tuxum

Ma’nolari

1. Urgʻochi parranda, toshbaqa va b. baʼzi hayvonlarnnng bola ochish uchun qoʻyadigan, qobiq bilan oʻralgan jinsiy yumurtqasi va shu narsa — tarkibida barcha oziq moddalariga ega boʻlgan taom mahsuloti sifatida.
2. Anqoning tuxumi q. anqo.
3. Jinsiy hujayra.
4. bot. Urugʻ.
5. Nayel, avlod, zurriyot, zot.
6. Tuxmi odam (yoki inson) Odam zoti. Sultonim, bir kun boʻlgan odam, bir kun oʻla-di, tuxmi odam boshida shu savdo bor. "Gu-lixiromon". Tuxumini quritmoq (yoki qir-moq) Butunlay yoʻq qilmoq.
7. Umuman, yuzaga keltiruvchi narsa, urugʻ.

Misollar

• Tovuqning tuxumi. Oʻrdakning tu-xumi. Tuxum qilmoq. Qovurilgan tuxum. Tuxum yutmoq.
• Nimasini su-rishtirasiz, mulla aka, xoʻjayinlar orasi-dan epaqaga keladiganini qidirish anqoning tuxumini qidirish bilan barobar ekan.. — Oybek — Tanlangan asarlar. Tuxum bosmoq 1) tuxum qilish uchun moyak ustida oʻtirmoq.
• Bundan rosa un yil burun mana shu boloxo-nadagi qaznoqda tuxum bosib yotgan farangi tovuq birdaniga qoqolab, tom orqasiga — Sobirjon qorinikiga uchib tushdi. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) joʻja ochish uchun maʼlum vaqt tuxumlarga bagʻrini berib yotmoq.
• Soʻrining burchagiga in qurgan musichaning tuxum bosib yotganini kuzatdi. Gazetadan; 3) hech bir ish qilmay, uydan eshikka chiqmay yotmoq, loqayd yura-vermoq.
• Rahim tagʻin chetga surilardi, balki yana chakagini bogʻlab, uyda tuxum bosib qolardi. — H. Nazir — Soʻnmas chaqmoqlar. Tuxum bostirmoq Joʻja ochib chiqarsin uchun, kurk boʻlgan tovuqning ostita tuxum qoʻymoq.
• Komiljon bostirgan tuxumlar joʻja boʻl-may, palagʻda chiqib qoldimi ? — I. Rahim — Ixlos. Tuxum ochmoq Tuxum bosib yotib, joʻja chiqarmoq. Tuxum urishtirmoq (yoki oʻynamoq) Pishgan tuxumlarni bir-biriga urib, kim-niki sinmay qolishga oʻynamoq.
• Ikki ariq-ning atrofiga choyxonalar ochilardi.. Qi-morbozlik boʻlardi, mozorlardan shayx va qalandarlar kelardi.. tuxum oʻynashardi, soʻngra mastbozlik. — I. Rahim — Ixlos. Tuxum-ga kirmoqTuxum qila boshlamoq.
• Tovugʻimiz tuxumga kirib qoldi. Tuxumdan chiqmoq 1) guxum qilmay qoʻymoq; 2) tuxumni yorib chiq-moq, joʻjalamoq. Tuxumi ogʻziga kelmoq (yoki tiqilmoq) Juda ziq, tang ahvolda qolmoq.
• Oxiri tuxum ogʻziga kelganda, "ha boʻl, ha boʻl"ga tushib, shoʻr yerning yarmini ham yuvol-madik. — "Mushtum".
• Tuxum yoʻli. Tuxum hujayrasi.
• Oshqovoqning tuxumi.
• Tuxumi qurigan hayvonlar. n
• Koʻk qurt! Yomon ofat. Gʻoʻzaning zavoli. Tezda tuxum-tu-xumini quritish kerak. — R. Azizxujayev — Yashil chayla.
• Oʻlsam oʻlayin, odam tuxumidan qoʻrq-mayman. — "Oysuluv".
• Agarda najo-timiz qipchoq tuxumini quritishda boʻlsa, meni ham ossinlar! — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar. U [
• Davlatyor] figʻon chekayotir: -Seni oʻldirganning tuxumini qiraman, akajonim! — P. Tursun — Oʻqituvchi.
• Agar siz nafsilamrga qarasangiz, ikki xalqni bir-biriga sovuq koʻrsatib, adovat tuxumini sochib keluvchi bir necha-gina odam bor.. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.

Kelib chiqishi

\f. chtuxum - urugʻ, tuxum; avlod, nayel; sperma

Manba: Vikilug‘at