tuya

Ma’nolari

1. Bir yoki ikki oʻrkachli, juft tuyoqli, asosan, yuk tashish uchun xizmat qiladigan, suvsizlikka chidamli sutemizuvchi ish hayvoni.

Misollar

• Tuyalarni haqli ravishda sahro kemalari deb atashadi. — Gazetadan
• Bazi kunlari [Yoʻlchi] koʻmir saroyga tushib, koʻmir, tappi, xashak keltirgan qozoqlarning tuyalarini xaridorning uyiga yetaklaydi. — Oybek — Tanlangan asarlar
• Suvsizlikni tuya koʻtaradi.. — Abdulla Qahhor — MastonBaqiroq tuyaning bori yaxshi - oila, jamoa kabilarda tergab, kutkilab yoʻlga solib turadigan ota-ona, rahbar, yoshi ulugʻ kishiga nisbatan qoʻllanadigan maqol.
• Baqiroq tuyaning bori yaxshi, deydilar. Ota-ona borligida bolalar bir-birlari bilan ahil boʻladilar.. — I. Ahmedov — Ogʻir operatsiyaKambagʻalni tuyaning ustida it qopar - kambagʻal, nochor shaxsning ishi yurishmasligi, har qanday sharoitda ham unga nimadir pand berishini bildiradigan maqol.
• Kambagʻalni tuya ustida it qopsin ekan-da?! — Mushtum"Nonini tuya qilmoq - birovning narsasi, ulushi va shu kabilarga sherik boʻlmoq, undan oʻmarmoq.
• Ishonamizki.. goʻdaklar nonini tuya qilib kelayotgan Unsin Boltaboyevani ogʻir tashvishdan tez xalos etib, u bilan uzil-kesil gaplashib qoʻyadigan mardi maydon topilur. — Sh. Tohirov — Teshik tomoq
• Qachongacha mahalla hisobiga kayfu safo qilib, xalq nonini tuya qiladilar. — GazetadanOt bilan tuya boʻlarmidi - u qadar katta, koʻp emaslikni bildiruvchi ibora (summa, narsa haqida).
• Jonfigʻon mukofotni oʻz gazi bilan oʻlchagani uchun bunga ham uncha parvo qilmabdi - olgan mukofotiga "ot bilan tuya boʻlarmidi", debdi. — Abdulla Qahhor — Qanotsiz chittakTuya goʻshti yegan - biror ish, narsaning bitishi, amalga oshishi juda sudralishi, choʻzilishini qayd etuvchi ibora.
• Tuya goʻshti yegan teatr. — "Mushtum"Tuya koʻrdingmi - yoʻq - koʻrmoq.
• Tuya boʻlsa ham, dumini koʻrsatmay yutib yuborib, tuya koʻrdingmi - yoʻq, deb bezrayib turaveradiganlar chiqib qoldi. — "Mushtum"Tuya choʻksa, joy topar Oʻtiruvchilar tigʻiz, zich boʻlgan holat-larda yana boshqa kimsa oʻtirishni xohlasa, joy topilishini, sigʻishini qayd etuvchi ibora.
• Eshikdan birin-ketin odamlar kirar.. soʻngra "tuya choʻksa, joy topar" qilib, u yer— bu yerga siqilib oʻtirardilar. — P. Tursun — Oʻqituvchi. Tuya hammomni havas qilganday Oʻziga xos va mos boʻlmaydigan, yarashmay-digan urinish, intilish, orzu qilish ho-latiga nisbatan qoʻllanadigan ibora.
• Tuya hammomni havas qilganday, senga kim koʻyib-di bunday ishlarni. yaya Raisliging oʻzingga buyursin. Men tuya emasmanki, hammomni orzu qilsam. — T. Malik — Ajab dunyo. Tuyani yutib, dumini koʻrsatmaydi Har qanday katta (koʻp) narsani ham oʻzlashtirib, undan nishon, iz qoldirmaslikni bildiruvchi ibora.
• Hoziru tomogʻining qurtini oʻldirish uchun tuya boʻlsa ham, dumini koʻrsatmay yutib yuborishdan toymaydi. — "Mushtum".
• Tuyani yut, lekin dumi ogʻzingdan koʻrinib turmasin. — Oybek — O.v. shabadalar. Tuyaning dumi yerga tekkanda (yoki yetganda) Roʻyobga chiqmaydigan, amalga osh-maydigan ish, quruq vaʼda ekanlikni bildiruvchi ibora.
• Hasan soʻfi: -Suv chiqadi-yu, lekigin boyga yarasha chiqadi. Bu suvdan bizga tuyaning dumi yerga yetganida tegadi, - dedi. — M. Ismoiliy — Fargona tong otgunchaHayt degan tuyaga mador Kichikkina hissa, hatto bir ogʻiz soʻz ham yordam boʻlishini qayd etuvchi maqol.
• Ish sensiz toʻxtab qolmaydi, ammo hayt degan tuyaga mador, - dedi.. — A. Muhiddin — Inson qalbi otash

Manba: Vikilug‘at