tez

Ma’nolari

1. \f. — oʻtkir, keskir; oʻyuvchi, ach-
2. chiq; sanchiluvchan; ziyrak, sezgir; ildam, jadal; chaqqon] 1 Oradan koʻp vaqt oʻtmas-dan, oz (qisqa) vaqt ichida; darrov, tezda.
3. Tez kunda (yoki kun ichida), tez orada, tez fursatda (yoki fursat ichida) Oradan koʻp vaqg oʻtmasdan, ozgina vaqt oʻtgandan keyin, qisqa fursatda, oz mudsatda.
4. Darhol, shu topda, shu on, zudlik bilan.
5. Tez aytish Oʻzbek xalq ogʻzaki ijodining yanglishib ketish mumkin boʻlgan qofiyadosh, oʻxshash soʻzlarning jumlalarini adashmay, tez talaffuz qilishdan iborat bir turi. Tez boʻl Vaqt oʻtmasdan, darrov harakat qil, imillama.
6. Meʼyordagiga nisbatan oldinroq, il-gariroq.
7. Katta surʼat bilan, shaxdam, jadal.
8. sft. Darrov achchigʻlanib, qizishib ke-tadigan, serjahl, jizzaki.
9. Jahli (yoki achchigʻi, feʼli) tez Darrov achchigʻlanib, qizishib ketadigan, serjahl, jizzaki.
10. Juda tez ishlaydigan, tezkor.
11. Zehni tez Zehni, aqli oʻtkir, tez fahm-lab oladigan, farosatli. Tez yordam Ogʻir bemorlarga shoshilinch yordam koʻrsatish xizmati.

Misollar

• Majlis tez tugadi. Bola oʻqish-yozishni tez oʻrgandi. Voqealar tez rivojlanmoqda. Shosh-masang, tez yetarsan, shoshgandan oʻzib ke-tarsan. — Maqol. m
• Bordi-yu, koʻklam seryom-gʻir kelgudek boʻlsa, yer tez yetilmaydi, ekin kechikib ketadi. — N. Safarov — Xadicha Ahro-rova.
• Havo ayniyapti, ukajon. Bunaqa havoda choʻqqiga chiqish xavfli, Togʻda qorongʻi tez tushadi. — H. Nazir — Soʻnmas chaqmoqlar.
• Azalda taqdi-rimiz qora bitilgan ekanmi, tez kunda boshimizga ogʻir kunlar tushdi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Soraxon tez fursat ichida uning koʻnglidan Munisxon ishqini yuvib chi-qardi. — A. Qahhor. Sarob.
• Naq peshin vaqtida Yormat choy-non olib keldi, ularni yerga qoʻymasdan, Yoʻlchini ko-uudu: -Tez chiqing-ye.. kunning issigʻini se-zasizmi?! — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Kudrat tez javob aytolmadi. Singlisini, shu bilan birga oʻzini ham yupatish uchun bahona axtar-di. — H. Nazir — Soʻnmas chaqmoqlar.
• Boy tez fahmladi-da: -Shundaymi, jiyan, — deb kuldi. Oybek, Tanlangan asarlar.
• Yuring, tez boʻling. Hamro opam betob boʻlib qoldi. — Tuygʻun — Zulfizar.
• Bola otasining soʻzlaridagi maʼno-ni durust tushunmagani uchun bunchalik tez va oson "xoʻp" dedi. — P. Qodirov — Yulduzli tunlar.
• Sidiqjonning onasi Xadicha xola umrini xorlik-zorlik tortib oʻtkazgan hamma kishilarday tez qarigan.. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Tez ishlamok,, Tez yurmoq. Tez oʻqimoq. m
• Soy un-cha katta boʻlmasa ham, nihoyatda tez oqar, "qulq-qulq" etgan tovushlar suv ostida katta-katta toshlar yumalayotganini bil-dirib turar edi. — A. Qahhor — Oltin yulduz.
• Yillar shu qadar tez oʻtardiki, ha-huv de-guncha u oltmishdan oshib, paygʻambar yoshiga yaqinyushmoqda.. — Mirmuhsin — Meʼmor. U,Dil-barga yetib olish uchunmi yoki qattiq haya-jonga tushganidanmi —
• tez qadam tashlay boshladi. — "Guldasta".
• Juda tezsiz-da, Ahmadjon, berdisini eshitmay boʻgʻasiz-a! — S. Karomatov — Hijron.
• E.. men bu ishga ara-lashmas edim, bu yigitning oʻzi tezroq. — N. Safarov — Uygʻonish.
• Shommi kalning jahli juda tez boʻlib, yuragida kek saqlovchi kishi edi. — J. Sharipov — Xorazm.
• Doshaning achchiqlari tez, asabiy mijoz ekanliklarini aytib oʻtgan edim. — M. Muhammadjonov — Turmush urinish-lari.
• Xotining, bunaqa feʼli tez ekan, [bo-lani] olib ketmagani ham durust. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. Tili tez Tezda qi-zishib, bidillab ketadigan, gap bermaydi-gan.
• Oh, oʻgʻlim, yoshsan, tiling tez, oʻng-tersi-ga qaramay gapiraverasan. — Shuhrat — Jannat qidirganlar.
• Juda tez usta.
• Tez yordam mashinasi. Tez yordam cha-qirmoq. n
• Hamma shahar va tumanlarda tez yordam stansiyalari ishlab turibdi. — Gazetadan.

Manba: Vikilug‘at