun masjidga chiqishi yangilik emas. — "Sharq yulduzi".
• Bir soatdan soʻnguzoq yoʻlga chiqaman. — E. Samandar — Daryo-sini yoʻqotgan qirgʻoq.
• Muqbil bir qalan-dar suratiga kirib, safarga chiqibdi. — "Chal-pak yoqqan kun".
• Suv toshib, qirgʻoqqa chiqdi. sht Faqat anhor oʻz oʻzanidan chiqolmadi. — U. Hoshimov — Qalbingga quloq sol.
• Issigʻi qirqqa chiqdi. Qon bosimi yuzga chiqdi.
• Yoshim qirqqa chiqdi. n
• -Hisob-lasam, bir kam toʻqsonga chiqibman, — dedi chol. — "Yoshlik".
• Ozodlikka chiqmoq. m
• Oyning oʻn beshi koron gʻi boʻlsa, oʻn beshi yorugʻ — biz ham yorugʻ kunlarga chiqamiz. — "Yoshlik".
• Susambilliklar endi tamom erkinlikka chiqib.. sal kunda semirib ketibdilar. — "Chalpak yoqqan kun".
• Yaxshi gap bilan ilon inidan chiqar, Yomon gap bilan pichoq qinidan chiqar. — Maqol.n
• Lip etib bir qora sharpa uydan chiqib ketdi. — E. Samandar — Daryosini yoʻ-qotgan qirgʻoq.
• Joʻra qiziq indamay, boshi egilganicha, kabinetdan chiqib ketdi. — S. Karomatov — Bir tomchi qon.
• Kelin uydan hovli-ga chiqdi. — "Yoshlik".
• Oʻradan chiqmoq. Jardan chiqmoq. yat Bu orada Hasan akalar ham chuqurlikdan chiqib olishadi. — Sh. Xolmirzayev — T. Usmonov, Soʻnmas oʻt.
• Mashina izdan chiqdi. Oʻquvchi daftar chizigʻidan chiqib ketdi.
• Tulki qop-qondan chiqib, qochib qoldi. — Gazetadan.
• Bur-gut changalidan chiqish oson emas. — M. Mansurov — Yombi.
• Erinmasdan toʻr toʻqiyman, ilingan joyga tuzoq yozaman.. toki oʻlja qoʻldan chiqmasin. — M. M. Doʻst, Lolazor.
• Mashi-naning gʻildiragi chiqib ketdi.
• Qirq oltinchi yil ogʻir keldi.. Urushdan yangi chiqilgan, odamlar ezilgan. — Oʻ. Hoshimov — Ikki eshik orasi.
• [Taqinchoqning] Tilla simdan toʻqil-gan ikki juft shokilasi, xuddi kecha zargar qoʻlidan chiqqandek, yarqiraydi. — M. Mansurov Yombi.
• Shoir qalamidan chiqqan misralar qogʻozga shiddat bilan bitilmoqda edi. — Gazetadan.
• Urfdan chiqmoq. sht Hoy Abdumajid, nima balo, xotining odamgarchilikdan chiqib qolganmi, deyman. — S. Ahmad — Ufq.
• Hozirga kelib.. grammatikalizatsiya asosidagi usullar isteʼmoldan chiq-qan. — "OʻTA".
• Ishchidan chiqqan yozuvchi. Sendan yaxshi futbolist chiqadi. yat Musavvirning Sharq xalqlari orasidan chiqqan mashhur kishilar..
• Tamaki asli Hindistondan chiqqan. — K. Qah-horova — Chorak asr hamnafas.
• Sen kallava-ramdan kosmonavt tugul, shofyor ham chiq-maydi. — N. Norqobilov — Toʻqnashuv.
• U gazetani yoniga qoʻyib, bir necha minut stolni chertib, hozir oʻqigan narsalari taʼsiri-dan chiqolmay turib qoldi. — S. Ahmad — Ufq.
• U oshdan chiqib qoldi. Yosh bolalarning xarxashasidan juda chiqibman.
• Chilla chiqdi. m
• -Ha, endi qish chiqdi, — deyishdi koʻzli dehqonlar. — R. Rahmon — Mehr koʻzda.
• Ma-shinaning "Matiz" degan yangi xili chiqibdi.
• Yoʻqolgan narsa uyimizdan chiqdi. Gʻordan chiqqan boylik. torn Uch kundan keyin ming soʻmga oluvchi xaridor chiqadi. — A. Qahhor — Sarob.
