qoqmoq

Ma’nolari

1. Mixlab yopishtirmoq, mahkamlamoq.
2. Urib ovoz chiqarmoq, taqillatmoq, dukillatmoq.
3. Yelkaga yoki orqaga kaft bilan se-kingina urmoq, shappatilamoq.
4. Urib, chertib, silkitib va b. yoʻl bilan ichidagi, ustidagi narsani tushirmoq, shu yoʻl bilan tozalamoq.
5. Urib yoki silkib, mevalarni tushir-moq.
6. Biror aʼzoni silkitmoq, qimirlat-moq.
7. Holdan toydirmoq, toliqtir-moq.
8. etn. Qoqim qilmoq, qoqim qilib "davolamoq".
9. Jonimni qoqay Aylanay, oʻrgilay, ta-saddugʻing boʻlay.

Misollar

• Pol qoqmoq. Otga taqa qoqmoq. Tomga tunuka qoqmoq. m
• Nima uchun devorlarga gilam qoqmadinglar — ? M. Ismoiliy, Far-gʻona t. o.
• Nima boʻldi-yu, hech kim bilan ken-gailmay.. pravleniyening eshigiga shunday bir eʼlonnoma qoqib qoʻydi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Hamma uxlaganda, u mulla-vachchaning hujrasini qattiqroq qoqsan-giz, hammasini koʻrasiz. — J. Sharipov — Xorazm.
• Samandarov.. qalamning orqasi bilan stolni qoqib, gʻovurni bosdi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• [Sharofat] Uyning narigi devorini qoqib, qoʻshnini chaqirish uchun oʻrnidan arang turdi. — H. Ziyoxonova — Arzanda.
• Kerishayot-gan jangchining yelkasiga panjasi bilan qoqib: -Ketdikmi, Dehqonboy! — dedi uzbek tilida bir jangchi. — N. Safarov — Jangchi shoir.
• Bobom meni qattiq quchib, qoʻli bilan orqamni bir-ikki qoqadi, tagʻin ishga tutinadi. — Oybek — Bolalik.
• Gilamning changini qoqmoq. Iliq qoqmoq. Burnini qoqmoq. Das-turxonni qoqmoq. Kiyimlarni qoqmoq. Tel-pakning qorini qoqmoq. m
• U etakka ila-shib qolgan paxtalarni qoqayotganda, boshi-dagi chopon birdan sirgʻalib, tushib ketdi. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.
• Imom, toʻpolon-da boshidan tushib, tuproqqa qorishgan sal-lasini qoqib-qoqib, qaytadan oʻrarkan, oʻz qavmiga vaʼz-nasihat qildi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Siz kelguningizcha, men koʻr-pachalaringizni qoqib, supurib qoʻyaman. — Mirmuhsin — Meʼmor.
• Jiyda qoqmoq. Olma qoqmoq. Shaftoli qoqmoq. n
• Salomatning onasi ellikboshi-ning bogʻidagi azim tup yongʻogʻini qoqayot-ganda, yiqilib yotib qoldi. S. Ahmad, Hukm.
• Men sizga aytsam, bahorda gul terib, kuzda oʻrik qoqib berib, koʻnglini olib yurdim. — P. Tursun — Oʻqituvchi.
• Qoshini qoqmoq. Qanot qoqmoq. n
• Shakar buvi belini ushlab, kiftini qoqqancha bobilladi. — H. Nazir — Tomosha.
• Rais darrov oʻrnidan turdi, bir qoʻlinr orqasiga qoʻyib, ikkinchi qoʻlini boshi uzra kamalak qilib, ikki-uch yelka qoqdi-da, shunday yoʻgʻon gavda-li boʻlishiga qaramasdan, bedanaday yoʻrgʻa-ladi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• -Yur biznikiga, — taklif etdi rais, — andak dam ol, birga ovqatlanaylik, mashina kishini qoqib qoʻyadi. — Oybek — O.v. shabadalar.
• Yoʻl qoqib, oʻzi adoyi tamom boʻlgan-u, keti-dagi Zulxumordan nomus qilganidan ham yoʻldan qolmay chidab boradi. — M. Mansurov — Yombi.
• Kecha meni ot qoqqan ekan, oʻrnimga kirishim bilan qotib uxlabman. — A. Qodiriy — Uloqsa.
• Hakka kelib choʻqisin, Mulla kelib oʻqisin, Qoqimchi kelib qoqsin, Koʻzing suv boʻlib oqsin. — "Folklor".
• Oʻtiring, aylanay, oʻtira qoling, jonimni qoqay. — M. Ismoiliy — Far-gʻona t. o. Jonini qoqmoq Jonini, oʻzini fido qilmoq.
• Tabassum-la ikki yosh yerga bo-qib, Ona xizmat qilardi jonin qoqib. — M. Alaviya. Im qoqmoq Bosh irgʻatib, im (imo) bilan ishora qilmoq.
