zamon

Ma’nolari

1. fls. Materiya (obʼyekt) holatlarining hamda ho-disa (jarayon)larning izchil almashinish shakli; davomlilik, takrorlanmaslik, qaytarilmaslik kabi umumiy xossalarga ega boʻlgan vaqt.
2. Soʻz borayotgan payt; umuman vaqt, payt, davr, mahal.
3. Ayni zamonda Shu bilan birga; bir payt-ning oʻzida.
4. Biror muhim, oʻziga xos hodisa, tarixiy voqea roʻy bergan yoki biror shaxs, hokim tabaqa, sulola hukmronlik qilgan davrni qamrab olgan vaqt.
5. Kutilgan payt, davru davron.
6. tlsh. Maxsus shakllar yordamida hara-katning nutq paytiga munosabatini bildi-ruvchi feʼl kategoriyasi.
7. Zamon (erkaklar ismi).

Misollar

• Hozirgi zamon. Zamon senga boqmasa, sen zamonga boq. — Maqol. ■■
• Hasa-nalining Otabeklar oilasida boʻlganiga el-lik yillar chamasi zamon oʻtib, endi Otabeklar oilasining chin bir aʼzosi boʻlib ket-gan. — A. Qodiriy — Oʻtgan kunlar.
• Esini tani-ganidan boshlab onasi bilan kechirgan zamon-lar.. Yoʻlchining koʻz olidan bir-bir oʻtadi. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Mana, endi yangi davr, yangi zamon keldi. — K. Yashin — Hamza.
• Chol [Shokir ota\ zamondan koʻproq shikoyat qil-di. — Oybek — Tanlangan asarlar. Endi u za-monlar qamishkapaliklarga oʻtmish xotira-si boʻlib qoldi. P. Tursun, Oʻkituvchi.
• Ayni zamonda, ana shumilliy oʻziga xoslik konkret individual uslub bilan bogʻ-liq holda izoxrshnishi kerak. — "OʻTA". Bir zamon 1) bir vaqg, bir mahal; ancha vaqtdan keyin.
• Bir zamon choyxonachi keldi. S. — Siyoyev — Yorugʻlik; 2) oʻtmishda, ilgari; oʻtgan vaqt-larda.
• Bu keng koʻkrak bir zamon Qaqrab yotar-di. Vahshat azob, oʻlim, qon Toʻlib yotardi. — Gʻayratiy. Bir zamonlar ayn. bir zamon 2.
• Roʻzimboy bir zamonlar bu yogʻi Buxoro, bu yogʻi Koʻngʻirotu Marvgacha borib kurash tushgan. — S. Siyoyev — Yorugʻlik.
• -Esingizdami, bir zamonlar hovlingizda bir yetimcha xizmatingizni qilar edi ? — dedi eshonga Elmurod. — P. Tursun — Oʻqi-tuvchi. Bobomning zamonida Uzoq oʻtmishda, qadimda, allaqachonlar. Oxir zamon Qiyo-mat yaqinlashgan vaqt.
• -Bilmadim, boʻyoqchining nili buzilganmi yo oxir zamon yaqinlashib, yaʼjuj-maʼjuj xuruj qilganmi ? — Sulton-bek atrofidagilarga koʻz yugurtdi. — Oybek — Tanlangan asarlar. Shu zamon 1) hozirgi payt, hozirgi kun.
• Shu zamonning yoshlari; — 2) shu on — shu payt; darhol.
• Shitir etsa tushgan barg, Eshitilar shu zamon.. — Uygʻun. Hali zamon Hademay, tez fursatda.
• Serjant oʻshqi-rib: -Nima deysan? Yotib uxlasang-chi, hali zamon postga borasan, — dedi-da, oʻqishda davom etdi. — I. Rahim — Chin muhabbat. Har za-mon(da) Goho-goho, ahyon-ahyonda.
• Har zamon yaqin-yiroqdan gadoy tovushi eshitiladi. — A. Qahhor — Bemor.
• Har zamon-har zamon bu yoʻldan gʻuvillab, ogʻir yuk mashinalari oʻtib qolardi. — Gazetadan. Hech zamonda Hech bir vaqg, hech qachon; biron-bir vaqtda.
• Hech zamonda shun-day ishlar boʻlami, Odamzod naslidan dushman kelami. — "Murodxon".
• Tinchlik zamoni. Urush zamoni. Istiqlol zamoni. Amir zamoni. Temuriylar zamoni.
• Umrla-ring uzun boʻlsin. Zamonlaring kelibdi: oʻy-nanglar, kulinglar. — P. Tursun — Oʻqituvchi.
• Oʻtgan zamon. Hozir-gi-kelasi zamon. Kelasi zamon sifatdoshi.

Kelib chiqishi

a. زَمَان - davr, vaqt

Manba: Vikilug‘at