vaqt

Ma’nolari

1. Yuz berib turuvchi voqea-hodisa, narsalarning asrlar, yillar, soatlar, minutlar va sh. k. bilan oʻlchanadigan davo-miyligi, shunday oʻlchov belgisiga ega boʻlgan obyektiv hodisa.
2. Shu obyektiv hodisaning minut, soat, kun, yil va sh. k. bilan almashinuvidagi oraligʻi, qismi, boʻlagi.
3. Soat, kun, oy, yil va shu kabilarning uz-luksiz izchil almashuvida biror maqsad uchun belgilangan yoki biror maqsad uchun foyda-lanilishi mumkin boʻlgan muddat oraligʻi; fursat.
4. Vaqtning biror narsa, ish-mashgʻulot uchun belgilangan, ajratilgan boʻlagi; muddat.
5. Obyektiv oʻtuvchi vaqtning maʼlum ijtimoiy hodisa, holatlar bilan bogʻliq, ular bilan kechgan boʻlagi; zamon, davr.
6. Obyektiv tarzda kechuvchi zamon, davr-ning, kishi hayotining maʼlum, aniq bir boʻlagi, nuqtasi, oraligʻi.
7. fls. Borliqning, makon kabi, obyektiv real shakli, materiyaning yashash shakllari-dan biri.
8. Lini vaqt(da) 1) shu vaqtda, hozir(da), hozirning oʻzida.

Misollar

• Vaqt gʻoyat imimaboʻtardi. Hamma xavotirlanib bezovta boʻla boshladi. — K. Yashin — Hamza.
• Lekin vaqt oʻz ishini qildi — oyni gʻarb ufqidan tortib kirib ketdi. Demak, tongotdi. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha.
• Bayramlardagina kiyadigan, boshqa vaqtlarda chamadonida avashshb saqlaydigan oq surp koʻylagini kiy-di. — S. Karomatov — Oltin qum.
• Biz bularning yoshida oʻqishni bilardik. Boʻsh vaqtlarni jamoat ishiga sarflardik. Oʻ. — Hoshimov — Qalbingga quloq sol.
• Otabek keyingi vaqtlarda savdoga yurishni tark qilib qoʻygani uchun, Hasana/sh ishsiz qolgan. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Vaqtni qoʻldan bermoq. Vaqtdan yutmoq. Vaqtdan toʻgʻri foydalanmoq. Vaq-ting ketdi — naqding ketdi. — Maqol. n
• Uning ovozini eshitib, qoʻni-qoʻshnilar yigʻila bosh-lashdi. Vaqtni boy berish mumkin emasdi. — K. Yashin — Hamza.
• ..boshingizni ikki qilish uchun, albatta, vaqt yetgandir, deb oʻylayman. — A. Qodiriy — Mehrobdan chayon.
• Vaqt oʻtdi, biz ozchilikmiz. — K. Yashin. Hamza.
• Vaqtingiz boʻlsa, birpas gap.1ashay.shk. — S. Ahmad — Yulduz.
• Masalani toʻgʻri yechdi-yu, oqqa koʻchira-yotganida, vaqti tugab qoldi. Oʻ. — Hoshimov — Qalbingga quloq sol.
• Tanaffus vaqtida hamma mukofotlanganlarni, mukofotlan-ganlar e s a bir-birlarini tabriklab, zal va foyelar gʻovur boʻlib ketdi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Suhbatimiz shu yerga yet-ganda.. soqchi kirib, vaqtlaring tugadi, deya ogohlantirib qoʻydi. — X. Toʻxtaboyev — Shirin qovunlar mamlakati.
• Quldorlik vaqtida. Moʻgʻumar hukmronligi vaqtida. n Chor hukumat vaqtidagi qul-ligingni oʻylasang. — Hamza.
• Vaqt kech boʻlib qoldi. Bolalik vaqti. Yoshlik vaqti. Yoz vaqti. Namoz vaqti. Ertalab Qoʻqondan chiqsa, asr vaqpiarida Margʻilonga kiradir.. — A. Qodiriy Oʻtgan kunlar.
• Vaqt peshindan oʻtgan, koʻk yuzida quyosh charaqlab turardi. — S. Karomatov — Oltin qum.
• ..qizlik vaqtida Nuri ularning kulbasiga juda oz chiqar edi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Nisbiylik nazariyasi — materiya mavjud boʻladigan fazo va vaqt nazariyasidir. — "Fan va turmush".
• Ayni vaqtda konsert davom etyapti\ — 2) shu bilan birga.
• Jurnalistika shu qadar ommaviy, ayni vaqtda, shu qadar yoqimli ishki, shu kasbning sohiblari doimo yurtning fikri-zikrida yashaydilar. X. — Yodgorov — Hayot toʻlqinlari.
• U birov bilan shaxmat oʻynar va, ayni vaqtda, yigirmaga yaqin odamni ogʻziga qaratib, kuldirib oʻtirar edi. — A. Qahhor — Quyushqon. Aksar vaqt Koʻpincha.
• Avaz.. yezda., bogʻ-hovliga chiqib ketar, koʻllarga borib, baliq ovlar, aksar vaqti ijod bilan band boʻlar edi. — S. Siyoyev — Yorugʻlik. Baʼzi vaqt Baʼzi-baʼzida, baʼzan.
• Baʼzi vaqt shularni oʻylab qolaman. Besh vaqt namoz Kuniga besh marta oʻqiladigan namoz (farzlardan biri).
• Besh vaqt namozni kanda qilmasdan oʻqiydi, ixlos bilan roʻza tutadi. — Oybek — Tanlangan asarlar. Bir vaqt 1) ayn. bir vaqtlar.
• Uning oʻzi bir vaqt Rustamni yaxshi koʻrardi. — Oʻ. Hoshimov — Qalbingga quloq sol; 2) oʻylamagan, xayolga kelmagan, bilma-gan bir vaqtda.
• Bir vaqt eshikdan ikki oʻspirin kirib keldi. — "Guldasta".
• Bir vaqt munday qarasa, u ni chaqirayotgan Oqila buvi emas, jigarrang paltoli chiroyli qiz ekan. — Oʻ. Hoshimov — Qalbingga quloq sol.
• Bir vaqt Majid qulogʻi tepasida Fayzi otaning ovozini eshitib, boshini koʻtardi. — "Guldasta". Bir vaqtlar Oʻtgan vaqtlarda, ilgari (lari).
• Bir vaqtlar erkak zotini telba qilishga qodir boʻlgan bu ohu koʻzlariga, hamon bichimi buzilmagan qaddi-qomatiga tikilgancha, miq etmayoʻtiraverdi. — K. Yashin — Hamza.
• Bir vaqtlar joʻr boʻlib oʻpii yoshlikka, Yurardim hech soʻnmas tilagim bilan. — A.Oripov — Yillar armoni. Bir vaqti kelib ayn. vaqti kelib.
• Bu qishloqda oʻsadigan bolalar bir vaqti kelib, ehtimol, bizning koʻp ish,shrimizdan kulishar. — A. Qahhor — Qushchinor chiroqlari. Vaqti kelib Vaqti yetganda, taqozo vaqti yetib (yetganda).
• Vaqti kelib, bu odamga nimi uchun "inobatlik" sifati berilgani kishi-larning esidan chiqib ketadi. — A. Qahhor — Asarlar.
• Shunday yangi xil oʻsimliklarni yaratish mumkinki, ular, vaqti kelib, ovqat xillarini koʻpaytiradi. — Gazetadan.

Kelib chiqishi

a. وَقْت — zamon, vaqg muddati; on; mavsum

Manba: Vikilug‘at