• Seitov sekretarga "chaqiring", deganday im qoqdi. — "Mushtum".
• Qizlar "bu nima ekan", deb bir-birlariga im qoqishdi. — H. Nazir — Bir tup gʻoʻza. Kiprik qoqmoq 1) kipriklarni pirpiratib, koʻzni ochib yummoq.
• Sekretar qiz koʻzlarini suzib, bir-ikki kiprik qoqdi. S. Ahmad, Bosh ogʻ-rigʻi; 2) boʻlishsiz shaklda — uxlamaslik, koʻz yummaslik.
• Tong otganda kiprik qoqmasdan, Tagʻin qir bagʻrida hozir boʻlaman. — Mirtemir. Mijja qoqmaslik ayn. kiprik qoqmoq 2.
• Boʻron boʻlib, kuchli yomgʻir quydi, brigadir mijja qoqmay dala aylandi. — "Oʻzbekiston qoʻriqlari". Miyani (yoki quloq-miyani) qo-qib qoʻlga bermoq Koʻp gap gapirib, javrab, joniga tegmoq.
• Toshkentdan yap-yangi mashina olib kelishi haqida maqtanaverib, miyamiz-ni qoqib qoʻlimizga berdi. — I. Rahim — Zango-ri kema kapitani.
• Birodarlar, Rixsiyev qu-loq-miyamni qoqib qoʻlimga berdi.. — T. Murod — Ot kishnagan oqshom. Ogʻziga qoqmoq (yoki urmoq) Gapini boʻlmoq, gapirtirmaslik. Darsiga tushunmay savol bersang, darrov ogʻzingga uradi. R. Azizxoʻjayev, Yashil chayla. Sim (yoki telefon) qoqmoq Telefon orqali soʻzlashmoq; telefon qilmoq.
• Is-fandiyorga sichqonning uyasi ming tilla boʻldi. U ketma-ket Toshkentga sim qoqar edi. S. — Siyoyev — Avaz.
• Murodova Qosimovga, Qosimov esa boshqarmaga telefon qoqa boshladi. — I. Rahim — Ixlos. Tanda qoqmoq kam qoʻll. ayn. tanda quymoq 2. q. tanda.
• Tikuvchilik arteli-ga tanda qoqaverib, ishdan qoladigan boʻldi.. — Gʻayratiy — Dovdirash. Chetga qoqmoq Nazar-pisand qilmaslik, pastga urmoq.
• Keyin Gul-norga xudo beradi, u erka-arzanda xotin boʻlib.. koʻngliga nima kelsa, shuni qiladi, bizni har narsadan chetga qoqadi, balki boshimizda yongʻoq chaqadi. — Oybek — Tanlangan asarlar. Etak qoqmoq Bahridan oʻtmoq; kechmoq.
• -Tortaver aravangni oʻzlaring! -dedim-da, etak qoqib chiqib ketdim. — M. Abdukarimov — Chigal yozildi.
• Koʻnsa, koʻndi, koʻnmasa, etagimni qoqib chiqaman-ketaman. S. Ahmad, Ufq. Eshik qoqmoq 1) eshik ta-qillatmoq.
• Mashinadan tushib, oʻymakorli jigarrang bir eshikni qoqdim. U. Nazarov, Odamlar; 2) yaqinlashib qolmoq, yaqinlashganidan (kelganidan) xabar bermoq.
• Ilgʻorlar uchun buyruq kuzda berilgan edi.. bahor eshik qoqyapti, "qanisiz, opa?" deydi. N. Safarov, Xadicha Ahrorova. Qanot qoq-moq q. qanot 1.
• Oʻy-xayolim Vatan boʻylab qoqadi qanot! — Yo. Mirzo — Oʻgʻil mehri. Quloqqoqmoq 1) quloq solmoq. Yoshlaringga arz etarmish-san: "Qachon tugar yorimning jangi?" Yosh demishki: "Gʻarbga quloq sol, Kelayotir zafar ohangi". T. Toʻla; 2) qulogʻiga yetkazmoq; ayt-moq.
• Dono xalqimiz ham bu haqda hamisha qulogʻimizga qoqib turadi: "Goʻzallik yuzda emas, aqlda!" — M. Ismoiliy — Insonda hamma narsa goʻzal boʻlishi kerak; 3) eʼtiroz bil-dirmoq, qarshilik qilmoq.
• Hoji ona me-ning onam boʻladi! Kimki onamning soʻziga quloq qoqsa, xafa qilsa, unday xotin menga - taloq. Hamza, Boy ila xizmatchi.
• Jon-keldi, oʻlib turgan ekan, quloq qoqmay, xoʻp dedi. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Ichkari uydaoʻti-rib, mahsilarga shon qoqadi, shondan tu-shiradi, pardozlaydi, qoragul, lok surkaydi. — Oybek — Tanlangan asarlar.

Kelib chiqishi

1 Zarb bilan kiritmoq (qo-ziq, mix kabilar haqida). ◆ Yerga qoziq qoq-moq. Yogʻochga mix qoqmoq. shya Ungur chuqur-lashgan sari qoziqlar shu zaylda qoqib borilsa, yoʻldan adashmaymiz. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha. Unsin

Manba: Vikilug‘at