har

Ma’nolari

1. belg. olm. 1 Shaxs yoki narsalarni, ularning belgisi, harakati va b. jihatdan boʻlgan turidan ajratib (yakkalab) koʻrsatadi, shu tarzda belgilaydi.
2. Har qalay Gʻ1ima boʻlsa (boʻlganda) ham.
3. Soʻroq olmoshlari va bir, narsa kabi baʼzi soʻzlar bilan birikib, belgilash olmoshining umumlashtiruvchi turiga man-sub olmoshlarni hosil qiladi.
4. Vaqt, joy-makon bildiruvchi baʼzi soʻzlar bilan birikib, qoʻshma soʻzlar hosil qiladi:

Misollar

• Har toʻkisda bir ayb. — Maqol. n
• Demak, bekor boʻlmabdi qurbon, Har qurbonga boʻlsin sharafshon! — H. Olimjon.
• Hoji boʻlsa, har besh daqiqada ichkari tomonga quloq solib toʻxtar.. edi. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Roʻzimboy elliklarni qoralagan, basavlat, har bilagi kelisopday polvon kishi edi. — S. Siyoyev — Yorugʻlik.
• Fotima yangi ketmon bilan yer chopar, har urganda, yerning kindigini uzib olaman derdi. — T. Ashurov — Oq ot.
• Alamdanmi yoki yigitlik gʻururi ustun kel-dimi, har qalay, bir nafas bilan togʻoraga solib oldim. — S. Siyoyev — Yorugʻlik.
• Lunjiga tushirgan boʻlsa kerak. Har qalay, shundan keyin Umri meni koʻrganida, koʻchaning u betiga oʻtib ketadigan boʻlib qoldi. — A. Qahhor — Asarlar.
• Boya yangalari qosh-koʻzlari-ga surma tortib, yonogʻiga surma surtga-nidanmi, yo shuncha odam unga tikilib ha-vaslanganidan uyalganigami, har qalay, yuz-lari lov-lov yonardi. — R. Rahmon — Mehr koʻz-da. Har hodda ayn. har qalay.
• Har holda, Toshkent aholisi Azizbek istibdodidan or-tiq toʻydi, kimdan koʻmak soʻrashni ham bilmaydi. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Har holda, bu oddiy hol emas. — O. Moʻminov — Xiyo-bondagi uch uchrashuv.
• Har qanday tasodifning oldini olish kerak-da! — O. Moʻ-minov — Xiyobondagi uch uchrashuv.
• Tilak ti-lar el duosida: Har qaysingiz boʻling mingga bosh. — H. Olimjon.
• Yomon odam boʻlsangiz, meni har nima qilishingiz qoʻlingizdan kelar edi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• -Har kim oʻqiyversa, podani kim boqadi? — dedi ach-chiqlanib Mirzakarimboy. Oybek, Tanlangan asarlar.
• Xaydar ota, har nima boʻlsa ham Ultarmaga borib, [Asrorqulni] koʻrib kelay, deb yoʻlga chiqdi. — A. Qahhor — Asror bobo.
• har doim, har gal, har safar, har zamon — va b. XaR vaqt juda ehtiyot boʻlib muoma/ia qilar edi. Oybek, Tanlangan asarlar. Xar zamon yaqin-yiroqdan gadoy tovu-shieshitiladi. A. Qehhor, Bemor. [Gulnor\ XaR gal kampir bilan yolgʻiz qolarkan, darrov qizning holini soʻrardi. Oybek, Tanlangan asarlar.
• Sayhonlikni oʻrmon har yoqdan oʻrab olgandi. — Oybek — Quyosh qoraymas.

Kelib chiqishi

\f. jjk — har; har qanday, istagan, har qaysi

Manba: Vikilug‘at