qolmoq

Ma’nolari

1. Boshqa joyga ketmay, bor-may, jilmay, qoʻzgʻalmay, oʻz joyida bul-mox; joyini tark etmaslik.
2. Bor, mavjud holatda boʻlmox; bor (inkor shaklida yoʻx holatni, yoʻx ekan-likni bildiradi).
3. Biror holat, vaziyat, makon (joy) va shu kabilarda mavjud boʻlmox
4. Ishlatish, foydalanish va shu kabilardan xoli boʻlib sakdanmox, ortmox; shu tarixa keyingilar ixtiyoriga oʻtmox, meros boʻlmox-
5. Daxl etolmaslik, yetisholmaslik, eri-sholmaslik.
6. Barham topmox, yoʻx boʻlmox
7. Masofa, vaxt nuxtai nazarida bul-mox, bor boʻlmox
8. Sakdanmox, omon kutulmox
9. Ish-faoliyat, foydalanish imkoniya-tidan mahrum boʻlmox
10. Duchor boʻlmox, giriftor boʻlmox, yoʻ-lixmox
11. [ Surmaxon:]
12. Biror narsadan benasib, bebahra qol-moq.
13. (oʻ.-p. k. bilan) Biror hodisaning be-vosita taʼsirida boʻlmoq.
14. Belgilangan vaqtdan keyinga suril-moq, kechiktirilmoq, boshqa muhlatga koʻchi-rilmoq.
15. Yutqizmoq, magʻlubiyatga uchramoq (oʻyinda).
16. Bogʻli boʻlmoq, qarab turmoq (biror ish, masala va shu kabilar haqida).
17. Harakat nomiga qoʻshilib, shu ishni bajarish lozimligini, shunday vazifa, majburiyat borligini bildiradi.
18. -ga qolganda Ish, ran va shu kabilarga borib taqalganda.
19. ) bosib oʻtilmoq, oʻtib ketilmoq.

