qanot

Ma’nolari

1. Qush va hasharotlarning uchish aʼzosi.
2. Qanot qoqmoq (yoki silkimoq) 1) takror holda qanotlarini koʻtarib, yoniga urmoq.
3. Shaxs yoki narsaning "uchish"i, "parvoz"iga xizmat qiluvchi aʼzosining ramzi maʼnosini bildiradi. —
4. Qanot bagʻishlamoq "Uchish", "parvoz"ga imkon yaratmoq, shunday imkon bilan taʼ-minlamoq; madad bermoq.
5. Samolyotning yerdan koʻtarilib, havoda muallaq turishi uchun xizmat qiladigan qanotsimon yoyiq qismi.
6. Avtomobil, velosiped kabi mashi-nalar gʻildiragi ustiga loydan himoya qi-lish uchun oʻrnatilgan moslama.
7. Eshik, deraza va shu kabilarning tabaqasi. Yunusov derazaning qanopgarini ochib, ke-sakisiga qulochini yozgancha turib qoldi. N. Maqsudiy, Majlisdan soʻng. Uzoqdan Bo-tirning ustma-ust bergan signali eshi-tilgandan keyin katta darvozaning qa-nopʼshri keng ochildi. I. Rahim, Ixlos.
8. Yoyiq, choʻziq narsalarning biror to-moni, yoni, chekkasi.
9. Zina, koʻprik va shu kabilarning yoniga oʻr-natilgan toʻsiq; panjara.
10. harb. Yoyiq joylashgan qoʻshinlarning, frontning oʻng yoki soʻl tomoni, shu tomon qismi.
11. Suyanchiq, koʻmakchi.
12. Diqqat-eʼtiborda boʻlish ho-lati; himoya, homiylik, panoh.
13. Qanot osti (yoki tagi) ayn. qanot 10. Da-
14. noti ostida saqlamoq. n

