kuymoq

Ma’nolari

1. Alanga chiqarmay yonmoq.
2. Umuman, oʻt-olov olmoq; yonmoq; yonib ishdan chiqmoq.
3. Ortiq darajada qizib (erib), ishdan chiqmoq (elektr asboblar haqida).
4. Ortiq darajada isib-qizimoq; haro-rati koʻtarilmoq.
5. Oʻt-olov yoki kuydiradigan narsa taʼsirida zararlanmoq, jarohatlanmoq (ti-rik organizm haqida).
6. Quyosh issigʻi taʼsirida qurib-qovji-rab ketmoq, nobud boʻlmoq (oʻsimliklar haqida).
7. Bekor boʻlmoq, behuda ketmoq; ajrab qolmoq.
8. Biron kimsa yoki narsadan za-rar-ziyon koʻrmoq, yolchimay aziyat chekmoq.
9. Xarj boʻlmoq, puli ketmoq.
10. Alam qilmoq, alam qilib boʻgʻilmoq; qattiq xafa boʻlmoq, gʻam-alam chekmoq.
11. Qaygʻurmoq; achinmoq.
12. Alam-iztirob chekmoq.
13. Ichi kuymoq Baxillik yoki rashk hissi bilan xafa boʻlmoq, alam qilmoq.

Misollar

• Tutab kuyayotgan ot eti va terisining qoʻlan-sa hididan uning koʻngli behuzur boʻlib, boshi aylandi. — H. Gʻulom — Mashʼal.
• Xalq aziz farzandlarining xunini undan talab qiladi; burnini yerga ishqab, vayron boʻlgan shaharlarini, kuyib kul boʻlgan qishloqlarini tiklab berishga maj-bur qiladi. — A. Qahhor — Ikkining biri.
• Lampochka kuyib qoldi. Dazmol kuyib qolibdi.
• -O-o, oftobda qolibsiz-lar-ku? — dedi u, xalqning oftobda kuyib turganligini endi koʻrganday. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha. Avgust oyi jaziramasi —
• kuyib yonar edi hamma yoq. — E. Rahimov.
• Qaynoq suv toʻkilib, oyogʻi kuymoq. Olov sachrab, qoʻli kuymoq.
• Yana bir yili qattiq qurgʻoqchshshk boʻlib, ekinlar kuyib ketdi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Mehnatingiz kuymaydi. Un-maydi ham, kuymaydi ham. — Matal. sht Bolta-boy, ikki kun ishlab, darrov tabelchidan shikoyat qilayotibdi, deb oʻyladi shekilli, unga [Sidshjonga] tik qarab: -Nima qsh1
• -di ? Hech kimning haqi kuymaydi! — dedi. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.
• Bechora xo-tinlar boʻlsa, erlaridan bekitib yurgan pul-larini daʼvo qilolmay, damlari ichlariga tushib, kuyib qola beradilar. — P. Tursun — Oʻqituvchi.
• Bu odamga qanday vazifa berishni oʻzlaringga havola qilamiz, lekin hosilot kengashiga rais qilsalaring, kuymaysizlar. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Toʻlagan ham koʻp ogʻay-nilaridan kuygan, koʻplaridan alamzada ekan. — A. Qahhor — Ogʻaynilar.
• Koʻngli ochiq, sodda yigit ekansiz, men ham erdan kuyganman. — M. Ibrohimov — Yoʻlakdagi muhabbat.
• Bun-ga sizning pulingiz kuyibdimi ? Puli kuygan qalampir chaynabdi. — Maqol.
• Uzi bilmaydi-yu, menga oʻrgatganiga kuyaman! — A. Qahhor — Sanʼatkor.
• Qoʻyinglar, chiroqlarim, soʻramanglar. Bizning koʻrganla-rimiz qursin — eshitmanglar ham, kuymang-larham. — P. Tursun — Oʻqituvchi.
• -Yoʻlchioʻgʻlim-ning qoni qutlugʻ, uni yuzga, koʻzga surtish kerak, — chuqur xoʻrsinib davom etdi chol, — kuyma, qizim [dedi Unsinga]. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Men ket-dim, endi senga kim kuyadi.. Ona shundoq boʻlar ekan!A. — Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Eshon tuni bilan uxlamay, qurʼon oʻqiydi. Oʻz taq-diriuchun kuyadi, xudoga nola qiladi. — P. Tursun — Oʻqituvchi.
• Yor ishqida kuymoq. m
• Qoshing asli qoradir — oʻsma qoʻyganing yolgʻon, Sening uchun men kuygan — sening kuyganing yolgʻon. — "Qushiqlar".
• Lut-finiso kabi qadrdon bekasining oʻlimiga kuygan Yormat toʻyni tezroq oʻtkazish xusu-sida ogʻiz ochmay qoʻydi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Yakkaxoʻ-jaliklar, yosh-yalang, ayollar va bolalar ish boshlangan yerga bordilar. Qiziqqanlar ham, hayron boʻlganlar ham, vahimaga tushgan va ichi kuyganlar ham ergashdi. — P. Tursun — Oʻqituvchi. Oyogʻi kuygan tovuqdek q. oyoq. Oxi-rati kuymoq Gunohkor boʻlmoq, doʻzaxga tushmoq. Ogʻzi kuymoq q. ogʻiz. Six ham kuy-masin, kabob ham q. six. Uyi kuymoq Katta, jidyaiy zarar koʻrmoq, xonavayron boʻlmoq.
• [Yusufbek hoji:].. Azizbek bu kun sizlarga yaxshiligingizni oʻttiz ikki tanga soliq bilan qaytarmoqchi boʻldi.. Uying kuydi, musulmonlar. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar. Yuragi kuymoq 1) kuchli darajada chanqamoq.
• Oqsoqol parvo qilmay gapirdi: -Bay-bay.. Yurak kuyib ketdi. Qani, bir piyola muzdek suv olib chiqing-chi! — P. Tursun — Oʻqituvchi; 2) ishq oʻtida oʻrtanmoq. [
• Tojiboy Gulsumga:] Seni parvardigorim mening uchun yaratgan. Sening ishqingda yuragimning yarmisi kuyib ketdi. — P. Tursun — Oʻqituvchi.

Manba: Vikilug‘at