rostlamoq

Ma’nolari

1. Toʻgʻrilamoq, tiklamoq. Besh-oʻn yigit shoxariq, oʻqariqlarni rost-lab, tut tagiga chiqishdi. I. Sham sharov, Koʻrk meʼmorlari.
2. Ishini, xoʻjaligini oʻnglamoq, tiklab olmoq.
3. Tartibga solmoq, tuzatmoq.
4. Nafasini rostlamoq 1) dam olib, na-fasni joyiga keltirmoq.
5. Adabini bermoq, boplamoq.
6. Qurilma, mexanizm va shu kabilarni toʻgʻri ishlaydigan holga keltirmoq, sozla-moq. Tormozlarni rosshlamoq.
7. Juftakni rostlamoq q. juftak.

Misollar

• U institutni bitirgach, oʻzi-ni ancha rostlab oldi.
• Qilich bo-tir shoshilmasdan oʻzini rostlab olib, uyga kirsa, Oqbilak oyim uxlab yotipti. — "Er-taklar".
• Salomat nafasini rostlab, yana yoʻl yurdi. — S. Ahmad — Hukm; 2) oʻzini oʻnglab olmoq.
• Polk komandiri, dushman nafasini rostlab olmasdan turib, qarshi hujumga oʻtish toʻgʻrisida buyruq ber-di. — A. Qahhor — Oltin yulduz. Qaddini (yoki belini) rostlamoq 1) qaddini koʻtarmoq, tiklamoq; gʻoz turmoq.
• Birov eshitib qoli-shidan choʻchiganday, sekingina uf tortdi-yu, qaddini rostlaboʻtirdi. Oʻ. — Hoshimov — Qalbingga quloq sol.
• Sherzod qaddini rostla-di-yu, ichkariga kirib kelayotgan mudirni koʻrdi. Oʻ. — Hoshimov — Nur borki, soya bor. Sanobar ahyon-ahyonda qaddini tiklab, belini royepiab olardi-da, yana jadal terishga tushib ketardi. M. Xayrullayev, Koʻngil; 2) oʻzini, xoʻjaligini tiklamoq, oyoqqa tur-gʻizmoq.
• Toshkentimizning qayta tiklanib, qaddini rostlashida xalqlar doʻstligi.. nimalarga qodir ekanini ham butun olam koʻrdi. — R. Fayziy — Taʼzim; 3) barpo boʻlmoq, qurilmoq.
• Binokor qadami yetgan joy tez obod boʻladi, ulkan zavod-fabrikalar qaddi-ni rostlaydi, ishlab turgan korxonalarning qudrati ortadi. — Gazetadan.
• Shosh-may tur, seni bir rostlayki, dunyoga kel-ganingga yuz pushaymon qil. — Hamza — Maysa-raning ishi.
• Kishi-lar yetib kelganlarida, jinoyatchilar alla-qachon juftakni rostlab boʻlishgan, hovlida esa jabrlanuvchi Sharofat opa dagʻ-dagʻ tit-rab turardi. — "Mushtum". [Ortiq:] -Hushyor boʻlib yotasan, bugun kechasi juftakni rost-laymiz. M. Mansurov, Yombi. Ogʻiz rostlamoq 1) ayn. ogʻiz juftlamoq q. juftlamoq; 2) ogʻziga olib bormoq, toʻgʻrilamoq.
• Haydar ota shuni [chilimni] soʻray, deb endi ogʻiz rostla-gan edi, kampirga koʻzi tushib qoldi. — A. Qahhor — Asror bobo.

Manba: Vikilug‘at