urmoq

Ma’nolari

1. Qoʻl yoki biror vosita bilan zarb bermoq.
2. Kaltaklamoq, doʻpposlamoq.
3. Tigʻli qurollar (qilich, nayza, nish-tar) bilan solmoq (sanchmoq, tiqmoq, chop-moq).
4. Moʻljalga olib tegizmoq; otmoq.
5. Tegmoq, urilmoq.
6. Shiddat bilan yogʻmoq.
7. Bir narsa orasiga, ichiga solmoq, joy-lamoq; berkitmoq.
8. Yuvib oʻpirmoq, yemirmoq, buzmoq.
9. Zarb bilan harakat qilmoq, tepmoq.
10. Ayrim soʻzlar bilan qoʻllanib, shaxs yoki narsaga shu soʻzlar bildirgan narsaning taʼsiri oʻtishi maʼnosini bildiradi.
11. Loy, kesak, gʻisht va shu kabilarni tartib bilan termoq; terib, qalab, biror narsa qurmoq, bunyod qilmoq.
12. Solmoq, qoʻymoq, bosmoq.
13. Oʻzini biror joyga olmoq.
14. Toʻla isteʼmol qilmoq; yemoq, ichmoq.
15. Oʻz foydasiga olmoq, oʻziniki qil-moq; oʻgʻirlamoq.
16. Tanqid qilmoq, qoralamoq.
17. J.k. bilan kelgan baʼzi otlarga bogʻ-lanib, nimanidir shu otdan anglashilgan joygacha yetganligini bildiradi.
18. Baʼzi soʻzlar, jumladan, mustaqil koʻllanmaydigan soʻzlar bilan birikib, shu soʻzlar anglatgan narsaning yuz berishi, boʻlishi maʼnosini bildiradi.
19. Miqsor (sanoq) sonlar bilan qoʻl-lanib, shu son bildirgan yoshga kirganlik maʼnosini bildiradi.
20. aftidan, yetmishlarni urib qoʻygan kampir oʻtirardi. N. Fozilov, Diydor.
21. Balo urmoq Biron-bir shikayet yemoq, yomonlikka uchramoq.