Misollar

• Gʻozning qanoti. Qaldirgʻochning qa-noti. Kapalakning qanoti. Pashshaning qanoti. Hush qanoti bilan uchib, quyrugʻi bilan qoʻnar. — Maqol.
• yat Margʻilon va Qoʻ’-qonga uchadigan maxsus kabutar keltirildi. Naycha qilingan qisqa xatlar ularning qanotlari tagiga mahkamlandi. — P. Qodi-rov — Yulduzli tunlar.
• Nozik rang-barang parvonalar, kapalaklar lampa atrofida aylanar, guldor qanotlarini shishaga urib tipirchilar, gilamga yengilgina qulab, ti-nar edilar. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Tom orqasida xoʻroz qanot qoqib, qichqir-di. — A. Qahhor — Anor; 2) qanotlarini silki-tib uchmoq, qanotlarini silkigan holda parvoz qilmoq.
• Shiyponning atrofidagi gulzorda rang-barang kapalaklar, ignachilar qanot qoqar, asalarilar gʻoʻngʻillar, alla-qayerda gʻurrak gʻurillar edi. — A. Qahhor — Kartina.
• Undan nariroqda qora kalxat oʻz sanʼatini namoyish qilayotganday, qanot silkimay, bir tekis suzib yuribdi. — N. Fo-zilov — Diydor.
• yigit-ning qanoti. n
• Yangilikning qanoti bor. Ogʻizdan ogʻizga oʻtib, tez tarqaladi. — Gazetadan.
• Hamza boʻlsa, xayol qanotida oʻt-mishni birma-bir kezib chiqdi. — K. Yashin — Hamza.
• Shundoq deb Ilhomning nozik va mayin Qanotlarin Hasad yulib tashladi. — A. Oripov — Yillar armoni.
• Umumxalq jon-kuyarligi oʻqituvchilarga qanot baxsh etyap-ti. — Gazetadan.
• ..yuragining alla-qayerida uchqunlanayotgan umid unga qanot bagʻishlar edi. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha. Qanot yozmoq 1) qanot paydo qilmoq, qanot chiqarmoq, yuzaga kelmoq. ..qalbimda yangi bir orzu — Sherobodga otlanish orzusi kapot yozdi. Gazetadan; 2) tarqalmoq, yoyil-moq.
• Ilgʻor tajriba, ibratli tashabbus hamisha qoʻllab-quvvatlanadi, keng qanot yozadi. — Gazetadan. Qanot yoymoq ayn. qanot yoz-moq 2.
• Choʻlda yangi hayot qanot yoymoqda. — "Oʻzbekiston qoʻriqlari". Qanot qoqmoq 1) shaylangan, intilgan holatda boʻlmoq.
• Siz-dan bilimdan topilib qolardi yuborishga. Oʻzingiz elburutdan qanot qoqib qoldingiz. — H. Nazir — Oʻtlar tutashganda; 2) uchmoq. U
• dunyoga desangiz ham, qanot qoqib borardim.. S. — Karomatov — Oltin qum. Qanotini qa-yirmoq (yoki sindirmoq) Ish-harakat, fao-liyat vositasi (imkoniyati)dan mahrum qil-moq, majruh holga keltirmoq.
• [Jamila:] Kush edim — qanotimni qayirdilar. Gul edim — bulbulimdan ayirdilar. — Hamza — Boy ila xizmatchi. Danotimni qayirib, Tuqqan eldan ayirib, Tashladilar zindonga, Boshladilar hijronga. Yo. Mirzo.
• \Yigit\ Oldingi qanoti sinib qolgan "Zif" velosipediki sekingina haydab kelyapti. — Sh. Ota-murodov — Koʻngil.
• Avtomobil qanoti.. alyu-miniydan ishlanadi. — "Fan va turmush".
• Binoning soʻl qanoti — eshik oldi baland ayvon. — A. Qahhor — Yangi yer.
• Koʻchalar qanotidagi ariqlarda zilol suvlar sharqirab oqib turibdi. — J1. Erga-shev — Gulbuloq.
• Mahkam zina-poyaga qarab chopdi va uning silliq yogʻoch qanotidan ushlab, uchinchi qavatga yugurib chiqdi. — P. Qodirov — Uch ildiz.
• Tohir koʻp-rikning qanotidan pastga egilib qarab, shu tirgaklardan birini moʻljalga oldi-yu, toʻxtadi. — P. Qodirov — Yulduzli tunlar.
• Mirzo Yodgorning oʻng va soʻl qanotla-ri qattiq shikayet yeb, butunlay bebosh-betartib qochishga yuz tutgan edi. — Oybek — Navoiy.
• Bobur qoʻshini yov bilan yuzma-yuz toʻqnashishi uchun oʻng qanotini oldinroq chiqarib, daryoga orqa oʻgirdi-yu, janubga tomon burila boshladi. — P. Qodirov — Yulduzli tunlar.
• Yorim boʻlsa, qanotim, deyman. — Sayyor. U [
• Nizomjon] Ikromjonga oʻgʻil boʻldi. Uning qoʻsh qanoti boʻldi. — S. Ahmad — Ufq.
• Ustozlar qanotida, ularning koʻmagi va yoʻl-yoʻriq-lari asosida ilgʻorlar tajribasini oʻrgan-dim. — Gazetadan.
• Uning qanotida koʻpdan-koʻp yosh talantlar tarjimonlik, tahrir-chilik singari murakkab ishning sir-asrori-ni bilib oldilar. — X. Yodgorov — Hayot toʻl-qinlari.
• Bu xatarli asno-da men seni qanotim ostidan chiqarmagay-man. — P. Qodirov — Yulduzli tunlar.
• ..mana endi u sizning qanotingiz tagida jon saqlab yurgan ekan.. — S. Mahkamov — Shogird.
• Sidiqjon.. Sobirjon qoriga qarol boʻlib yurgan vaqtlarida Xadicha xola uni oʻz qanoti ostida hisoblar edi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari. Qanoti ostiga (yoki tagiga) olmoq 1) oʻz panohiga, himoyasiga yoki qaramogʻigʻa olmoq.
• Yetimlarni qanoti ostiga olibdi; 2) salb. — yoniga — atrofiga toʻp-lamoq. Dodirov ogʻzi katta erkaklarni kapot i ostiga olish yoʻli bilan oʻz mavqeini kuchaytirishga intilganini sezib turardi. Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli. Qanoti ostida boʻlmoq Kimsaning panohida, himoyasida yoki qaramogʻida boʻlmoq. [Maysara:]
• Endi, taqsirim, davlatni ham koʻrganman, ishqi-lib, sizning qanotingiz ostida boʻlsak boʻ-ladi-da. — Hamza — Maysaraning ishi.

Manba: Vikilug‘at