xayol

Ma’nolari

1. . Oʻylash, fikr-lash jarayoni; oʻy, fikr.
2. . Tasavvur.
3. . Orzu, fantaziya.
4. . Es, xotira.
5. ..degan xayolda yoki ..degan xayol bilan 1) fikran muayyan xulosaga kelib; shunday deb oʻylab.
6. Puch xayol Amalga oshmaydigan, xom xayol.
7. Xayol surmoq Oʻylamoq, fikrlamoq.
8. Xayol qilmoq 1) oʻylamoq.
9. Xayolga botmoq (yoki tolmoq, choʻmmoq) Uzoq vaqt chuqur oʻylanish holatida boʻlmoq.
10. Xayolga kelmoq Esga, xotiraga tushmoq, xotirada tiklanmoq.
11. Xayol(i)-ga (ham) keltirmaslik 1) tasavvur qila ol-maslik.
12. Xayoldan ketmaslik Bot-bot yoki doimo xayolda gavdalanmoq.
13. Xayol(i)dan kechmoq (yoki oʻtmoq) Maʼlum bir muddat biror narsa toʻgʻrisida oʻylamoq, fikrlamoq.
14. Xayol(i)dan koʻtarilmoq Esidan chiqmoq.

Misollar

• Har kallada ming xayol. — Maqol. n
• [Ibn Yaminning] Xayolida qoʻrqinchli fikrlar aylanardi. — K. Yashin — Hamza.
• Yosh shoir doʻstlarimga tinchimas xayol, ilhom zavqlari.. tilayman. — Gazetadan.
• Gulnorning koʻzlari, yuzi yolgʻiz Yoʻlchining xayollaridagina kuladi, jil-valanadi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• [Bobu rning] Xasta xayolida birdan qilich tut-gan Tanbal gavdalandi. — P. Qodirov — Yulduzli tunlar.
• Istiqbolning shirin xayollariga koʻmilgan holda maxdum asr namozi uchun tahorat olar edi. — A. Qodiriy — Mehrobdan chayon.
• Ammo oʻz elimga qaytib koʻr-dimki, Shamayda oʻylaganlarim, oshiqqan-larim shirin bir xayol emish! — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Ushanda bu qiz uning [Yod-gorning] nazarida farishtadek jonlangan, xayolida allanechuk muqaddas bir iz qoldirgan edi. — Oʻ. Hoshimov — Qalbingga quloq sol.
• Xayolim meni uzoq oʻtmishga olib ketadi. — Gazetadan.
• Bir ozdan keyin balkon eshigi gʻiy-qillab ochilib, yopildi. U Tamila opami, Zo-kirjonmi, degan xayolda qayrilib qaramadi. Oʻ. — Hoshimov — Qalbingga quloq sol.
• Sidiq-jon uni [bolani] albatta bir nima chaqdi, degan xayolda tura solib yugurdi. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) biror maqsadda U
• [chol], uyimning buzilishini koʻrmay, degan xayolda orqasini oʻgirgach.. oʻt yoqa boshladi. — Oʻ. Usmonov — Sirli sohil.
• Ammo oliy maktab orzusi men uchun yolgʻiz puch xayol boʻlsa ham, un-dan voz kecha olmadim. — Oybek — Nur qidirib. Xayol olib ketmoq (yoki qochmoq) q. xayolga botmoq.
• Saodatxonni yana xayol olib ketdi. — S. Zunnunova — Yangi direktor.
• Pastakkina ayvon yonida oʻrta yoshlardagi bir odam., xayol surib tikka turibdi. — S. Zunnunova — Olov.
• Madrasa qurilishida bir ishkallik chiqmadimikin, deb xayol qildi u [Qavom]. — Mirmuhsin — Meʼmor; 2) orzu qilmoq. U
• [Yoʻlchi] dam oʻylab, xafa boʻladi, dam ancha pul yuborib, onasini sevintirishni xayol qiladi. — Oybek — Tanlangan asarlar; 3) tasavvur qilmoq.
• Rafqon va Shoʻrsuv dashti-da dushman bilan toʻqnashuvni xayol qilib, [Ahmad mirzo] Rafqon tekisligiga borgoh qurdi. — Mirmuhsin — Meʼmor.
• Dumaloq stol ortida bir odam xayolga choʻmib oʻtiribdi.
• Rasuljon hozirgina oʻqib boʻlgan xatning bir chetidan uiishganicha, xayolga botgan edi. — J. Abdullaxonov — Xonadon.
• [Avazning] Tushidagi ishoralar uni xayolga toldirgan edi. — S. Siyoyev — Yorugʻlik.
• Xayoliga kelgan hamma narsani Gavharga bir-bir aytib berdi. — P. Qodirov — Uch ildiz.
• Koʻpdan beri xayolimga kelmagan narsalarni esimga solib qoʻygani uchunmi, u bilan bahslashgani soʻz topolmay qoldim. — I. Rahim — Hilola.
• ..pad javobi olish qanchalik ogʻir ekanini sen xayolingga ham keltirmaysan. — X. Sultonov — Onamning yurti; 2) biror narsani maqsad qilib qoʻymagan, u haqda oʻylab koʻrmagan.
• Mirzakarimboy yerga oʻch odam edi. ..Hatto yer sotishni xayoliga keltirmagan odamlarning yerlarini.. oʻzinikiga qoʻshish uchun hech nimadan toymas.. edi. — Oybek — Tanlangan asarlar; 3) kutmagan, oldindan bilmagan.
• Doktor, Hamzani bu yerda uchratishni xayoliga ham keltirmagandi. — K. Yashin — Hamza.
• Ammo tushlik paytgacha Iblis xayolimdan nari ketmadi. — X. Toʻxtaboyev — Shirin qovunlar mamlakati.
• Avazning xayolidan bir-biridan mashʼum, yurakni tilka-pora qiluvchi manzaralar ketmay qoldi. S. — Siyoyev — Yorugʻlik.
• Shu bilan birga uning xayolidan gʻalati fikrlar ham kechib turdi. — P. Tursun — Oʻqituvchi.
• Har ikkalasi ham.. har bir ikir-chikirni xayolidan kechirib.. biron narsa topishga urinar edi. — A. Qahhor — Qoʻshchinor chiroqlari.
• Negadir [Charosning] xayolidan "Dilshod aytgan" degan fikr lip etiboʻtdi. Oʻ. — Hoshimov — Qalbingga quloq sol.
• Kitobni kutubxonaga topshirish xayolimdan koʻtarilibdi. — Xayoli joyida emas Ruhan bezovta — oʻy-fikri tarqoq.
• Bolam boyoqish notinchroq boʻlib qoldi. Xayoli ham joyida emas. — Mirmuhsin — Meʼmor. Chodir xayol Qoʻgʻirchoqteatri. Har xil xayolga bormoq 1) shubhalanmoq, yomon fikrga bormoq.
• [Nigorani] Shu qadar koʻrgisi keladiki!.. Birok, kech boʻlib qoldi. Uy egalari har xil xayolga borishlari mumkin. — S. Anorboyev — Oqsoy; 2) biror narsadan tashvishlanmoq; xavotir olmoq.
• [Stepan Sokolov:] Keldinglarmi.. Nega shuncha qolib ketdilaringiz, har xil xayolga borib, hayron boʻlib turgandim. — K. Yashin — Hamza.

Kelib chiqishi

arab. – oʻylash, tasavvur qilish; orzu, gʻaroyib istak; arvoh

Manba: Vikilug‘at