Misollar

• Bola itni urdi. tl Ota piyemiya; yugurib kelib, boshimga shaq etib urib qoʻydi. — E. Raimov — Ajab qishloq.
• Bektemir miltiq qoʻndogʻi bilan uning peshonasiga bir urdi. Dushman shilq etib tushdi. — Oybek — Quyosh qoraymas.
• Ahmad halqani urdi, eshik shu zahoti ochildi. — F. Musajonov — Himmat.
• Meni Pis-miq mayna qilgani-yu, men uni chala oʻlik qi-lib urganim-u.. Hammasi oʻsha kuniyoq buvim-ning qulogʻiga yetib keldi. — E. Raimov — Ajab qishloq.
• Uni urib, ozor bermanglar, unda gu-noh yoʻq, bu bir anglashilmovchilik! — Mirmuhsin — Meʼmor.
• Nishtar urmoq. Pichoqni avval oʻzing-ga ur, ogʻrimasa, birovga ur! — Maqol. n
• Bektemir burgutday sapchib, dushman qorni-ga nayza urdi. — Oybek — Quyosh qoraymas.
• Ube-xos yondan kelib, fargʻonalikning yelkayeiga qilich urib, otdan qulatdi. — Mirmuhsin — Meʼmor.
• Robiyaning oyogʻidan quchoqlab olgan qisiq koʻzli yigitning biqiniga xanjar urdi. — P. Qodirov — Yulduzli tunlar.
• Ni-shonga aniq urmoq. Ikki yuz metrdan moʻl-jalga urmoq. Bir kesak bilan ikki qargʻani urmoq. — Maqol. n
• ..bu qadar merganlik bilan urayotgan batareyaning koʻzi — kuzatuvchisi-ni nemis payqaydi-yu, bir snaryad bilan gʻa-ramning kulini koʻkka sovuradi. — A. Qahhor — Oltin yulduz.
• ..olmazor bogʻlardan tutun koʻtarilib, dimoqqa bolalikdan ta-nish boʻlgan achchiq tezak hidi urdi. — O. Yoqu-bov — Izlayman.
• Gulnorning gʻoyib boʻlishi Ioʻlchiga yashin urgan kabi taʼsir koʻrsatdi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Quduq tubidan urayotgan salqin xush yoqib, Otamurod birpas oʻtirgan boʻldi. — M. Mansurov — Yombi.
• Doʻl urdi. m
• Shu kupi butun kun yomgʻir maydalab urib turdi va kechga yaqin qorga ayshndi. — A. Qahhor — Sarob.
• Chaparasta urayotgan qor koʻz ochirgani qoʻymaydi. — N. Safarov — Olovli izlar.
• Gazetani qoʻltigʻiga ur-moq. Qoʻlini choʻntagiga urmoq. Narsalarini sumkasiga urmoq. n
• Biz togʻ kamariga kiri-shimiz bilan chol sadaqani choʻntakka urish uchun oʻzini chordevor ichiga olgan edi. — N. Safarov — Olovli izlar.
• Tosh-qin urdi. n
• Bu yilgi sel bugun soyning u tomonini olsa, ertasiga bu tomonini urib ketaverdi. — Y. Shamsharov — Koʻrk meʼmorla-ri.
• Qorovul shoʻra va yalpizlarni oʻrib, suv urgan joyga tiqa boshladi. E. — Raimov — Ajab qishloq.
• Bemorning tomiri bilinar-bilinmas urib turar edi. n [ Boltaboy]
• Otdan tushib, uni daraxtga bogʻlar ekan, uy ichidan chiqqan "inga-inga" degan tovushni eshitib qolib, yuragi dukillab urdi. — J. Sharipov — Saodat.
• Chshsh-quduq degan joyda Davronovni oftob uradi. — A. Muxtor — Boʻronlarda bordek halova).
• Koʻn-dalang kultivatsiya hozir suv bilan havoday zarur. Shu boʻlmasa, qalin koʻchatlarni garm-seluradi. — I. Rahim — Ixlos.
• Paxsa urmoq. Tokcha-ni urmoq. Teshikni urmoq. Eshik oʻrnini ur-moq. n
• Kechgacha qaltirab devor urdik. — E. Raimov — Ajab qishloq.
• Eshakka noʻx-ta urmoq. Otga egar urmoq. n
• Bir necha soldat kelib, mahbuslarni ushladi, yasovul ham-masining qoʻliga kishan urdi. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.
• Qoʻtos taqib boʻyni uzun jiy-ronga, Qirq qubbali yugan urdi boshiga. — "Ravshan".
• ..artist-lar oʻyin koʻrsatadi, ammo, ogʻaynilar, sich-qonning ini ming tanga deb, yertoʻlaga urib ketmanglar tagʻin. — Y. Shamsharov — Toshqin.
• Odamlar jon hovuchlab, oʻzlarini oʻrmonga uradilar. — Oybek — Quyosh qoraymas.
• Sharob — uzum suvidan tayyorlanadi-gan ajoyib ichimlik, oʻzi xushtaʼm, bir kosa urib olsangiz, vaqtingiz chogʻ boʻlib kulave-rasiz. — M. Osim — Toʻmaris.
• Qani, nonni sin-dirib, qaymoqqa bulab-bulab urib olinglar-chi. — E. Raimov — Ajab qishloq.
• ..dehqoshar bilan suhbat qilib, paxtafurush boylarning ham tosh-tarozidan, ham narxdan urib, ularni kuy-dirishlarini bilibolar.. edi. — K. Yashin — Xamza.
• -Bugun podshoning xazinasini uramiz. Shaylaning, yigiptr! — dedi. — "Chalpak yoq-qan kun".
• Ota-buvamni kovlab, gazetaga urib chiqishdi. — Sh. Rizo — Qor yogʻdi, izlar bosildi.
• Kulfurib yashnagan beda belga uradi. Loy tizzaga ura-di. Sochi taqimiga uradigan qiz. yat May-donda biznikshyur koʻrinmas edi. Qor belga urar edi. — N. Safarov — Qahramonningtugʻilishi.
• Joʻsh urmoq. Barq urmoq. Qulf urmoq. Javlon urmoq. n
• Umrida qoʻliga qilich ushlamagan qoʻpol oʻgʻli-ning yuragida jang va gʻalaba sururi tugʻyon urardi. — Mirmuhsin — Meʼmor.
• Yaxshi parva-rish qilingan gʻoʻzalar mavj urib rivojlan-yapti. — Gazetadan.
• Hash-pash deguncha qirqni urib qoʻyibmiz. m Poxol ustida..
• Xudo yorla-qasa, hademay saksonni uradi. — S. Siyoyev — Yorugʻ-lik.
• Joni ham, boshi ham metin ekan, shuncha sanchaman, Gulnorga balo urganini eshitganim yoʻq. — Oybek — Tanlangan asarlar. Bosh urib kelmoq Najot izlab, pa-noh istab kelmoq.
• Bosh urib keldim huzuring-ga.. — U. Ismoilov — Saylanma. Yerga urmoq q. yer. Jigardan urmoq Shaydo qilmoq, ishq-mu-habbat uygʻotmoq.
• Taqsirni ham uribdi-ku jigardan, Majnun boʻlib ketmang yana sah-roga. — H. Olimjon. Yoʻldan urmoq q. yoʻl. Meʼ-daga urmoq (yoki tegmoq) q. meʼda.
• Sertamanno kekkaygan tannozlar yoxud nima desang koʻna-veradigan choʻrisifat laqlshlar darrov meʼdaga uradi. — F. Musajonov — Himmat. Yurakdan urmoq ayn. jigardan urmoq.
• Yurakdan birinchi marta urgan ishq-muhabbat kimning esidan chiqadi.. — S. Zunnunova — Yangi direktor.
• Bi-rontasi yuragingdan urgandir, boʻlmasa, qan-day shamol uchirardi seni bemahalda bu yoqqa. — "Guldasta". Oʻzini oʻtga ham, suvga ham urmoq q. oʻt. Qoʻl urmoq 1) ayn. qoʻl tegizmoq 1. q. qoʻl.
• Avazning qistashiga qaramay, qaytib handalakka qoʻl urmadi. — S. Siyoyev — Yorugʻlik; 2) biror ish, narsaga daxl qilmoq, tutin-moq, kirishmoq.
• Axir u qoʻl urgan ish bitmay qolmaydi-ku. — "Guldasta".
• Har qanday qingʻir ish qiladigan odam, avvalo, oʻziga suyanchiq topib oladi, keyin xiyonatga qoʻl uradi. — Shuk-rullo — Javohirlar sandigʻi.

Manba: Vikilug‘at