ilinmoq

Ma’nolari

1. Ilmoq I fl. oʻzl. va majh. n.
2. Tushmoq, tutilmoq(tuzoq, qopqon va shu kabilarga).
3. (oʻzi birikib kelgan soʻz bil-dirgan narsaga) Duchor boʻlmoq, yoʻliqmoq. U
4. [
5. (oʻzi birikib kelgan soʻz bildirgan narsaga) Ulgurmoq, erishmoq, olmoq.
6. Oʻz holati, mansabi va shu kabilarda zoʻrgʻa turmoq; ketay-ketay deb turmoq.
7. Ushlash, kiyish va shu kabilardarajasiga yetmoq, yaramoq.
8. Oʻzi ishlatmay, oʻzgaga bermoqyoki atab saqlab qoʻymoq (asosan taom haqida).
9. Koʻzga ilinmoq 1) koʻzga tashlanmoq, koʻrinmoq.
10. —Oʻzbek tilining izohli lugʻati

Misollar

• Koʻchada ketayotgan bir xotinning yusha xitoyi zonti qoʻlidan uchib ketib, parashyut-day lapanglab bordi-da, bir daraxtga ilindi. — H. Nazir — Soʻnmas chaqmokdar.
• Devoriy gaze-talarning imtihonga bagʻishlangan yangi son-lari ilindi. S. — Zunnunova — Yangi direktor.
• Harmoqlarga bitta ham baliq ilinmadi. — Sh. Rashidov — Boʻrondan kuchli.
• Ovchi asta-sekin toʻrning ipini tortibdi, hamma kaptar tu-zoqqa ilinibdi. — "Chalpak yoqqan kun".
• kun Nurinisoning hiylasiga ilinib.. soʻng qocharkan.. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• \a, bu Mastura yallalar tuzogʻiga ilingan pok, begunax qizlarning taqdiri haqida yigʻlab-yigʻ-lab kitob yozsa boʻladi. — K. Yashin — Hamza.
• Toʻgʻonbek] Baʼzi qassoblardan, oshpazlardan bir necha dinor qarzga ham ilinadi. — Oybek — Navoiy.
• Oʻzing-ku, zoʻrgʻa uchga ilinib yuribsan. — Oʻ. Hoshimov — Qalbingga quloq sol.
• Ha.. picha roʻmol oluvdik, epchillar ilinib, epsizlar quruq qoldi. — N. Safarov — Tanlangan asarlar.
• Medalga ilinganlar, har qalay, [oʻqish-ga] joylashib ketadi. — S Zunnunova — Yangi direktor.
• U Buxoroda joy topib, tuzukki-na maoshga ilinganidan xursand boʻldi. — M. Osim — Ibn Sino qissasi.
• Ilinib turganingni bilasanmi, rais.. endi sen haqiqiyrais emas, sobiqraissan. — Sh. Rashidov — Boʻrondan kuchli. Aqrab, qora sovuq oyida Buxoroda oʻlim koʻp boʻldi —
• baʼzi ilinib yurgan keksalar kuz yaprogʻidek chirs-chirs keta boshladi. — Mirmuhsin — Meʼmor.
• Soqolingiz ustaraga ilin-maydi. — S. Ahmad — Hukm.
• Oʻroqqa ilinmagan maysalarni qoʻy chilpiganday bittalab yulib olaman. — S. Siyoyev — Yorugʻlik.
• Men pul beray, shu atrofdan oz-moz durust, oyoqqa ilinadi-gan bir narsa topib bering. — Oybek — Tanlangan asarlar.
• Sher kosasidagi ilikni bobosiga ilinib olib kir-sa, u kishi bosh chayqaydi. — S. Anorboyev — Ham-suhbatlar.
• Uyidan posilka olgan ekan, menga ham ilinibdi: ozgina shirin tolqon, mayiz. — H. Gʻulom — Toshkentliklar.
• Yomgʻir betinim yogʻar, lekin uning tomchilari chang zarralaridek koʻzga ilinmas edi. — P. Tursun — Oʻqituvchi; 2) koʻtarilib, obroʻ orttirib, maʼlum-mashhur boʻlmoq; koʻzga koʻrinmoq.
• Ishda ham Nazarov tez koʻtarildi. Saidgʻozi boʻlsa chekkada, koʻzga ilinmay qolib ketaverdi. — S. Anorboyev — Oqsoy; 3) eʼtiborni oʻziga tortmoq.
• Qiza-loq koʻzga ilinadigan boʻlib qolibdi. — Koʻzi ilinmoq Koʻzi uyquga ketmoq.
• Koʻzi endi ilin-ganda, sapchib oʻrnidan turib ketar, bolala-ri ustini yopib qoʻyar, keyin devordagi soat-ga qarardi. — S. Abduqahhor — Koʻzlar. Pichoqqa ilinadigan Biror narsa uchun maʼqul boʻla-digan, yaraydigan, yaroqli.
• Umuman.. mol-larning pichoqqa ilinadigani yoʻq hisob. — "Mushtum".
• Xullas, oʻylab tursam, zikr qilingan Sharipovlar ichida pichoqqa ilinadigani temir-tersak mudiri. Tojiboy Sharipov ekan. — Gazetadan. Tilidan (yoki ga-pidan, ogʻzidan, soʻzidan) ilinmoq Oʻz gapi (soʻzi) bilan oʻzini fosh qilib qoʻymoq.
• Boy oma.. men Suyarni tergovchi toʻraning oldiga olib boray. Bir umrida tergovchiga soʻrov ber-may yurgan odam oʻz tilidan iliniboʻtirma-sin. — N. Safarov — Uygʻonish. Tumshugʻidan ilinmoq Qoʻlga tushmoq.
• Mugʻambir tumshu-gʻidan ilinar. — Maqol.

Manba: Vikilug‘at