• Oʻtirganlardan biri irgʻib oʻrnidan turdi-yu, dahlizning eshigini ochib, qattiq ishvirladi: -Moʻydin, kir, arizang chiqdi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Rasmiy doiralar-dan chiqqan xabar. yat -Bunaqa gaplar kim-dan chiqadi? — dedi Ahmedov miyigʻida kulib. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Kitob bosmadan chiqdi. m
• -Maqola vaqtida chiqdi, — dedi Safarov, — ayni vaqtida chiqdi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Quruq gapdan foyda chiqmaydi. Besh kilogramm gilosdan necha kilogramm murabbo chiqadi? Soʻnggi pushaymondan naf chiqmas. — Maqol. ■■
• Har qutidan yetmish sakkiz kilodan pilla chiqsa boʻladimi! — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Tashkilotdan chiqmoq. Xalqqa suyansang, boʻlasan, Xalqdan chiqsang, soʻlasan. — Maqol. ■■
• Musulmonqulga taraf-dorlaringiz boʻlsa, tinchlikcha qoʻshindan chiq-sin! — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Oʻrtoqchilikdan chiqmoq. Erdan chiqmoq.
• Sarvinozning qarshisidan kutilmaganda oʻsha yigit chiqib qoldi. — "Yoshlik".
• Bogʻning bir chekkasidan chiroyli kiyik chiqib qolibdi. — "Bulbuligoʻyo".
• Neft chiqdi. Gaz chiqdi. Yer-ni qazimasang, oltin chiqmas. — Maqol. n
• Tuproq qatlami tagidan tarix guvohlari — har xil ashyolar chiqdi. — Gazetadan.
• Qoʻlim chiqib ketdi. vt Lutfulla qalʼa devoridan sakrab, oyogʻi chiqdi. — Mirmuhsin — Qahramonnoma.
• Toʻpolon chiqdi. Kelishmovchilik chiqdi. m
• Azizxon bu suratni koʻrib qolib, oynani sindirib, su-ratni yirtib tashlagan, katta janjal chiqib, zoʻrgʻa militsiya qoʻlidan qochib qolgan edi. — S. Ahmad — Ufq.
• Hali quyosh chiq-magan, suv yuzida nozik tuman pardasi sil-kinib turardi. — Oʻ. Hoshimov — Qalbingga qu-loq sol.
• Togʻu toshni qoplaydi sukut, Oy bulutga oʻranib chiqar. — "Yoshlik".
• Yonoqlari chiq-qan qiz. n
• Uning [Bashirjonning].. yelkalari chiqib, qomati oldinga engashib qolgandek edi. N. Aminov, Qahqaha
• Yara chiqdi. Soʻgal chiqdi. yaya [Qizning] Lablariga uchuq chiqib ketibdi. — "Sharq yulduzi".
• Isitmasi chiqdi. yat [Ka-rimning] Peshonasiga ter chiqdi. — "Sharq yulduzi".
• Koʻzlaridan yosh chiqib ketdi. — A. Koʻchi-mov — Halqa.
• Yor yurgan koʻchalarni supuray sochim bilan, Changi chiqsa, suv sepay koʻzdagi yoshim bilan. — "Qoʻshikdar".
• Torning ovozi jaranglab chiq-di. yash -Bas qil, hoy! — Mahmudaning ovozi battar xirillab chiqdi. — "Yoshlik".
• Ovozi yigʻi aralash qaltirab chiqdi. — "Sharq yulduzi".
• Chiz-gan suratim notoʻgʻri chiqdi. — "Yoshlik".
• Dal-varzintepadan topilgan.. qurollar ham antika chiqib qoldi. — "Fan va turmush".
• Direk-torning gapi aks boʻlib chiqdi. — "Yoshlik".
• Ammo uning taxmini notoʻgʻri chiqdi. — "Yoshlik".
• Uvadasi chiqqan toʻn. m
• ..bar-xanlar orasida yagʻiri chiqqan toʻrtta oʻtov qadrostlagan. — Gazetadan.
• Mansur chemodanni ochgan edi, uyga handa-lakninghidi chiqib ketdi. — "Yoshlik".
• Oqlar yurishni oʻzgartirib, vazi-yatdan chiqib ketdi. — Gazetadan.
• Televizorda ashula aytib chiqdi. Radioda chiqdi.
• Lotereyaga mashina chiqdi. Chiptasiga jek-nom chiqdi.
• Boychechak chiqibdi, navroʻz ekan.. — "Qoʻ-shikdar".
• Rangi chiqadigan chit. Koʻylagini yuvgan edi, rangi chiqib, ola-bula boʻlib qoldi.
• qarab chiqmoq, koʻrib chiqmoq, sanab chiqmoq). yash Ertalabgacha mijja qoqmay, oʻshab chiqdim. — "Sharq yulduzi".
• [Qora qoplon] Xonaning u yoq-bu yogʻiga koʻz tashlab chiqib, karavot ustida yotgan kitobni koʻ-rib qoldi. — K. Yashin — Hamza.
• soʻzga chiqdi, olib chiqdi, qarshi chiqdi.
