tish

Ma’nolari

1. Ovqat yeyish, tishlash, chaynash, tutib turish uchun xizmat qiladi-gan aʼzo.
2. Tish yormoq 1) tishi koʻrina boshlamoq, chiqa boshlamoq (yosh bola, goʻdak haqida); 2) gap bilan bildirmoq, ogʻiz ochmoq; aytmoq.
3. Qurol, asbob, mashina qismlari va shu kabilarning (tishga oʻxshash) oʻtkir, uchli qismi.

Misollar

• Kurak tish. Oziq tish. Fil tishi. Tilla tish. Tish choʻtkasi. Tish pastasi. Tish doktori. Tish tozalamoq. Tish qoʻymoq, Tishni sugʻurmoq (olmoq). m
• Juvon yelkasi osha Si-diqjonga qarab, oppoq, marjondek tizil-gan tishlarini yarqiratib iljaydi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Bu toʻgʻrida qoʻshnimizga tish yorgan edim, u: -Bitta-yarimtasining tomogʻini moyla-mabsiz-da, — dedi. — "Mushtum".
• Taransevning allaqayoqqa bosh olib ketganidan xabardor boʻlsa ham, birovga tish yormadi. — "Mushtum". Tishi chiqmoq Maʼlum soʻz yoki soʻz birikmasi bilan birikib, soʻz (soʻz birikmasi) bil-dirgan ish-faoliyat, sohada ulgʻayganlikni, tanilganlikni bildiradi.
• ..kechagina shinel kiygan Chernetsov, harbiyda tishi chiqib, har-biyda balogʻatga yetgan kapitanga taktika-dan dare bermoqchi, deboʻyladi. — I. Rahim — Chin muhabbat.
• Olgʻirlik bilan tishim chiqdi, behuda gaplar bilan tilim burro boʻldi. — "Mushtum". Tishi oʻtmoq Mohiyatiga tushun-moq, aqdi yetmoq, hal eta bilmoq.
• Gazeta yoki kitob oʻqiganida, ayniqsa, texnikaga oid broshyuralarni oʻqiganida, baʼzilariga tu-shunmayapti, oʻzining taʼbiri bilan aytgan-da, tishi oʻtmay qolyapti. — R. Rahmonov — Tinib-tinchimas. Tishida (yoki tishining ka-vagida yoxud orasida) saqlamoq Nihoyatda ehtiyotlik bilan (kimsaga bildirmay, koʻr-satmay) saqdamoq.
• Lekin bir iloj qilib tishimda saqlayman uni. — Oybek — O.v. shabadalar.
• Ma, ol. Biror kuningga yarab qolar, tishimning orasida saqlab yurgandim. — "Mushtum".
• Afandining tish kavagida asrab yurgan yuz tanga puli bor edi. — "Latifalar". Ti-shini tishiga qoʻymoq Bor kuch-imkoniyat bilan oʻzini tutmoq, chidagan holda tutmoq.
• Nojoʻya gaplarni boshingizdan chiqarib tash-lang, akasi jonidan, unaqa vaqtlar oʻtib ketgan, tishni tishga qoʻying-da, dam boʻling, bosti-bosti qilib yuboramiz. — A. Muxtor — Opa-singillar.
• Tagʻin ham farzand ekan. Ti-shimni tishimga qoʻyib kuzatdim. — "Mushtum". Tishini qayramoq Tayyorlanmoq, biror narsa uchun oʻzini chogʻlab turmoq.
• Yoʻlchi tishini qayrab, boyvachchaning koʻkragiga bir musht tushirdi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Tishing-ni qayrab tur, uka, sal qoʻl boʻshasin, katta toʻy qilib beraman. — Oybek — O.v. shabadalar. Tishining oqini koʻrsatmoq (Tishini koʻr-satib) irjaymoq, ishshaymoq, tirjaymoq.
• Shunday tabarruk odamga qaysi betim bilan tishimning oqini koʻrsataman? — M. Ismoiliy — Fargona t. o. Tish-tirnogʻi bilan Qati-yat bilan, butun imkon bilan.
• Tish-tirno-gʻim bilan shu yerda, shu bolalarning sevgan oʻqituvchisi boʻlib qolishga tirishaman. — P. Tursun — Oʻqituvchi.
• Arraning tishi. Qirgʻichning tishi. Taroqning tiishari. Omochning tishi, yash Avvalgi yil-larda ham traktor ishlardi, bolalar tush-magur tishini sayoz botirishardi, hozir unaqasi yoʻq. — S. Mahkamov — Kagga rulda.
• Tosh omochning tishi shakliga kirganda, polvon koʻrib maʼqulladi.. — A. Qahhor — Koʻr koʻzning ochilishi.
• Ammo chigʻiriq oʻqining tishi chi-gitni chaynagan choqda ishchilarning aylan-tirishga kuchi yetmas va quloqni chappa ay-lantirib, qaytadan oldin bosishga majbur boʻlar edilar. — S. Ayniy — Qullar.

Manba: Vikilug‘at