Misollar

• Uyida qolmoq. Kutubxonada qoldi. Biz bu yil ham qishloq-da qoldik. tt Otamlar bu yerda qolmoqchilar, sardoba qurishni oʻylayaptilar.. — Mirmuhsin — Meʼmor.
• Majlis boʻlgan joyda oʻsha gapirgan odamu yana bir necha kishi qoldi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroxlari.
• Yonimda yuz soʻm qoldi. Uyda koʻk choy qolmabdi. Ot agʻanagan yerda jun qolar. — Maxol. n
• Kelgusi asrga ikki qadam-gina yoʻl qoldi. S. — Ahmad — Yulduz. Qoʻqondan boshimni olib chiqib ketishdan boshqa choram qoshagan mening, aka! K. Yashin, Hamza.
• Yolgʻiz qolmoq. Jim qolmoq. Vijdon azobida qolmoq. Och qolmoq. Ish chala qoldi. Qurshovda qolmoq. n
• Fa-shistlarning oʻq, xanjari-la Talay yoshlar qoldi bepadar. — Gʻayratiy.
• Sodiq jiyanim, basharangmi, doʻlda qolgan tappimi ? — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Bu imorat otangizdan qolgan boʻlsa kerak? — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Bir parcha yer hammadan qoladi, oʻgʻlim. Hech kim qabriga orqalab ketmaydi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Ota-bobolardan qolgan udum bu, qizim. — K. Yashin — Hamza.
• Oʻzimam qiziqman-da, shu yom-gʻirdan qoʻrqib, maktabdan qolib oʻtirsam. E. Raimov, Ajab xishlox
• Eldan qolguncha erdan qolgan yaxshiroq, deb shuni aytsa ke-rak-da. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari. Issiq, yumshoq paxta qoplar, aravaning be-shik singari tebranishi.. kecha uyqudan dolgan Gʻulomjonni elitdi. M. Ismoiliy, Fargʻona t. o.
• Shoʻxlik-lari qoldi. Avvalgi yoʻtalishlari qoldi. Ishonch qolmadi. Sabr-toqat qolmadi. Yurishga madori qolmadi. n
• Surmaxon, pa-la-partishligingiz sira ham qolmadi, qol-madi-da! — B. Rahmonov — Yurak sirlari.
• Shaharga yana oʻttiz kilometr (yoʻl) qoldi. Poyezd joʻnashiga bir soat qoldi.
• Yuz oʻlim-dan qolganman. sht Oʻgʻrilardan bittasi tu-tildi.. qolganlari ham ushlanur, deb oʻylay-man. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Mariyamning baxtiga qarshi, amaki sil kasalligiga uchrab, ishdan qoldi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Kuloqdan ham qolganmisiz? Ilhom akamning ham da-raklari yoʻq, deyapman! — B. Rahmonov — Yurak sirlari.
• Ilgari katta naychi boʻlgan, keyin koʻzdan qolib, uyga qamalgan.. hamqishlogʻidan ham bir oz taʼlim olgan edi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Baloga qolmoq. Malomatga qolmoq. Tuhmatga qolmoq. Tashvishga qolmoq. n
• U ham kishilar oldida bu baxtsiz qizining taʼnasiga qolmasin. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Endi senlarning kasofatlaringga men qolamanmi? — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.
• Shu kunga qolishimga siz sababchi boʻldingiz, oyi. — B. Rahmonov — Yurak sirlari.
• Toʻydan qolmoq. Foydadan qolmoq. mm Bir yakshanba kuni Ahmadjon oshxonaga de-jur boʻlib, uyqudan qoldi. — A. Qahhor — Oltin yulduz.
• Yomgʻirda qolmoq. Oftobda qolmoq. Sovuqda qolmoq.
• Majlis qoldi. Toʻy kelasi oyga qol-di. Qolgan ishga qor yogʻar. — Maqol. m
• Damba masalasi keyinga qoldi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari. [
• Yusufbek hoji:] Oʻttiz ikki tangadan soliq yigʻ, emish.. Bir haf-tadan keyinga qolmasin, emish. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• U mendan besh marta qoldi.
• Hamma ish menda qoldi. Ish pulga qarab qoldi. n
• [Hoji xoda:] Hamma gap oʻzingizda qolgan. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.
• Osh pish-di, faqat uni suzish qoldi. a
• Endi., far-monni xalqqa tushuntirish, uning kerak-ligini, foydasini uqtirish qoldi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Nega har narsaga yetgan aqling shunga qolganda oqsaydir. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar. Koʻngli qolmoq q. koʻngil. Laʼnat tagida qolmoq Kimsaning nafratiga, laʼ-natiga, qargʻishiga duchor boʻlmoq. Menga (yoki senga, unga va sh. k.) qolsa Ixtiyor va sh.k. menda boʻlsa; mendan soʻralsa.
• Senga qolsa, xudoni ham yoʻq deysan. — A. Qahhor — Yangi yer.
• Oppoq oyingga qolsa, Kumush opangni ham birga olib ketmoqchi. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar. Oramizda (yoki oʻrtamizda) qolsin Sir saqlansin, hech kimga bildirilmasin.
• Yaxshi hamki bu gap oʻz oʻrtalaringizda qolib ketdi. — B. Rahmonov — Yurak sirlari. Orqada qolmoq 1) boshqalardan keyinda yurmoq, sudralmoq.
• Bular gap bilan boʻlib, xiyla orqada qolib ketishdi. A. Qahhor, Xotinlar
• Shunday qilib, boʻron bilan kelgan qiyinchiliklar or-qada qolib ketdi. Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli; 3) biror jihatdan boshqalar-ga nisbatan keyinda boʻlmoq, boshqalar yoki zamon darajasiga yetolmaslik.
• U mendan uch sinf orqada qoldi. Orqada qolgan mamlakat; — 4) kechikmoq — sekin yurmoq (soat haqida).
• Soatim uch minut orqada qolibdi\ — 5) biror kishining vafotidan keyin umr koʻrmoq — yashamoq.
• Bolalarim, iloyo orqamda qolinglar. Pulning (yoki foydaning) tagida qolmoq Koʻp pul (foyda) topmoq; pulga (foydaga) koʻ-milmoq. Qola bersa Undan keyin, shuning-dek.
• Avvali xudo, qola bersa, men uni uy-lantirib qoʻydim. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar. Quruq qolmoq q. quruq 8.

Manba: Vikilug‘at