• Fashistni ur, abjagʻini chiqar, u yogʻi bilan ishing boʻlmasin. — Oybek — Tanlangan asarlar. Avj(i)ga chiqmoq q. avj 2.
• Qiy-chuv qilishib, kulgilar avjga chiqdi. — "Sharq yulduzi". Boshiga chiqmoq q. bosh. Boshingiz toʻydan chiqmasin "Har doim xur-sand boʻlib yuring" maʼnosida aytiladigan tilak.
• "Boshingiz toʻydan chiqmasin", deb ti-lar ekanlar-u, ammo bu tilak hamma vaqt ham amalga oshavermas ekan. — N. Safarov — Olov-li izlar. Gapdan ran chiqib q. ran.
• Gapdan gap chiqib: -Abdullajon, — dedilar Izzat Otaxonovich, — Namangandan Sanjar Tilla kelgan. — K. Qahhorova — Chorak asr hamnafas. Daragi chikdi Topildi, topilgani haqida xabar keldi.
• Uch kun deganda opasining daragi chiqdi. — "Sharqyulduzi". Joyi chiqmoq Mu-nosib, koʻngildagidek kuyov (yigit) uchra-moq.
• Yangang ham [qizlarning] joyi chiqsa, uzatmoqchi birin-ketin. — S. Nurov — Narvoy. Jon(i) chiqmoq q. jon.
• Chiqmagan jondan — umid. — Maqol. n
• ..boʻridan bir qoʻzini ajra-tib olgan edi. Joni chiqmagan ekan. — S. Anorboyev — Oqsoy.
• Menga nasihat qilaverib, jo-nimni chiqarmang'. Oydin, Koʻngli toʻldimi, yaxshi yigit? Izdan chiqmoq q. iz.
• Mehnat intizomi izdan chiqdi. — "Sharqyulduzi". Ish-dan chiqmoq q. ish.
• Agar mashina va uskuna-lardagi tebranishlar oldi olinmasa, bora-bora ular ishdan chiqishi.. mumkin. — "Fan va turmush". Yoʻldan chiqmoq Aynimoq, yomon odatga oʻrganmoq.
• Toʻgʻri yoʻldan chiqma, zinhor adashma. — Habibiy. Misi chiqdi q. mis. Narxi osmonga chiqdi Narxi juda qimmat boʻlib ketdi.
• Kartoshkaning narxi dehqon bozorida osmonga chiqibketdi. — Gazetadan. Ogʻziningbir chekkasidan chiqib ketaveradi Mulohaza kil-may aytaveradi. Pulingga chechak chiqqanmi? q. chechak II. Soʻz(i)ning ustidan chiqmoq Vaʼ-da qilgan ishini amalga oshirmoq.
• Oshno soʻziningustidan chiqdi. — M. M. Doʻst, Lolazor. Tili chiqmoq q. til II 2.
• [Bola] Tili chiqib, chuldirab qoldi. — "Sharq yulduzi". Turmushga chiqmoq q. turmush.
• Qizimiz turmushga chiqib ketdi. — Mirmuhsin — Umid. Uddasidan chiq-moq q. udda. Eplamoq; bajara olmoq. Odil-bekdan boshqa kishi bu ishning uddasidan chi-qolmaydi. "Bulbuligoʻyo". Umidi puchga chiqmoq Orzusi amalga oshmay qolmoq.
• Yoʻq, Qizgul-ning bu umidi ham puchga chiqdi. — "Sharq yulduzi". Figʻoni falakka chiqmoq q. falak.
• Ho-jining figʻoni falakka chiqdi. — "Fan va turmush". Chuvi chiqmoq q. chuv II. Yuz joyiga pi-choq ursang, bir joyidan qon chiqmaydi. Har qancha gapirsang ham, taʼsir qilmaydi. Enka-tenkasi chikdi 1) qiynalib ketdi.
• ..otni toʻxtatib, qayirib olguncha, Qudrat-ning enka-tenkasi chiqdi. H. Nazir, Koʻkorol chiroqlari; 2) toʻsatdan qattik koʻrqmok
• Ja-milaning oʻz yonidan gʻoyib boʻlganini payqa-may qolibdi. Birdan enka-tenkasi chiqib, oʻrnidan turgan edi.. yiqilib tushdi. — Mirmuhsin — Jamila. Yuzaga chiqmoq q. yuza. Yura-gi qinidan chiqmoq q. yurak.
• Yuragi qinidan chiqib, qotib qoldi. — "Sharq yulduzi". Quyush-qondan chiqmoq q. quyushqon.
• -Quyushqondan chiqmang-da bunday, joʻrajon! — dedi Zarif Sayfining yelkasiga qoʻl tashlab. — Gazetadan. Hasratidan chang chiqadi q. chang I.

Manba: Vikilug‘at