buzmoq

Ma’nolari

1. Oʻzgartirib, boshqa maqsadsa foyda-lanish uchun moslamoq.
2. Insonning biron-bir ruhiy holatiga, osoyishtaligiga ziyon keltirmoq, zarba bermoq.
3. Jamoaviy qoidalarga, turmush tarziga xilof ish qilmoq, unga rioya (amal) qil-maslik.
4. Zararli taʼsir koʻrsatib, ishini, faoliyatini yomonlashtirmoq.
5. Mavjud vaziyatni, holytni oʻzgartir-moq, unga xalal bermoq.
6. Haqiqatdagidan, aslidagidan boshqacha qilib yubormoq.
7. Uddasidan chiqa olmay, yomon yoki yaroqsiz qilib qoʻymoq.
8. Inson axloqi, feʼl-atvorini yomon tomonga oʻzgartirmoq.
9. Oʻzaro munosabatlarni yomonlashtirmoq, chatoqlashtirmoq.
10. Bokiralikdan judo qilmoq, nomusiga tegmoq.
11. Biror harakatni, marosimni toʻx-tatmoq.
12. Foydalana boshlamoq (yaxlit yoki yangi narsalardan).
13. Goʻshtni buzmoq Butun molning goʻshtini boʻlaklarga boʻlmoq, burdalamoq. Koʻngilni buzmoq 1) koʻnglini vayron qilmoq, dilini ogʻritmoq.

Misollar

• Jaynoq, qulfni buzma, yaxshilik koʻrmaysan. N. Safarov, Sharq tongi.
• Bedani buzib, paxta ekmoq. Paltoni buzib, kostyum qilmoq. shsh
• Mana, kanal bitdi, mana bu toʻqaylarni buzib, yangi yer ochayotibmiz. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.
• Uyda bir eski gilamcha bor edi, uni buzib, yana bir xurjun qilib olar edim. Mirtemir.
• Ikromjon xotinining quvonchini buzgi-si kelmadi. S. Ahmad, Ufq.
• Eski turmush quz-gʻunlari, bir yangi turmush qurgan oilaning turmushini buzmoq uchun qanday hiylalar qilgansiz. Hamza, Tuhmatchilar jazosi.
• Qonunni buzmoq. Intizomni buzmoq. n Sen, rais, umumiy yigʻilish qarorini buzma, oʻzboshimchalik qilma, ha, yomon oqibat-larga olib keladi. Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli.
• Uz ahdingni buzib, inkor aylama. Habibiy, Devon.
• Yogʻli ovqat meʼdani buzadi.
• Tinchlikni buzmoq. Suhbatni buzmoq. n Bu jimlikni oxiri Jannat buzdi. S. Ahmad, Ufq.
• Begʻam, betashvish doʻstlar shirin uyquda edilar. Elmurod ularning uyqusini buzmaslik uchun asta karavoti yoniga bordi. P. Tursun, Oʻqituvchi.
• Haqiqatni buzib koʻrsatmoq. Soʻzni buzib yozmoq. Fikrni buzib tal-qin qilmoq. m -Mezbon qani, Teshabay? — dedi u, rus tilini nemislarga xos bir talaf-fuz bilan buzib. — M. Ismoiliy — Fargʻona tong otguncha
• Oshni buzib qoʻyibsiz. Suratni buzib qoʻyibsiz.
• Kishining zari kishini buzar, zarni koʻrgan — zanjirni uzar. Maqol.
• m Hali erimniyam buzyapman deng? Hamza, Tuhmatchilar jazosi.
• Yaxshi oʻgʻil yurt tuzar, yomon oʻgʻil yurt buzar. Maqol. n
• Jahl ustida urishib qolgan boʻlsangiz, ehtimol, yarashib qolarsiz. Oilangizni buzmang! Mirmuhsin, Umid.
• Kimki odamlar oʻrtasini buzib yuruvchi boʻlsa, u ham moʻmin emasdir. "Fan va turmush".
• Ahmoq yigit nodonlik qilib, qizni buzib qoʻyibdi.
• Sen buzding Nodirshohning toʻyini.. "Yusuf va Ahmad".
• Pulni buzmoq. Bochkadagi yogʻni buzmoq.
• Dildor ana shunday koʻngilni buzadigan oʻylar bilan band edi. S. Ahmad, Ufq; 2) boshqa xayolga kelmoq, umidsizlanmoq.
• Umidingni uzma, koʻnglingni buzma. Maqol. Olamni (yoki dunyoni) buzmoq Atrofni boshga koʻtarmoq, larzaga solmoq.
• Ichkarida xotinlar majlisi: ..birov yor-yor oʻqib, tagʻin bit-tasining quvonchi ichiga sigʻmay xoxolab, dunyoni buzadi.. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.
• Baʼzilar borki, qilar ishining tayini yoʻq, daʼvosi olamni buzadi. H. Nazir, Oʻtlar tutashganda. Taxini buzmoq Kiyilmagan kiyim, tutilmagan oʻrin-bosh va shu kabilardan foydalana boshlamoq. Xayolni buzmoq Xayolni boʻlmoq, sochmoq.
• Faqat oshxonadan chiqib kelayotgan kelinning salomigina uning xayo-lini buzdi. Oydin, Doʻndiqdan ham yosh ekan. Husn buzmoq Husniga moye tushmay, koʻzga yomon qilib koʻrsatmoq.
• Endi uning xayolini band qilgan narsa qishloqning husnini buzib turgan eski goʻristonni koʻchirish muammosi edi. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.
• Ma-hallada, shoir Shukrullo taxta imorat qurib, koʻchamizning husnini buzdi, unda did yoʻq ekan-ku, degan gap tarqalibdi. Shukrullo, Saylanma.
• Soat meniki. Buzadigan ham oʻzim, tuzata-digan ham oʻzim. Uygʻun, Navbahor.

Kelib chiqishi

1 Parchalab yoki qoʻporib, agʻda-rib yoʻq qilmoq; ishdan chiqarmoq, yaroqsiz holga keltirmoq; vayron qilmoq, yemirmoq. ◆ Devorni buzmoq. Uyni buzmoq. Oʻyinchoqni buzmoq. Uy buzganning uyi buzilar. Maqol. ◆ Ot-ning yomoni oxur buzar. Maqol. m ◆ ..ilonning oʻrdasini buzganingiz chakki boʻpti-da, oʻgʻlim. M. Mansurov, Yombi.Dadavoy Xadichaga

Manba: Vikilug‘at