ilik

Ma’nolari

1. esk. ayn. qoʻl (asosan egalik qoʻshimchalari bilan qoʻllanadi).
2. Boldir suyagi, oyoqning tizzadan toʻpiqqacha boʻlgan qismi.
3. Odamlar hamda qoʻy, mol va shu kabi hayvonlar oyoqlarining ichida moysimon modda boʻluvchi qismi; ana shu qismning (goʻshti bilan) pishirilgani.
4. Shu suyak ichidagi moysimon modda, toʻqima (isteʼmol etiladi va nihoyatda quvvat-mador boʻluvchi taom sifatida qaraladi).
5. Iligi baquvvat (yoki toʻq) Kuch-madori yaxshi, kuch-quvvatga toʻla; boʻliq.
6. Ili-miliq ayn. iliq-miliq.

Misollar

• Sabr aylasang, murodingga yetarsan, Nasib boʻlsa, yor ilkidan tutarsan. — Tohir va Zuhra.
• ..Xitoy qizlari moʻgʻul yigitlari ilkiga tushmaslik uchun yonib turgan uylar ichiga oʻzlarini urganlarini oʻz koʻzim bilan koʻrdim. — M. Osim — Karvon yoʻllarida.
• Sizga mening maslahatim — Andijonda koʻp turmang. Ilikka tushib qolursiz. — P. Qodirov — Yulduzli tunlar
• Birodaring Abu Tolib joʻja-birday jon, qahatchilik bechoraning iligini chaqib qo'ydi.
• Iligini sindirib olmoq. — — Oʻzbek Tilining Soʻzlar Birikuvchanligi Oʻquv Lugʻati
• Yana bu oyoq yo iligidan, yo tizzasidan qirqilgan boʻlsa ham mayli edi. — S. Zunnunova — Koʻk chiroqlar.
• Ha, koʻchaga chiqmaysan, eshitdingmi? Hoy bola! Iligingni sindiraman-u, kasalingni boqib oʻtiraveraman. — N. Safarov — Saodatning qissasi.
• -Qani, barradan oling, oʻgʻlim, — dedi u ilik uzatib. — Qoʻrqmang, bu parranda etiday yengil hazm boʻladi. — A. Mirahmedov — Qoʻylar qoʻziladi.
• Maxsum yeb tozalangan ilikni asta dasturxonga qoʻydida, hayajon ichida baqrayib oʻtirgan Boboqulga tikildi. — S. Anorboyev — Oqsoy.
• Yana bunday toʻqimalar paysimon suyaklar ichidagi ilik, yapaloq suyaklar orasidagi mijik va kemik deb ataluvchi yogʻlardan ham iborat boʻladi. — K. Mahmudov — Oʻzbek tansiq taomlari.
• -Boʻlmasa, iligini siz qoqib yeng, dada.. — dedi oʻgʻil. — R. Fayziy — Sen yetim emassan.
• ..qopni bir hamla bilan orqaga olib, dadil koʻtarildi-yu, gʻizillab yurib ketdi. Sakson ota orqadan qarab qoldi va ichida dedi: "Iligi baquvvat ekan!" — Oybek — O.v. shabadalar.
• Hakim aka har yilgidek bu yil ham gʻoʻzani yoshligidan "iligi toʻq", baquvvat qilib oʻstirish uchun harakat qilmoqda. — N. Rixsiyev — Mirishkor. Iligi puch yoki puchaymoq) Tinka-madori qurigan; nimjon boʻlib qolmoq.
• Axir bechoralarning ishlashi uchun ham kuch-quvvat, mador kerak-ku. Iligi puchayib qolgan odam nima ishga yaraydi? — M. Hazratqulov — Jurʼat. Iligi toʻla (yoki toʻlmoq) Yetarli kuch-quvvatga ega, yetarli kuch-quvvatga ega boʻlmoq.
• Oʻtga yaxshi oʻrganib, iligi toʻlgandan soʻng ajratdim. — S. Anorboyev — Oqsoy.
• Temirtosh esa hokimning kiyimi ostidan bilinib turgan mushaklariga qarab, "Moy bilan goʻshtni koʻp yeb, iligi toʻlgan", deb oʻyladi. — M. Osim — — Karvon yoʻllarida. Ilik uzildi qarang iliguzildi.
• Koʻklam chogʻi, ilik uzildi palla, odamning sillasi qurib, lohas boʻlaveradigan kunlarning biri. — X. Sultonov — Onamning yurti. Ilik yuvmoq Qoʻl yuvmoq, aloqani uzmoq; kechmoq.
• Qolmadi hurmat ahli olamda Olamu olam ahlidin yuv ilik. — Bobur.
• Birdaniga choʻlning havosi oʻzgardi, erta kuz boʻlishiga qaramay, esib turgan ili-miliq shabada oʻrniga qandaydir dimoqqa xush yoqadigan, bogʻlardan esayotgan yoqimli shamol kela boshladi. — S. Ahmad — Choʻl burguti.

Manba: Vikilug‘at