ushlamoq

Ma’nolari

1. Qoʻl, panja bilan daxl qilmoq, tutmoq.
2. Qoʻl, panja, barmoq(lar) orasiga ol-moq, shunday holda tutmoq.
3. Qoʻl bilan tutib olmoq; tutmoq.
4. Qoʻlga olmoq, qoʻlga tushirmoq (maye., jinoyatchini).
5. Biror holatdan (ketish, yoʻq boʻlish va shu kabilardan) saqlamoq; tutmoq.
6. Beriladigan haqni yoki uning bir qismini bermasdan chegirib olmoq, olib qolmoq, tutib qolmoq (qarz, jarima kabi toʻlovlar hisobiga). Kassir oylikdan besh soʻm uiaadi.
7. Sakdamoq, tutmoq.
8. Rioya qilmoq, amalda tutmoq (qonun-qoida, taomil kabilar haqida).
9. Qoʻzgʻamoq, tutmoq (vaqti-vaqti bilan avj oladigan kasallik haqida).
10. Nozik joy(i)dan ushlamoq Qaltis, jid-diy yeridan tutmoq. Darhaqiqat, Kumush eng nozik joydan uisshgan edi. A. Qodiriy, Oʻt-gan kunlar. Etagini ushlamoq ayn. etagini tutmoq q. etak.

Misollar

• Peshonasini ushlamoq. Ikki qoʻli bilan boshini ushlamoq. Koʻkragini ush-lamoq. yash ..bu tekin tomoshadan zavqlanib, qorinlarini uipab, qotib-qotib kulishardi. — E. Raimov — Ajab qishloq.
• Bu kishi shunaqa, bogʻdan devorlarni ushlab chiqib ketmasa, hi-sob emas.. — A. Qahhor — Asarlar.
• Nabijon bemorning tomirini ushlab, yuziga qaradi. — S. Zunnunova — Koʻk chiroqlar.
• -Ogʻirroq boʻling, shayx! — dedi soʻysh! ushlab turgan yoʻgʻon bir yigit. — K. Yashin — Hamza.
• Eshik oldiga yetga-nida, negadir oʻzining ham oʻsha yoqqa keta-yotganini sezib, hayajon ichida tutqichni ushladi. Oʻ. — Hoshimov — Qalbingga quloq sol.
• Har zamonda bir qoʻlida toʻrxalta, bir qoʻli-da zontik ushlagan qari-qartanglar, bola-lar oʻtib turibdi. — E. Raimov — Ajab qishloq.
• Alizamon uning qoʻlidan ushlab, tinchlantir-gandek silab qoʻydi. — A. Obidjon — Akang qa-ragʻay, Gulmat.
• Ular [qizlar\ chimchilovchilarni qargʻaydilar. Ushlab olsalar, uradilar. — Oybek — Tanlangan asarlar. Qizuni [tovuqni] uillab olgani koʻp urindi.. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.
• Voydod, hoy, qoʻshnilar.. ushlanglar.. hoy, Abdu-rahmon, ushla uni! S. — Zunnunova — Olov.
• Bu yerga kelib, faqat ayrim xavfli shaxslarni kuzatib, ularni jinoyat ustida ushlab, qamoqqa tashlash bilan ki-foyalanib.. — K. Yashin — Hamza.
• Bir necha soldat kelib, mahbuslarni ushladi, yasovul hamma-sining qoʻliga kishan urdi. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.
• Uni to shu paytgacha ikki narsa ushlab turar edi: ..birodarining uyiga quruq qoʻl bilan kirib borgisi kelmasdi. U shahid ketgan boʻlsa, bolalari zoriqayotgandir, bir tishlamdan boʻlsa ham u-bu olib boray, derdi. — T. Malik — Ajab dunyo.
• Beayov tong yaqinlashmoqda. Yov-dan tortib olingan joyni ushlab turishsa, bas. — Nazarmat — Joʻrlar baland sayraydi. U
• Zulfiqorni ortiq ushlab turmay, fotiha berdi. — Mirmuhsin — Meʼmor.
• ..yolgʻiz boshim-ga ham Toshkentdan, ham Margʻilondan ikki xotin ushlab turish ogʻirlik qiza boshladi. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Said aka, bolalar ertalab albatta sut ichishlari kerak deb, koʻp yillardan beri mol ushlardi. — Oʻ. U mar-bekov — Yoz yomgʻiri.
• "Yer-suv ishlaganniki! Faqat ishlagan tishlaydi!" shiorini mahkam ushlab ish qildik. — N. Safarov — Olovli izlar.
• Shariatni mahkam ushlagan xotin shaharda ikkita boʻlsa, biri — mulla Norqoʻzining xotini, ikkinchisi — shu! A. — Qahhor — Mayiz yemagan xotin.
• Kutil-maganda sanchiq ushladi. n
• Kumushni oʻqtin-oʻqtin ogʻriq ushlamoqda. A. — Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Oʻrtoqjon, men sening rah-barligingda odam boʻlaman, deb etagingni mahkam ushlaganman. A. — Qahhor — Qanotsiz chittak.

Manba: Vikilug‘at