qurimoq

Ma’nolari

1. Hoʻl, namliqdan xoli boʻlmoq, quruq holga kelmoq (q. quruq 1).
2. Suvi tugamoq (suv obʼyektlari haqida).
3. ayn. quruqshamoq.
4. Rivojlanish, koʻkarishdan toʻxtamoq; zid. koʻkarmoq.
5. Butunlay tugamoq, yoʻq boʻlmoq; bit-moq.
6. Yostigʻi qurimoq Biror hodisa, sabab tufayli hayotdan koʻz yummoq; oʻlmoq (odatda koʻpchilikka kelgan oʻlimga nisbatan qoʻllanadi).

Misollar

• Hoʻl boʻlgan kiyimlari oftobda tez quridi. Ar-ralab, yorib, taxlab qoʻyilgan oʻtinlar yaxshi quridi. n
• Gʻulomjonlar.. oftobda qurib, taxta oralari katta ochilib qolgan bir tabaqali eshikni taqillatishdi. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.
• Ipga chizilgan jam-billar qurib, qovjirab qolgan edi. — S. Zun-nunova — Olov.
• Qoʻltigʻidan qogʻozga oʻralgan, qurib tolqonlangan nosini olib, til osti-ga otdi. — Oybek — Quyosh qoraymas.
• Orol dengizi qurib bormoqda. Yaxshi soʻzdan moy eriydi, Yomon soʻzdan soy quriydi. — Maqol. ■■
• Yozda chashma qurib ketdi.. — "Gulnorpari".
• Ogʻzi qurimoq. m Gapiray desa, ogʻzi ochilmaydi, lablari qu-rib, bir-biriga yopishib qolganday. "Sharq yulduzi".
• Ogʻrib qoldi uning nozik bellari, Hofizlarning qurib qoldi tillari. — "Mali-kai ayyor".
• Ekilgan koʻchatlarning baʼzi-lari quriyapti. Qurigan gul. Maysalar suv-sizlikdan quridi. Yashin urgan sada quriy boshladi. Chinor chirimas, archa qurimas. — Ma-qol. n
• [Yoʻlchi] Ekini qurib qaqragan kam-bagʻal dehqonlarga doʻq qilib, gʻalva koʻtarish-dan nafratlanar edi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Majnuntolning qurib tushgan shox-lari hovuz boʻyida ivirsib yotar edi. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.
• ..koʻchani kesib oʻtgan kichkina ariq labidagi yarmi qurigan katta tol panasiga oʻzini oldi. — S. Zunnunova — Koʻk chiroqlar.
• Mushukka qanot bitsa, sichqon zoti quriydi. — Maqol. hi
• Lutfullaning kulbasi qurib, qoʻlga ilinadigan hech narsa qolma-di. — Mirmuhsin — Gʻurbatdagi odam.
• Agar qish-loqda oriyati butun erkakning urugʻi qurib ketgan boʻlsa, mana, oʻzim gaplashaman sen bilan. — N. Norqobilov — Toʻqnashuv.
• Shundoq ham koʻp odamlarning yostigʻi quridi. — "Yoshlik". Iligi qurimoq ayn. iligi puchaymoq q. ilik. Ichi qurimoq Biror narsaning boʻlishini, unga erishishni, bilishni juda-juda istamoq, uni sabr-sizlik bilan kutmoq.
• Lekin oʻzining ichi qurib, yosh boladay quvongisi, quvonib, butun Dalvarzintepaga ovoza qilgisi kelar edi. — M. Mansurov — Yombi.
• Ichim qurimasa, aytarman kimligini. Mirkomilga aloqador gap bu. — M. Mansurov — Yombi. Shoʻri quridi q. shoʻr. Qurib qolibdimi (yoki qolganmi)? qu-rib ketibdimi (yoki ketganmi)? Boshqasi yoʻqmi, topilmaydimi, topilmay qoldimi?
• [Xotin:] Xudo koʻtarsin sen megajinni! Ikkita bolam bor! Boʻydoq yigit qurib ketganmidi? A. — Qahhor — Mayiz yemagan xotin.
• Otam bilan onamning rizoliklari uchun shundan boshqa sabab qurib qolganiga nima deyishimni ham bilmayman. A. — Qodiriy — Oʻt-gan kunlar. Qursin yoki qurib ketsin qargʻ. Oʻlsin, yoʻq boʻlsin.
• Menga tengqur boʻlol-maysan, Koʻngliginang qurib ketsin. — Poʻl-kan.
• Qurib ketgur shu oʻtinning tutuni biram achchiq ekanki! A. — Qahhor — Asror bobo.

Manba: Vikilug‘at