tiymoq

Ma’nolari

1. Biror ish-harakatdan toʻx-tatmoq, undan oʻzini yoki kimsani qaytar-moq; bosmoq, erk bermaslik.
2. Kutib, kutkilab, tergab yoʻlga solmoq; nojoʻya ish, yoʻl va shu kabilardan qaytarmoq: tergamoq.
3. Ogʻzini (yoki tilini) tiymoq 1) biror narsa deyishdan, gapdan oʻzini tutmoq, ga-pirishdan toʻxtamoq, ogʻziga erk bermaslik.

Misollar

• Koʻz yoshini tiy-moq. Koʻzing ogʻrisa, qoʻlingni tiy; iching ogʻrisa, nafsingni tiy. — Maqol. m Ubeixti-yor yenglarini shimararkan, kichkinagina gav-dasida tiiib boʻlmas kuch paydo boʻlgandek edi. A. Muxtor, Tugʻilish.
• Siz otamisiz, nimasiz axir, oʻgʻ-lingizni tiyib olish sira esingizga keladi-mi?A. — Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Yaxshi otadan yomon bola tugʻilsa ham boʻlar ekan. Otasi qandayin nozanin juvon toʻgʻri kelsa ham, koʻz qirini tashlamas edi. Bu bebosh boʻlib ketdi, tiyadigan kishisi boʻlmadi. — Oydin — Mard-lik — mangulik.
• Hoy bola, tilingni tiy! n
• Komila ham ha-zil bilan javobga hozirlandi-yu, yana tilini tiydi. — Oybek — O.v. shabadalar.
• Yigitcha.. cholga dashnom berib borardi, ogʻzini tiyadi-ganga oʻxshamaydi. — "Mushtum"; 2) gapirtir-may qoʻymoq — gapirishdan toʻxtatmoq, gapir-maslikka majbur qilmoq.
• \Elmurod:\ Koʻp alam oʻtganidan tilim shunaqa yomon boʻlib qolgan. Xoʻjayinlar urib-soʻksalar ham, ti-limni tiya olmadim. — P. Tursun — Oʻqituvchi.
• Ogʻzini tiyib qoʻyolmaysizlarmi?! — I. Rahim — Ixlos. Oʻzini tiymoq Biror harakat-holat-dan oʻzini tutmoq, saqlamoq; tiyilmoq. Sho-jalil yana "Odam emasman, yuz nima qiladi menda?" demoqchi boʻldi-yu, oʻzini tiidi. Yu. Shomansur, Qora marvarid.
• Qarsak chalish-dan oʻzini tiyib, odamlarga boqib jilmayar edi. — N. Safarov — Olovli izlar. Qadamini tiymoq Biror joydan qadamini uzmoq, bo-rish-kelishni toʻxtatmoq. [
• Olaxoʻja) Gapni ginaxonlikdan boshladi: -Juda qadamingni tiyib qoʻyding. Kelib, togʻangdan, holing qalay, deb surishtiray ham demaysan-a. — P. Tursun — Oʻqituvchi.

Manba: Vikilug‘at